کتاب مرگ در می‌زند

کتاب مرگ در می‌زند اثر وودی آلن، نمایشنامه‌ی کمدی مشهوری است که ماجرای کوتاه طنازانه و در عین حال تأمل‌برانگیزی را درباره‌ی مواجهه‌ی یک مرد با مرگ به تصویر می‌کشد. این رویارویی غافلگیرکننده‌ بیش از آنکه مخاطب را بترساند، او را به خنده وامی‌دارد. مواجهه‌ای عجیب که در آن، مرد با دستاویز قرار دادن یک شرط‌بندی، تلاش می‌کند تا مرگ خود را به تعویق بیندازد.

درباره‌ی کتاب مرگ در می‌زند

وودی آلن (Woody Allen) در نمایشنامه‌ی تک‌پرده‌ای مرگ در می‌زند (Death Knocks) دو شخصیت را در مقابل هم قرار می‌دهد؛ نت آکرمن، مرد پنجاه‌‏و‌هفت‌ساله‌ی آمریکایی و مرگ، تنها شخصیت‌های این اثر هستند. شاید عجیب باشد اما مرگ در هیئت آدمی شبیه نت وارد خانه‌اش می‌شود و به او می‌گوید، وقت رفتن فرارسیده! البته وودی آلن به شکل طنزآمیزی این روایت را پیش چشم شما زنده می‌کند، به طوری که این مواجهه‌ که در ذات خود بسیار خوفناک است در نمایشنامه‌ی مرگ در می‌زند، شما را به خنده می‌اندازد.

مرگ بی‌دست‌وپایی که قرار است اولین مأموریتش را انجام دهد، برخلاف اسم نمایشنامه در نمی‌زند و چون قصد دارد به شکل متفاوت و دراماتیک‌تری وارد شود تا تأثیر بیشتری روی نت بگذارد، از پنجره به داخل خانه سرازیر می‌شود. مرگ با کله‌پا شدنش روی زمین صحنه‌ی مضحکی می‌سازد که نه تنها تأثیرگذار و باشکوه نیست بلکه باعث می‌شود نت او را جدی نگیرد. نت آکرمن که روزهای موفقیت‌آمیز کاری خود را می‌گذراند و به تازگی با شرکت بزرگی وارد همکاری شده، نمی‌تواند بپذیرد که مرگ به این راحتی او را از زندگی مرفه و موفقیت‌هایش جدا کند. برای همین تصمیم می‌گیرد با مرگ معامله کند و فرصت بخرد.

وودی آلن، نویسنده، فیلمساز و کمدین اهل آمریکا، این نمایشنامه را با الهام از فیلم «مهر هفتم» اثر اینگمار برگمان، کارگردان شهیر سوئدی به نگارش درآورده است، با این تفاوت که در این نمایشنامه، سوئدِ قرون وسطایی تبدیل به نیویورک معاصر شده و یک لباس‌فروش جای شخصیتِ شوالیه‌ را گرفته است.

مهم‌تر از همه‌ی این‌ها، نگاه طنازانه‌ی وودی آلن شکل کاملاً متفاوتی به این روایت داده و با نگاهی تازه به این موضوع کلاسیک پرداخته است. آلن مرگ را به شوخی می‌گیرد تا مخاطب به جای ترسیدن یا اندوهگین شدن، از زاویه‌ی دیگری به مرگ و فرصت‌های زندگی نگاه کند.

این نمایشنامه‌ی جذاب کمدی با ترجمه‌ی یوسف علائی ملاباشی به فارسی برگردانده شده و انتشارات امید سخن آن را به چاپ رسانده است.

کتاب مرگ در می‌زند برای چه کسانی مناسب است؟

نمایشنامه‌ی مرگ در می‌زند برای تمامی افرادی که به هنرهای نمایشی و خواندن نمایشنامه علاقه دارند، به‌ویژه کسانی که نگاه و بینش وودی آلن نسبت به زندگی را می‌شناسند و یا قصد دارند با نگاه او آشنا شوند بسیار جذاب و خواندنی است.

در بخشی از کتاب مرگ در می‌زند می‌خوانیم

مرگ: خب از ناودون بالا اومدم. دلم می‌خواست یه ورود نمایشی داشته باشم. وقتی پنجره‌های بزرگ خونه‌ت رو دیدم و فهمیدم که هنوز بیداری و داری مطالعه‌ می‌کنی، این فکر به سرم زد. احساس کردم به امتحانش می‌ارزه تا غافلگیرت کنم. با خودم گفتم ناودون رو می‌گیرم و میرم بالا، بعد یهویی می‌پرم تو... (بشکن می‌زند.) که یک‌مرتبه پاشنه پام گیر کرد به این پیچک‌ها و ناودون شکست و کم مونده بود بمیرم! نگاه کن! شنلم هم پاره شد. شب سختی بوده تا اینجا!

نَت: ناودون خونه منو شکوندی؟

مرگ: نشکوندم. خودش شکست. یعنی نشکست، یکمی خم شد. تو چیزی نشنیدی؟ با کَلّه خوردم زمین!

نَت: داشتم روزنامه می‌خوندم.

مرگ: پس حسابی غرق روزنامه‌ خوندن بودی. (روزنامه‌ای که نت می‌خواند را برمی‌دارد.) می‌شه اینو ازت قرض بگیرم؟

نَت: هنوز تموم نکردم.

مرگ: ام، نمی‌دونم چطوری بهت بگم رفیق...

نَت: چرا زنگ در رو نزدی؟

مرگ: حواست با منه؟ خودم که دارم می‌گم چرا این‌جوری اومدم. آره می‌شد ولی به نظرت ظاهر خوبی داشت؟ این‌جوری که من اومدم، بفهمی‌نفهمی یکم نمایشی هم بود. چیزه، تا حالا فاوست رو خوندی؟

نَت: چیو؟

مرگ: اصلاً اگه مهمون داشتی و مشغول حرف زدن با اون بودی چی؟ شما اینجا با هم معاشرت می‌کردین و خوش می‌گذروندین، بعد من باید یه لنگه پا جلوی در وایمیستادم تا می‌دیدم آقا کِی تشریف می‌آرن در رو باز کنن. خیر سرم من مرگم! حواست کجاست؟

نَت: گوش کن آقا، الان دیگه کار از این حرفا گذشته!

مرگ: درسته. خب می‌خوای بریم؟