کتاب اسطوره و آیین: مجموعه دیدگاه‌های مکاتب و صاحب‌نظران

کتاب اسطوره و آیین: مجموعه دیدگاه‌های مکاتب و صاحب‌نظران نوشته بابک پرتو، مروری بر دیدگاه مکاتب، نظریه‌ها و صاحب‌ نظرانی است که در باب اسطوره و آیین مواضعی اعم از مثبت یا منفی داشته‌اند. این آرا از منظرهای متفاوتی چون فلسفه، هنر، ادبیات، روان‌کاوی، زبان‌شناسی، تاریخ و غیره ابراز شده است.

مجموعه‌ این آرا با استفاده از منابع موجود اعم از کتاب و مقاله، چاپی یا اینترنتی فراهم شده است. نبودن نامی‌ از علما و صاحب‌نظران تنها به‌ دلیل عدم دسترسی به منابع لازم برای ذکر آن‌ها بوده است و به هیچ‌ وجه نشان‌گر حق تقدم و یا اهمیت فرد مورد نظر در این زمینه نیست.

اسامی‌ افراد و مکاتب و دیدگاه‌های مختلف با ترتیب الفبایی در کتاب اسطوره و آیین آمده است. همچنین سعی شده برای استفاده بیشتر، کتاب طرحی مرجع مانند داشته باشد. در هر مدخل از ارجاعاتی چون نگاه کنید (نک) و نیز نگاه کنید (نیز نک) استفاده شده است. ارجاعات به اسامی و مفاهیم داخل متن هستند.

در بخشی از کتاب اسطوره و آیین می‌خوانید:

قصه‌های عامیانه. انسان‌ شناسان و متخصصان فرهنگ عامه زمانی اسطوره را شکل خاصی از قصه عامیانه، یعنی روایتی سنتی، نمایشی، و شفاهی می‌پنداشتند. به‌ نظر این نویسندگان قصه عامیانه شامل اسطوره‌هایی جدی پیرامون ماوراء‌الطبیعه است، همچنان که قصه‌ها در وهله اول برای سرگرمی‌اند، روایاتی به ظاهر حقیقی از رویدادهای تاریخی؛حکایات اخلاقی؛ و انواع دیگر روایت وجود دارد که می‌توان در زمینه‌های مختلف آن‌ها را متمایز و طبقه‌بندی کرد. این تحقیقات اساسا دو گرایش پدید آورد: گرایش تاریخی و گرایش ریخت‌شناسی. پیروان روش تاریخی ریشه قصه عامیانه را در مدیترانه شرقی دوره نوسنگی می‌دانند. گروهی دیگر از پیروان روش مذکور، برای آن خاستگاه هند و اروپایی، و یا خاستگاه فرهنگ خرسنگی magalithic هند و اروپایی قائل می‌شوند. مکتب فنلاندی نیز با پیروی از گرایش تاریخی درپی دست‌یابی به "فرم ازلی" یک قصه بود. مطالعات ریخت‌شناسانه پراپ از قصه‌های عامیانه (روش غیرتاریخی یا ریخت‌شناسی)، مخصوصا گرایش ساختارگرایی در انسان‌ شناسی و فلسفه، به ویژه کاربرد درخشان روش ساختارگرای کلود لوی‌استراوس در پی روش تاریخی پدید آمد. پراپ می‌گوید که قصه عامیانه خاطره تشرف شعایر توتمی را حفظ کرد. پراپ یک ربع قرن پیش از کار تاریخی‌اش، تحلیل ریخت‌شناسانه قصه‌های عامیانه را بسط داد. روش پراپ را آلن دوندس در کتابش، "ریخت‌ شناسی قصه‌های عامیانه سرخپوستان آمریکای شمالی" به کار بست، و لوی‌استراوس نیز آن را پذیرفت چون تحلیل ساختاری خود از اسطوره و قصه را در آن مشاهده می‌کرد. مناقشات و اختلاف نظرهایی بین لوی‌استراوس و پراپ در سال‌های بعد مشاهده شد. البته تعدادی از صاحب‌نظران (به استثنای پراپ) تفاوت‌های بین اسطوره‌ها، ساگاها، قصه‌های پریان و دیگر روایات فرهنگ عامه را نادیده می‌گیرند. (118ص: 25). قصه‌های عامیانه شامل حکایات و روایاتی درباره‌ی شخصیت‌های محبوب عامه مردم است که دارای اعمال شگفت‌آور است، اما قداست در آن‌ها یافت نمی‌شود. مثلا قصه‌های سمک عیار و قصه‌های گردآوری شده در جوامع‌الحکایات عوفی از این دست هستند.