کتاب سفرنامه پیترو دلا واله: قسمت مربوط به ایران

کتاب سفرنامه پیترو دلا واله، مشاهدات این جهانگرد ایتالیایی است از سفرش به ایران در قرن هفدهم میلادی. پیترو دلا واله که از بغداد و از مرز قصر شیرین وارد ایران شد، مشاهدات خود را در قالب نامه‌هایی به نگارش در آورد و سفرنامه‌ی ایران به این طریق شکل گرفت. از خلال نوشته‌های وی می‌توان چشم‌انداز بسیار خوبی از ایرانِ زمان صفوی به دست آورد و با وضعیت سیاسی، اجتماعی و رفتارهای ایرانیان نیز آشنا شد.

درباره‌ی کتاب سفرنامه پیترو دلا واله

پیترو دلا واله (Pietro Della Valle) جهانگرد ایتالیایی در سال 1617 میلادی به همراه همسر و همراهان خود از مرز قصر شیرین وارد ایران شد و همدان از نخستین شهرهایی بود که در بدو ورود به کشور در آن اقامت گزید. کتاب سفرنامه‌ی پیترو دلا واله (The Travels of Pietro Della Valle) محتوی نامه‌هایی است که او به هنگام بازدید از شهرهای مختلف ایران به نگارش درآورده است.

امروزه این نامه‌ها به منبعی کامل و مرجعی جامع برای مرور شرایط کشور ایران در زمان صفویه تبدیل شده‌اند. سفر این جهانگرد به ایران مقارن با دوران سلطنت شاه عباس کبیر بر این کشور بود و از خلال کلماتی که نگارنده در گزارش مشاهداتش بیان کرده است، به‌خوبی وضعیت سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ایرانیان در آن دوران نمایان می‌شود.

پیترو دلا واله دو هدف و انگیزه‌ی عمده از این سفر را پی می‌گرفت. هدف اول، تمایل شخصی او برای حضور و مشارکت در لشکرکشی‌های نظامی ایران بر ضد دولت عثمانی بود تا از این طریق، انتقام سخت‌گیری‌ها و بدرفتاری‌هایی را که عثمانی‌ها نسبت به جامعه‌ی مسیحیان روا می‌داشتند، بازستاند. دومین هدف او که در مقدمه‌ی کتاب سفرنامه پیترو دلا واله به آن اشاره شده، زمینه‌سازی و فراهم آوردن شرایطی مناسب بود تا مسیحیان مقیم در قلمرو عثمانی که تحت‌فشار روزگار می‌گذراندند، بتوانند به خاک ایران مهاجرت کنند.

دیدار با شاه عباس، نقطه‌ی عطف سفرنامه پیترو دلا واله

بخش عمده‌ای از جذابیت کتاب سفرنامه پیترو دلا واله به ثبت دقیق جزئیات سفر در شهرهای مختلف اختصاص دارد؛ جایی که او از تهران پر از باغ‌های میوه و چنارهای کهنسال می‌نویسد و در بخشی دیگر قزوین بزرگ را توصیف می‌کند. نویسنده در این اثر با دقتی ویژه به موضوعاتی چون آداب زندگی شاه، توصیف شکوه قصرها، جزئیات مراسم محرم، ترکیب قشون و حتی ظرایفی مانند ظاهر مردان ایرانی و محبوبیت همیشگی پلو نزد ایرانیان پرداخته است.

بی‌شک برجسته‌ترین بخش کتاب سفرنامه پیترو دلا واله گزارش دیدار این جهانگرد ایتالیایی با شاه عباس صفوی در فرح‌آباد مازندران است. در این ملاقات هیجان‌انگیز، تشریفات دربار و گفتگوی صمیمانه میان آن‌ها درباره انگیزه‌های سفر به شکلی بس خواندنی روایت می‌شود.

برای آنکه سفری یک طرفه به دل تاریخ ایران و دوران صفوی داشته باشید و با وضعیت مردم ایران در زمان سلطنت شاه عباس کبیر آشنا شوید، خرید کتاب سفرنامه پیترو دلا واله را در اولویت قرار دهید. شجاع الدین شفا کار ترجمه و گردآوری این سفرنامه‌ی جذاب را بر عهده داشته و انتشارات علمی و فرهنگی آن را روانه‌ی بازار کتاب کرده است و در دسترس علاقه‌مندان قرار داده است.

کتاب سفرنامه پیترو دلا واله برای شما مناسب است اگر

• برای پژوهش درباره‌ی عصر صفوی به دنبال یک منبع جامع هستید که جزئیات زندگی و مناسبات اجتماعی را ثبت کرده باشد.
• شناخت شاه عباس و فضای دربار او برایتان جذاب است و می‌خواهید این جهان را از نگاه یک جهانگرد ببینید.
• به سفرنامه‌های تاریخی و توصیف شهرهای قدیم ایران علاقه دارید.

در بخشی از کتاب سفرنامه پیترو دلا واله: قسمت مربوط به ایران می‌خوانیم

شاه این محل را برای شکار معین کرده است تا از تمام دره‌ها و کوه‌های اطراف جانوران وحشی را به آنجا برانند و از نواحی مختلف مازندران چندین‌هزار مرد را مأمور این کار کرده است، زیرا در مشرق‌زمین رعایا کار سگ‌های شکاری را انجام می‌دهند. برای اینکه حیوانات نتوانند از دشت شکارگاه فراتر روند، به دستور او از کوهی به کوه دیگر در میان دره با شاخه‌های درختان پرچین بلندی ساخته‌اند که دست یک مرد اسب‌سوار نیز به بالای آن نمی‌رسد به علاوه گرداگرد دامنۀ کوه‌های اطراف این جلگه را نیز دام‌هایی از طناب کشیده‌اند که به تیرهای بلند بسته شده‌اند، به طوری که هیچ جانوری نمی‌تواند از روی آن‌ها بجهد و مسلماً برای ساختن این همه چیز عدۀ زیادی مدت‌ها وقت صرف کرده‌اند.

به این ترتیب حیواناتی که توسط این مردان رانده می‌شوند به علت تنگی دره و سر و صدا و فریاد آنان به سوی این جلگه روی می‌آورند، و چون دام‌های طنابی مانع از پیشرفت آن‌ها می‌شود همان‌جا محبوس می‌شوند. من خبر دارم که از فرح‌آباد مازندران سیصد بار شتر طناب برای این کار ارسال کرده بودند، منتها چون شکارگاه وسعت نداشت همۀ آن‌ها به کار نرفته بود. از این تعداد می‌توانید امکانات شاه را پیش خود مجسم کنید.

شاه قرار است در میان این جلگه با شمشیر و تیر به شکار مشغول شود یا چنان‌که از قدیم مرسوم است، بعضی از جانوران شکاری را زنده بگیرد و گوشواره‌ای که نام او یا علامت خاصی بر آن‌ها منقوش است، در گوش آن‌ها کند و آزادشان سازد. بسیار اتفاق افتاده است که شکارچیان جانورانی را گرفته‌اند که گوشواره‌هایی از زنان شاه‌طهماسب و شاه‌اسمعیل صوفی‌مشرب و پادشاهانی پیش از ایشان به گوش داشته‌اند و از زیر دستِ چندین شاه گذشته‌اند.