کتاب شرح شهادت آفتاب

کتاب شرح شهادت آفتاب (ع) برجسته‌ترین اثر روایى تاریخى خطیب خوارزمى است که در آن همه‌ى اخبار، روایات و احادیث با ذکر سلسله سند آمده که شیوه‌اى ممتاز در تاریخ‌نگارى اسلامى است.

کتاب شرح شهادت آفتاب، گزارش پارسی مستند‌ترین مقتلی است که از آغاز تاکنون پیرامون واقعه‌ی عاشورا نوشته شده است! نویسنده‌ی این مقتل مستند، خطیب خوارزمی شافعی مذهب، دانشمند ایرانی سده ششم مهشیدی است! این دانشمند سنی مذهب ارادت و اعتقادی شگفتی به ساحت اهل بیت داشته و با نگارش این مقتل مستند و بی‌مانند، ارادت خویش را ابراز داشته است.

در بخشی از شرح شهادت آفتاب می‌خوانیم:

محمّد حنفیه آماده شد و از مدینه راهى گردید و رفت تا که در شام بر یزید پسر معاویه درآمد. چون اجازه ورود خواست به او اجازه داد و وى را گرامى داشت و به خویش نزدیک ساخت و بر تخت در کنارش نشاند و رو کرد به وى و گفت: «اى ابوالقاسم! خداوند ما و تو را در مصیبتِ ابوعبداللّه حسین، اَجْر و مزد دهاد! به خدا سوگند که اگر قتلِ حسین تو را شکست مرا نیز شکست و اگر تو را به درد آورد مرا نیز به درد آورد و اگر جنگِ با او بر عهده من بود او را نمى‌کشتم و کشته شدن را از او باز مى‌داشتم هر چند در این راه انگشتانم بریده مى‌شد و چشمانم را از دست مى‌دادم و هرچه در توان داشتم نثار او مى‌کردم؛ اگر چه او به من ستم کرد و رشته خویشاوندى مرا برید و در حقّم با من ستیزید! ولى عُبَیْداللّه پسر زیاد نظرم را در این‌باره نمى‌دانست، خود سرى نموده در کشتنِ او شتاب کرد و وى را کشت! و آنچه گذشته جبران شدنى نیست! بعد از این، بر ما نسزد که خود را خوار و خفیف کنیم، بر برادرت نمى‌سزد که در خلافتى که خداوند آن را ویژه ما گردانیده با ما مى‌ستیزید!