کتاب کاریکاتورهای بارتاک (1)

پدرام حکیم زاده در کتاب کاریکاتورهای بارتاک (1)، به بررسی آثار میروسلاو بارتاک، هنرمند خلاق جمهوری چک می‌پردازد.

میروسلاو بارتاک (Miroslav Bartak) در سال 1938 در اسلواکی متولد شد. هر چند از کودکی علاقه داشت نقاش شود اما به اجبار وارد دانشکده مهندسی شد و تحصیلاتش را در دانشکده افسری نیروی دریایی شهر وارنا به پایان برد و در حدود سال‌های 1960 تا 1969 به عنوان مهندس روی کشتی‌های تجاری خدمت کرد. بارتاک از سال 1969 به عنوان کارتونیست، تصویرگر و طنز پرداز آزاد در پراگ به کار و زندگی ادامه می‌دهد و با مجلات معتبری همچون «نبل اشپالتر» در زمینه‌ی طنز همکاری دارد.

بارتاک در سال 1990 به عنوان اولین رئیس انجمن کارتونیست‌های چک انتخاب شد که تا سال 998 در همین سمت باقی ماند. او از سال 1970 تا کنون بیش از 86 نمایشگاه برگزار کرده و جوایز فراوانی در سطح بین‌المللی به دست آورده و 11 کتاب طنز نیز منتشر کرده است.

بارتاک معتقد است در کاریکاتور ارتباط سریع با مردم (در یک لحظه کوتاه) ضروری است. او می‌گوید: دسترسی به چنین ضرورتی در کارهای من به کمک یک سبک ساده و با خطوط بسیار کم آشکار می‌شود. من به دنبال طراحی کاریکاتور تنها با یک خط هستم و البته این ممکن نیست! مسئله بعدی ساختن کاریکاتور بدون استفاده از حتی یک کلمه است. بارتاک می‌افزاید: با یک تمرکز ساده روی موضوع باید به انتقال فوری قهقهه دست یافت. او برخلاف دوستان هنرمند اروپای شرقی‌اش که از برچسب کاریکاتوریست خوردن تنفر دارند و ترجیح می‌دهند که روی طرح‌های هنری و گاه انتزاعی کار کنند، به شدت از کاریکاتوریست بودن خود راضی است. اگرچه در 20 سال گذشته حداقل 50 نمایشگاه انفرادی در وطن خود، کانادا، و سراسر اروپا داشته است.

بارتاک ایده‌هایش را چگونه می‌یابد. او شرح می‌دهد: در هر مصاحبه‌ای، این اولین پرسش است. روی میزم قطعاتی کاغذ دارم که خلاصه‌ای از ایده‌هایم روی آن‌ها نوشته شده است. من به این کاغذها نگاه می‌کنم. شاید از 20 ایده 18 تای آن گیج کننده و 2 تا خوب باشد. ایده‌ها از این کاغذها می‌آیند. آن‌ها نقطه آغاز کارم هستند. من همیشه و در هر زمانی ایده می‌گیرم، با دیدن تلویزیون و... وقتی رانندگی می‌کنم، ایده‌هایی به ذهنم می‌رسد که بعضی فراموش می‌شوند و این واقعا باعث تاسف است. من با یک ایده شروع می‌کنم و آن ایده زنجیروار ایده‌های دیگری را به دنبال می‌آورد. برای خلق یک کاریکاتور فرد به تفکر خاصی نیاز دارد. در این اوقات مجبورم هر ارتباطی را قطع کنم. دوشنبه‌ها که هیچ اتفاق مهمی نمی‌افتد، من تنها فکر می‌کنم. اما سه شنبه‌ها این (خلاقیت و طراحی‌ها) پیش می‌روند و به وجود می‌آیند.