کتاب تولد تمدن در خاور نزدیک

«تولد تمدن در خاور نزدیک» نوشته هنری فرانکفورت(۱۹۵۴-۱۸۹۷)، باستان‌شناس هلندی است.

این کتاب به ابعاد کمتر شناخته شده‌ای می‌پردازد و جنبه‌های انسان‌شناسانه‌ای دارد که نویسنده با دقت بسیار و بررسی مدارک متعدد پیش رویمان قرار می‌دهد. مطالعه این کتاب به آنچه پیشتر درباره این تمدن‌ها می‌دانستیم، رنگ و بو و عمق تازه‌ای می‌بخشد و مسائلی فراتر از صرفا تاریخ و سیمای فرهنگی این مناطق را آشکار می‌سازد.

بیان تمام جزئیات تولد تمدن در خاور نزدیک به تحقیقاتی چند برابر کتاب حاضر نیاز دارد. ما در این کتاب به نوآوری‌های حائز اهمیت اجتماعی و سیاسی پرداخته‌ایم که تغییرات بزرگِ خاور نزدیک از آنان ریشه گرفت. این نوآوری‌ها، تقریبا به صورت مستقیم سرچشمه ظهور نخستین جوامع متمدن محسوب می‌شوند. با این همه، مطالعات اندکی درباره آنها صورت گرفته و بیشتر به تغییرات در زمینه تکنولوژی و هنر، ظهور مذهب و اختراع خط پرداخته شده است.

در کتاب حاضر، گسترش تکنولوژی و هنر، تا جایی که شرایط سیاسی و اجتماعی را آشکار کنند، بررسی شده‌اند؛ اما ما نکوشیده‌ایم درباره آنها با ذکر جزئیات بحث کنیم و در چارچوب کاملا کنترل شده واژه «تمدن» مطالعه خود را پیش برده‌ایم. درست است که اصطلاحات «تمدن» و «فرهنگ» در گفتار عمومی هم‌معنی تلقی می‌شوند و از این رو خط تمایز مشخصی میان آنها وجود ندارد، اما برای اولویت در استفاده از آنان دلایل ریشه‌شناختی وجود دارد. کسانی که درباره زندگی انسان‌های بدوی مطالعه می‌کنند، واژه «فرهنگ» را ترجیح می‌دهند که تلویحا به چیزی نامعقول و بی‌اساس اشاره دارد، چیزی که رشد و گسترش یافته، نه اینکه ساخته شده باشد. از سویی دیگر، واژه «تمدن» بیشتر مورد نظر کسانی است که در وهله اول، بشر را Homo Politi به حساب می‌آورند و درک درست از عنوان کتاب ما تنها در این صورت میسر است.