محتوای کتاب هنر دانشآموزی: راهکارهای اساسی برای مدرسه رفتن و درس خواندن اثر منصور متین به منزلهی آموزشی فشرده دربارهی آداب درس خواندن و مدرسه رفتن است که مطالب آن گزیدهای از یافتههای روانشناسی تربیتی، مشاهدات معلمان و برخی تجربیات نویسنده است.
این کتاب دارای توصیهها و پیشنهاداتی است که تا حد ممکن با بیانی واضح و با کلمهها و عبارتهای سادهای در سطح فهم دورههای راهنمایی و دبیرستان تنظیم و خلاصه شده است.
امروزه کتابهای روانشناسی موفقیت که برای تقویت مهارتهای رفتاری اقشار مختلف منتشر میشود، کم نیست، اما بسیاری از آنها کتابهای ترجمه شدهای است که اسامی و مثالهایش از فرهنگ خارجی انتخاب شده است و بیشتر در سطح فهم بزرگسالان نوشته میشود. به خصوص نوجوانان و دانشآموزان، کمتر میتوانند از آن کتابها استفاده کنند.
از طرف دیگر، بیشتر نویسندگان و ناشران این کتابها، بزرگسالان را مخاطب قرار میدهند و به نیازهای دانشآموزان کمتر توجه دارند. شاید گمان میکنند نظام آموزش رسمی با دستگاه عریض و طویلی که دارد پاسخگوی تمام نیازهای این گروه است، اما حقیقت این است که چنین ردههای سنیای با تمام کمبودهای مهارتی و اطلاعاتی که دارند، بین خانه و مدرسه و بین اولیاء و مربیان بلاتکلیف میمانند. این نکته ما را به یاد سخن برتراند راسل، فیلسوف انگلیسی، میاندازد که گفته است: «کودک اگر صغیر مادر مرده باشد، بهتر از آن است که هم زمان مادر و دایه داشته باشد.»
مهمترین ویژگی این کتاب نگرش سیستمی به زندگی تحصیلی دانشآموزان است. امروزه رویکرد نظامهای تربیتی در سراسر دنیا پروراندن نسلهای جوان با تفکر کلنگر و عادت دادن آنان به بینش سیستمی است. مجموعه عوامل و عناصری (سیستم ترکیبی خانه - مدرسه) که دست به دست هم دادهاند تا سرنوشت دانشآموز را رقم بزنند، باید قبل از هر چیزی به خود دانشآموز شناسانده شوند. از جمله این عوامل و عناصر میتوان خانه و والدین، مدرسه و معلمان، همکلاسان و دوستان و در نهایت درس و امتحان را برشمرد.
بخش اول کتاب با عنوان کلیات، ارکان اصلی زندگی تحصیلی دانشآموزان را تبیین نموده، به توضیح مختصری دربارهی عوامل سازندهی زندگی تحصیلیشان میپردازد.
بخشهای دوم و سوم شامل راهکارها و توصیههای عملی به زبان خود مخاطب است؛ بخش دوم شامل توصیهها و راهکارهای پیشنهادی به دانشآموزان میشود که به «روابط انسانی و اجتماعی» آنان در محیط مدرسه مربوط است و بخش سوم آنچه را که به خود دانشآموز مربوط است، به طور دقیقتر بررسی میکند.
به اعتقاد دانشمندان رفتارشناسی، در فرآیند آموزش و پرورش، سه حیطهی احساسی، شناختی و فراشناختی باید به درستی مدیریت شوند تا یادگیری میسر شود. ما نیز در بخش سوم کتاب بیآنکه اصطلاحات تخصصی را به کار بریم، مشکلات دانشآموزی را در این سه حیطه دستهبندی کردهایم. در توضیح هر راهکار سعی شده است چند نمونهی واضح از رفتار دانشآموزان، فهرستوار ذکر شود و گاه چند توصیهی کوتاه نیز آمده است.
بله























