بله
در دنیای پرپیچ و خم داستان‌های جنایی، کمتر نویسنده‌ای را می‌توان یافت که به اندازه‌ی آگاتا کریستی در خلق ماجراهای هوشمندانه و شخصیت‌های به یاد ماندنی تبحر داشته باشد. کتاب فیل‌ها به خاطر می‌آورند، نمونه‌ای درخشان از این مهارت است که خواننده را از همان صفحات نخست در گردابی از شک و ظن می‌اندازد. آگاتا روایتگر مرگ مرموز زن و مردی است که حالا دخترشان را خانم برتون به سرپرستی گرفته است. طی اتفاقاتی، خانم برتون از هرکول پوآرو می‌خواهد تا معمای مرگ آن‌دو را کشف کند.
درباره‌ی کتاب فیل‌ها به خاطر می‌آورند
آگاتا کریستی (Agatha Christie)، ملکه‌ی بی‌رقیب داستان‌های جنایی، در این رمان نیز هنر خود را در آفرینش معمایی هوشمندانه به نمایش می‌گذارد. رمان فیل‌ها به خاطر می‌آورند (Elephants Can Remember) که اولین بار در سال 1972 منتشر شد، کارآگاه محبوبش، هرکول پوآرو و شخصیت تکراری آریادنه اولیور را در مرکز یک تحقیق پیچیده قرار می‌دهد. داستان زمانی آغاز می‌شود که خانم برتون کاکس از اولیور می‌خواهد حقیقت مرگ مرموز والدین دخترخوانده‌اش، سلیا را که دوازده سال پیش در یک حالت مشکوک به قتل رسیده‌اند را بیابد. پوآرو و اولیور با جست‌وجو در خاطرات شاهدان قدیمی که آن‌ها را «فیل‌ها» می‌نامند، رازهایی درباره‌ی گذشته‌ی خانوادگی، یک خواهر دوقلوی ناپدیدشده و انگیزه‌های پنهان را کشف می‌کنند.
رمان فیل‌ها به خاطر می‌آورند، فراتر از یک داستان معمایی سرگرم‌کننده است. می‌توان این اثر را کاوشی در ماهیت حافظه و قابلیت اتکای گواهی شفاهی دانست. کریستی استادانه نشان می‌دهد که چگونه خاطرات با گذشت زمان مخدوش می‌شوند و چگونه ظواهر می‌توانند عمیق‌ترین حقایق را پنهان کنند. ساختار روایت، خواننده را با چندین سوءظن احتمالی درگیر می‌کند و تا آخرین صفحات، حل نهایی معما را به تعویق می‌اندازد. این رمان که یکی از آخرین آثار پوآرو محسوب می‌شود، انتخاب مناسبی برای دوست‌داران ژانر جنایی و معمایی کلاسیک است. این اثر را حمیدرضا بلندسران به فارسی ترجمه کرده و نشر هرمس آن را منتشر ساخته است.
نکوداشت‌های کتاب فیل‌ها به خاطر می‌آورند
- این رمان متمرکز بر حافظه و شهادت شفاهی است، اما برخی منتقدان معتقدند نشانه‌هایی از افول قدرت نویسندگی کریستی در سال‌های پایانی در آن دیده می‌شود. (راهنمای کمبریج برای نویسندگی زنان به زبان انگلیسی)
- مطالعه‌ای در سال 2009 با تکیه بر علوم کامپیوتر نشان داد کاهش محسوس در دایره‌ی واژگان و افزایش عبارات تکراری و اسامی نامشخص در این کتاب نسبت به آثار قبلی کریستی، ممکن است نشانه‌ای از نوعی زوال عقل یا شاید بیماری آلزایمر در آگاتا کریستی باشد. (ویکی پدیا)
اقتباس‌های سینمایی و فرهنگی از کتاب فیل‌ها به خاطر می‌آورند
از این رمان جذاب تاکنون در قالب‌های مختلفی اقتباس شده است:
- تلویزیون: در سال 2013، قسمتی از سریال آگاتا کریستی، با بازی دیوید سوشی در نقش پوآرو و زوئی وانامیکر در نقش آریادنه اولیور، از رمان فیل‌ها به خانه می‌آورند، اقتباس شد. این سریال داستان را به دهه‌ی 1930 برد.
- رادیو: بی‌بی‌سی رادیو 4 در سال 2006 یک اقتباس رادیویی با بازی جان مافات، از این کتاب تولید کرد.
- سینما: فیلم ترسناک تایلندی تنها (Alone) محصول سال 2007 اقتباسی آزاد از این رمان است. این فیلم بعدها چندین بار در سینمای هند و به زبان‌های مالایالام، کانادا، تامیل و هندی بازسازی شد. مشهورترینِ این بازسازی‌ها نسخه‌ی هندی تنها (2015) با بازی بیپاشا باسو است. همچنین گفته می‌شود فیلم پرفروش بول بوالیاء 2 (2022) نیز به شکل غیرمستقیم از این مجموعه اقتباس‌ها تأثیر گرفته است.
کتاب فیل‌ها به خاطر می‌آورند برای شما مناسب است اگر
- عاشق داستان‌های جنایی کلاسیک با پیرنگی هوشمندانه و پایان غافلگیرکننده هستید.
- از دنبال کردن تحقیقات کارآگاهانه‌ی هرکول پوآرو و همکاری‌های او با آریادنه اولیور لذت می‌برید.
- به داستان‌هایی علاقه‌مندید که در آن‌ها موضوع حافظه، هویت و رازهای خانوادگی نقش محوری دارد.
- می‌خواهید با یکی از آثار پایانی و بحث‌برانگیز آگاتا کریستی آشنا شوید.
در بخشی از کتاب فیل‌ها به خاطر می‌آورند می‌خوانیم
جرج، پیشخدمت هرکول پوآرو، گفت:
خانم اولیور تماس گرفتند.
آهان. خب، چى مى‌گفت؟
مى‌خواست بداند مى‌تواند امشب بیاید شما را ببیند، قربان. بعد از شام.
پوآرو گفت:
این که خیلى خوبه، عالیه. روز پرکارى داشتم. دیدن خانم اولیور مى‌تواند حالم را جا بیاورد. همان‌قدر که حرف‌هایش به‌شدت غیرقابل‌پیش‌بینى است، درعین حال مى‌تواند خیلى هم سرگرم‌کننده باشد. راستى، چیزى درباره فیل‌ها نگفت؟
فیل‌ها، قربان؟ خیر، فکر نمى‌کنم.
آهان. پس انگار فیل‌ها ناامیدش کرده‌اند.
جرج با کمى تردید به اربابش نگاه کرد. بعضى وقتها از حرف‌هاى پوآرو سر درنمى‌آورد.
پوآرو گفت:
با او تماس بگیر و بگو که از ملاقاتش خیلى هم خوشحال خواهم شد.
