کتاب شهرنشینی و حقوق شهروندی در ایران نوشتهی محمدمهدی جهان پرور، پژوهشی دربارهی شکلگیری و تحول زندگی شهری و جایگاه شهروندان در ساختارهای اجتماعی و سیاسی ایران است. نویسنده این مقوله را در دوران ایران باستان و عهد ایران اسلامی بررسی میکند و با نگاهی تاریخی تصویری از مناسبات شهرنشینی، سبک زندگی و میزان برخورداری افراد از امتیازات و حقوق شهروندی ارائه میدهد.
دربارهی کتاب شهرنشینی و حقوق شهروندی در ایران
بر اساس یافتههای تاریخی، قدمت شهرنشینی در ایران به حدود سه هزار سال پیش از میلاد بازمیگردد و شهروندان در هر دوره بر اساس ساختار و قشربندی اجتماعی، سبک زندگی و امتیازهای شهرنشینی مشخصی داشتهاند. در کتاب شهرنشینی و حقوق شهروندی در ایران محمدمهدی جهان پرور این موضوع را از دورهی مادها و سپس هخامنشیان گرفته تا خلافتهای اموی، عباسی و حکومتهای محلی ایرانی در سدههای نخستین اسلامی دنبال میکند.
جهان پرور در کتاب خود به این پرسش پاسخ میدهد که شهرنشینان در دورهی ساسانی و سدههای نخستین اسلامی از چه امتیازهای مشترک و متفاوتی برخوردار بودند و حقوق شهروندی ایران تا چه اندازه و به چه شکل در دسترس گروههای مختلف جامعه قرار داشت؟ نویسنده برای پاسخ به این پرسش، تفاوتها و شباهتهای شیوهی زندگی، موقعیت اجتماعی و میزان بهرهمندی شهروندان از امکانات و امتیازات شهری را بررسی میکند.
در کتاب شهرنشینی و حقوق شهروندی در ایران، شهرنشینی پدیدهای صرفاً کالبدی یا جمعیتی در نظر گرفته نمیشود؛ بلکه در پیوند با تحولات سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی تحلیل میشود. محمدمهدی جهان پرور ابتدا به شیوهی پژوهشهای دانشگاهی مفاهیمی مانند شهر، شهرنشینی، شهروندی، حقوق مدنی، طبقات اجتماعی، سبک زندگی و بومشناسی انسانی را توضیح میدهد. سپس ساختار شهرها و مناسبات زندگی شهری را در دورههای تاریخی مختلف بررسی میکند.

نظام شهری و حقوق شهروندی در تاریخ ایران
در این کتاب بر الگوی بافت و نظام شهرسازی، جایگاه خانواده، تعلیم و تربیت، قشربندی اجتماعی، تشکیلات اداری، نظام اقتصادی و ساختار قضایی، مطالعه شده و تأثیر باورهای دینی، تصمیمات سیاسی، گسترش تجارت، تقسیم کار، تمرکز جمعیت و امکانات بر رشد شهرها تحلیل میشود.
محمدمهدی جهان پرور در این کتاب به طور ویژه بر دورهی ساسانی و قرون اول تا چهارم هجری قمری تمرکز کرده است. او با تکیه بر اسناد و منابع تاریخی و با روش توصیفی-تحلیلی حقوق شهروندی و شهرنشینی را در تمدن ایران باستان و تمدن ایران اسلامی مطالعه میکند و تصویری از مناسبات اجتماعی، جایگاه شهروندان و دگرگونی در این مناسبات در دورانهای مختلف تاریخ اجتماعی ایران ارائه میکند.
خرید کتاب شهرنشینی و حقوق شهروندی در ایران انتشارات حکمت و عرفان به شما کمک میکند تا نگاهی جامع به شهرنشینی و مناسبات شهری و شهروندی در گذشتهی ایران بیندازید و با ابعاد تاریخی و اجتماعی شکلگیری حقوق شهروندی و تحولات زندگی شهری در ایران آشنا شوید.
کتاب شهرنشینی و حقوق شهروندی در ایران برای شما مناسب است اگر
- دانشجو یا پژوهشگر تاریخ هستید و علاقهمندید در حوزهی تاریخ اجتماعی ایران در دورههای اسلامی و پیش از اسلام مطالعه کنید.
- به مطالعات بینرشتهای علاقهمندید و میخواهید تاریخچهی حقوق مدنی و تحول در روابط اجتماعی را در ایران بدانید.
در بخشی از کتاب شهرنشینی و حقوق شهروندی در ایران: از دوران باستان تا سدههای نخستین اسلامی میخوانیم
نجد ایران، سرزمین مثلث شکلی است که واقع است بین درههای سند در مشرق و کوههای زاگرس در مغرب و دریای مازندران و کوههای قفقاز و آمودریا (رود جیحون) در شمال و خلیج فارس و دریای عمان در جنوب که فلات ایران نامیده میشود. وسعت این فلات حدود 2/600/000/000 کیلومتر مربع است (فرهوشی، 1379، 17- 18). مثلث مذکور محدود به کوههایی است که در پیرامون فرورفتگی مرکزی برآمدهاند. کوههای مغرب یا سلسله جبال زاگرس از شمال غربی به جنوب شرقی ممتد است و متجاوز از هزار کیلومتر طول و دویست کیلومتر عرض دارد. ارتفاع این سلسله به هزار تا هزارو هفتصد متری میرسد و شامل چینهای متوازی متعدد و درههایی که پنجاه تا یکصد کیلومتر طول و ده تا بیست کیلومتر عرض دارند میباشد. مراتع واقع در دامنههای مرتفع کوههای فوق بقایای جنگهای انبوه سابق گسترده شده است (گیرشمن، 1384، 1- 2).
سرزمین گسترده ایران به خاطر پهناوری و دیرپایی و اصالت تاریخی خود، دارای فراز و نشیبهای فراوان بوده و فرهنگهای متنوع و اندیشهها و مذاهب گوناگون را در خود پرورانده است. علاوه بر ادبیات کهن خود که زبانزد خاص و عام است دارای آثاری است که بسیاری از این وقایع به صورت افسانهها در ذهنها جای دارد و چه بسا که تحقیق میگردد (پیرنیا، 1380، 9). پایینتر، در درههای مرتفع، مو و انجیر میروید. در این مناطق گندم، جو، خشخاش پنبه، و تنباکو بسیار کاشته میشود. گرمای تابستان در درههای پست مردمی را که به تربیت بز، میش و اسب اشتغال دارند مجبور میکند که به مراتع مرتفع صعود نمایند. بدین وجه بخش بزرگی از سکنه که به زندگی چادرنشینی که طبیعت و آب و هوای بد به انسان تحمیل کرده است، ادامه میدهند. در قسمت مرکزی زاگرس، برآمدگی تیزی مجزا میشود که به سوی مغرب میرود و داخل دشت بینالنهرین میگردد و پیچی در رود دجله که در این نقطه به فرات نزدیک میشود، ایجاد میکند.
بله

















