کتاب کیخسرو، شاه نو: کتاب نوزدهم مجموعه داستان‌های شاهنامه

محسن دامادی کتاب کیخسرو، شاه نو، نوزدهمین جلد از مجموعه‌ی داستان‌های شاهنامه‌ را به نثر فارسی روان برگردانده است؛ بااین‌حال شاهد اشعار ابوالقاسم فردوسی در کنار داستان‌ها هستیم. دامادی در این جلد داستان آمدن کیخسرو از توران به ایران زمین و موانع او در مسیر رسیدن به پادشاهی را روایت می‌کند.

درباره‌ی کتاب کیخسرو، شاه نو

کیخسرو، فرزند سیاوش و فرنگیس، نواده‌ی کیکاووس و افراسیاب، شاه آینده‌ی ایران است که فرّه ایزدی او چشم جهانیان را روشن کرده است. پس از مرگ ناحق پدرش سیاوش، او در خفا به دست پیران ویسه پرورش می‌یابد و در میان چوپانان زندگی می‌کند. افراسیاب که نگران جایگاه خودش است، او را به دربار فرا می‌خواند اما کیخسرو با زیرکی طوری وانمود می‌کند که گویی بهره‌ای از خرد نبرده است و همین مسئله جان او را در توران زمین نجات می‌دهد اما جانشین پادشاه باید به سرزمینش باز گردد!

کتاب کیخسرو، شاه نو، نوزدهمین جلد از مجموعه‌ی داستان‌های شاهنامه (Shahnameh) به سرایش ابوالقاسم فردوسی (Ferdowsi) و با نگارش به نثر محسن دامادی (Mohsen Damadi) است. در این جلد از مجموعه می‌بینیم که سیاوش به خواب گودرز می‌آید و از او می‌خواهد که فرزندش را پیدا کند. او گیو، پسرش را برای جستجوی کیخسرو به توران‌زمین می‌فرستد و او پس از هفت‌سال جست‌وجو، صاحب فرّه ایزدی را با خودش به ایران زمین می‌آورد. کیکاووس و تمام ایرانیان از حضور کیخسرو ابراز شادمانی می‌کنند اما طوس (فرزند نوذر، پادشاه پیشین ایران) به تبار تورانی مادر کیخسرو اعتراض می‌کند و می‌گوید که نباید خون تورانیان در رگ‌های شاه ایران جریان داشته باشد. با وجود اینکه آثار فرّه ایزدی در صورت و رفتار کیخسرو پیداست، اما کیکاووس برای اینکه بتواند میان مخالفان صلح برقرار کند و شایستگی کیخسرو را اثبات کند، او را به آزمونی دشوار می‌فرستد.

شاهنامه‌ی فردوسی؛ حماسه‌ای به درازای هزار سال

از زمان سرایش شاهنامه به دست ابوالقاسم فردوسی، چیزی حدود هزار سال می‌گذرد. به‌ندرت می‌توان متنی را پیدا کرد که خواننده‌ی عام بتواند پس از هزار سال با آن ارتباط برقرار کند اما قلب ما ایرانیان هنوز هم با داستان‌های شاهنامه پیوند خورده است. شاهنامه ویژگی‌های سبکی و زبانی‌ای دارد که خواندنش بدون حضور راهنما برای تمام خواننده‌ها آسان نیست. از این رو، در کتاب کیخسرو، شاه نو می‌بینیم که چگونه محسن دامادی ابیات شاهنامه را به نثر روان بازنویسی کرده تا خواننده‌ای که مشتاق خواندن داستان‌های شاهنامه است، هم از نظم فردوسی لذت ببرد، هم پیچیدگی‌های آن مانع درک داستان نشود.

در کتاب کیخسرو، شاه نو با یکی از داستان‌های پرتنش و نمایشی شاهنامه مواجه می‌شویم، جایی که مبارزه‌ی میان رقبا برای به دست آوردن قدرت و مسئله‌ی نژاد در آن پررنگ می‌شود. فردوسی با هنرمندی نشان می‌دهد که شایستگی درونی هر فرد ملاک سنجش اوست و تنها داشتن خون نوادگان پادشاهی نشان‌دهنده‌ی داشتن فرّه ایزدی برای حکمرانی بر ایران زمین نیست. او در این داستان حضور نیروهای اهریمنی و شرّ را در وجود انسان‌ها به تصویر کشیده و نشان می‌دهد که تکبر و غرور می‌تواند انسان‌ها را به چه جایگاهی برساند.

محسن دامادی علاوه بر برگرداندن ابیات به نثری روان، خودش نیز دست به تفسیر و بازخوانی شاهنامه می‌زند. او با در نظر گرفتن اندیشه‌ی کلی‌ای که در زبان فردوسی جاری است، تبدیل به آن راهنمایی شده که خواننده‌ی امروزی را به گذشته‌ی افتخارآمیز ایرانیان پیوند زده است. این داستان حماسی با تلاش انتشارات کتابسرای نیک به بازار عرضه شده است.

کتاب کیخسرو، شاه نو برای شما مناسب است اگر

• دوست دارید داستان‌های شاهنامه را بخوانید اما شعر فردوسی برایتان دشوار است و برای فهمیدن آن نیاز به کمک دارید.
• کتاب‌هایی که فقط داستان شاهنامه را به نثر نوشته‌اند برایتان جالب نیستند و می‌خواهید در کنار داستان، اشعار فردوسی را نیز بخوانید.
• به داستان‌های حماسی ایران و چالش‌های اخلاقی‌ای که فردوسی در داستان‌هایش مطرح می‌کند علاقه‌مند هستید.

در بخشی از کتاب کیخسرو، شاه نو: کتاب نوزدهم مجموعه داستان‌های شاهنامه می‌خوانیم

گیو با نکوهش از طوس گفت: سرِ تو از داشتنِ کلاه سروری برای این خالی ماند، که نه خِرَد داری، نه خواستِ نیکو (رای بِهی).

از افسر سرِ تو، از آن شد تَهی
که نه مغز داری نه رای بَهی

گیو چنین دلیل آورد: خداوند به کسی تختِ پادشاهی می‌دهد که فروغِ یزدانی (نظرِ الهی) و جایگاهی بلند پادشاهی داشته باشد، هوشیار و درست‌کِردار باشد، با نیکویی داوری ‌کند.

کسی را دهد تختِ شاهی خدای
که با فَر و بُرزست و با هوش و رای

گیو از این جور سخنانِ دُرُشت (از سرِ خشم) گفت و سپس به طوس پشت کرد و به تندی دور شد.

بِگُفتَش سخن‌ها از این سان دُرُشت
به تندی از آن جا بِنمود پُشت