معرفی و دانلود کتاب بوطیقای سینما

معرفی کتاب بوطیقای سینما

کتاب بوطیقای سینما نوشته‌ی دیوید بوردول، از مهم‌ترین آثار نظری در حوزه‌ی مطالعات فیلم است که تلاش می‌کند سازوکارهای روایت، سبک و ساختار در سینما را با نگاهی دقیق و تحلیلی بررسی کند. این کتاب نه‌تنها برای دانشجویان سینما، بلکه برای تمام علاقه‌مندان به فهم عمیق‌تر زبان فیلم نوشته شده و یکی از بهترین کتاب‌ها در زمینه‌ی نظریه‌ی سینما محسوب می‌شود. بوردول در این اثر، سینما را به‌مثابه نظامی منسجم از انتخاب‌های روایی و فرمی مطالعه می‌کند.

درباره‌ی کتاب بوطیقای سینما

دیوید بوردول (David Bordwell)، نظریه‌پرداز برجسته‌ی سینما، در کتاب بوطیقای سینما (Poetics of Cinema) مجموعه‌ای از مقاله‌ها و پژوهش‌های خود را گرد آورده که همگی بر یک پرسش مرکزی متمرکزند: فیلم‌ها چگونه ساخته می‌شوند و چگونه معنا تولید می‌کنند؟ بوردول در این کتاب، به‌جای پرداختن به تفسیرهای ایدئولوژیک یا داوری‌های ارزشی، تمرکز خود را بر فرایندهای درونی سینما می‌گذارد؛ یعنی همان تصمیم‌هایی که فیلم‌ساز در روایت، میزانسن، تدوین و سبک بصری می‌گیرد.

کتاب بوطیقای سینما بر این ایده استوار است که فیلم را می‌توان همچون متنی ساختارمند بررسی کرد؛ متنی که قواعد، الگوها و سنت‌های خاص خود را دارد. دیوید بوردول با استفاده از نمونه‌های متنوع از سینمای کلاسیک هالیوود، سینمای هنری اروپا و آثار مدرن، نشان می‌دهد که چگونه روایت سینمایی از طریق انتخاب‌های فرمی شکل می‌گیرد و چگونه تماشاگر در فرایند درک فیلم نقش فعالی ایفا می‌کند.

سینما به‌مثابه نظام روایت و سبک

یکی از محورهای اصلی کتاب بوطیقای سینما، بررسی نسبت میان روایت و سبک است. بوردول توضیح می‌دهد که روایت صرفاً داستانی که تعریف می‌شود نیست، بلکه نتیجه‌ی تعامل میان پیرنگ، زمان‌بندی، زاویه‌ی دید و اطلاعاتی است که به مخاطب داده یا از او پنهان می‌شود. در این نگاه، سبک بصری و شنیداری فیلم، از حرکت دوربین گرفته تا طراحی صدا، بخش جدایی‌ناپذیر از روایت محسوب می‌شود.

دیوید بوردول با پرهیز از ساده‌سازی، نشان می‌دهد که حتی فیلم‌هایی که ظاهراً روایت ساده‌ای دارند، بر پایه‌ی انتخاب‌های پیچیده‌ی ساختاری بنا شده‌اند. همین رویکرد باعث شده کتاب بوطیقای سینما به یکی از منابع اصلی در آموزش تحلیل فیلم و مطالعات روایت سینمایی تبدیل شود و در میان دانشجویان و پژوهشگران، جایگاهی ویژه پیدا کند.

جایگاه بوطیقای سینما در مطالعات فیلم

بوطیقای سینما را می‌توان ادامه و تکمیل‌کننده‌ی مسیر فکری بوردول در آثاری چون روایت در فیلم داستانی (Narration in the Fiction Film) دانست. این کتاب بیش از آنکه به‌دنبال ارائه‌ی نظریه‌ای بسته باشد، روشی برای نگاه‌کردن به فیلم پیشنهاد می‌کند؛ روشی که بر مشاهده‌ی دقیق، تحلیل جزئیات و توجه به سنت‌های سینمایی استوار است.

همین ویژگی باعث شده بوطیقای سینما نه‌فقط یک کتاب دانشگاهی، بلکه منبعی الهام‌بخش برای فیلم‌سازان، منتقدان و علاقه‌مندان جدی سینما باشد. بسیاری از خوانندگان، این اثر را در فهرست بهترین کتاب‌های نظری سینما قرار می‌دهند؛ کتابی که به‌جای پیچیده‌گویی، ابزار تحلیل در اختیار مخاطب می‌گذارد.

کتاب بوطیقای سینما نوشته‌ی دیوید بوردول با ترجمه‌ی علی ظفر قهرمانی‌نژاد منتشر شده و نشر بیدگل آن را در اختیار مخاطبان فارسی‌زبان قرار داده است.

نکوداشت‌های کتاب بوطیقای سینما

• آیا کسی هست که با این میزان هوش، وضوح و نثر درباره‌ی سینما بنویسد؟ بوردول با دانشی عمیق و عشقی آشکار به سینما، در بوطیقای سینما نشان می‌دهد فیلم چگونه می‌تواند الهام‌بخش شود و به امری متعالی برسد. وقتی او را می‌خوانم، حس می‌کنم دقیقاً از جایی ادامه می‌دهد که من متوقف شده‌ام. (راجر ایبرت، منتقد سینما)
• هر کتاب تازه‌ای از بوردول رویدادی مهم است و او در این کتاب و در قالب مقاله‌هایی گسترده، تحلیلی ریشه‌دار و دقیق از فرم، سبک و زمینه ارائه می‌دهد؛ واحه‌ای زنده در میان انبوه نظریه‌های خشک، با عشقی آشکار به خودِ سینما. (لری گراس، استاد ارتباطات آننبرگ دانشگاه کالیفرنیای جنوبی (USC))
• این کتاب یادآوری می‌کند که سینما پیش از هر چیز یک هنر است، نه صرفاً یک محصول فرهنگی یا کالایی در بازار. اگر بخواهید بدانید چه چیزی سینما را از دیگر هنرها متمایز می‌کند و نگاه تخصصی به فیلم چگونه شکل می‌گیرد، بوطیقای سینما کتابی است که باید خواند. (یوری تسیویان، استاد دانشگاه شیکاگو)

کتاب بوطیقای سینما برای شما مناسب است اگر

• به نظریه‌ی فیلم و تحلیل ساختار سینمایی علاقه‌مندید.
• می‌خواهید روایت، سبک و فرم در سینما را به‌صورت نظام‌مند بشناسید.
• دانشجوی سینما، منتقد یا فیلم‌سازی هستید که به دنبال درک دقیق‌تر زبان فیلم است.
• قصد دارید یکی از بهترین کتاب‌های مرجع در حوزه‌ی مطالعات سینما را بخوانید.

در بخشی از کتاب بوطیقای سینما می‌خوانیم

حتی با فرض غیرقابل‌اطمینان بودن آمار و ارقام، احتمالا ژاپن به‌اندازۀ آمریکا پرکار بوده، چون آمریکا از دهۀ 1920 تا دهۀ 1940، سالی 400 تا 650 فیلم تولید می‌کرد. این تولید بزرگ‌مقیاس با خودش همۀ آن مخاطراتی را آورد که مفسران غربی را از بابت «فیلم‌سازی برای بازار انبوه» نگران می‌کند. کارگردانان می‌بایست در چارچوب ژانرهای کاملاً شناخته‌شده و با حضور ستاره‌های مقید به قرارداد فیلم می‌ساختند.

آنها ناچار بودند از داستان‌های سطحی اقتباس کنند، به سانسور گردن نهند، فیلم‌های دنباله‌دار و تقلیدی (از  جمله فیلم‌هایی با حضور مقلدان چارلی چاپلین و هارولد لوید) بسازند، و آثار پرفروش محلی و وارداتی (از  جمله کینگ‌کنگ) را بازسازی کنند. این فیلم‌ها بانی ترانه‌های پرفروش و مجله‌های عامه‌پسند شدند، اسباب‌بازی و مد لباس را باب کردند و، با نشان دادن محصولات تجاری در فیلم‌ها، بدون هیچ‌گونه احساس خجالتی برای برندهای مصرفی تبلیغ کردند. بنابراین، اولین درسی که باید از این گشت‌وگذار ژاپنی بیاموزیم این است که هنر سینما الزاماً با تجارت بزرگ‌مقیاس فاسد نمی‌شود. دوم اینکه بوطیقای سینما باید به هر سنت قدرتمندی توجه کند. شکی نیست که قدرت عمدتاً با کیفیت در ارتباط است؛ به‌نظرم، فیلم‌سازان ژاپنِ آن دوره تک‌به‌تک با فیلم‌سازان سینمای هالیوود همان سال‌ها برابری می‌کنند. با این حال، فیلم‌های ژاپنی دوران جنگ، حتی آثار سطحی، به‌طرز منحصربه‌فردی چشمگیرند.

بیان عاطفی در این سینما می‌تواند بی‌پروایانه و خالص باشد، فضاسازی ظریف و پیچیده‌ای داشته باشد و در داستان‌گویی پیش‌بینی‌ناپذیر عمل  کند. (کمدی‌های جاده‌ای باب هوپ   بینگ کرازبی در برابر  لودگی‌های نشئه‌آور انوکِن، بازیگر آثار وودویل، در فیلمی چون داستان رؤیایی هیروکو [1943]، چیزی برای عرضه ندارد.)

فهرست مطالب کتاب

مرور نویسنده و یادداشتی بر ترجمه
یادداشت مترجم
قدردانی
مقدمه
الف. پرسش‌های مربوط به نظریه
1. بوطیقای سینما
سنت
حوزه‌ها و گرایش‌ها
یک بوطیقای فیلم
بوطیقا: یک برنامه
گریزی به دو مقولۀ بازتاب و روح زمانه
از جیغ تا شلیک
مارها، عقاب‌ها، و میمون‌های آزمایشگاهی چه می‌توانند به ما بیاموزند؟
2. قرارداد، ساخت و دید سینمایی
نما/نمای معکوس: یک قرارداد؟
نظریۀ پایه و پیوستاری از قراردادها
معاملۀ یکجا
ما و امور کلی ممکن
پی‌افزود
ب. مطالعات در زمینۀ روایت
3. سه وجهِ روایت فیلم
برخی تحرکات اولیه
پروتاگونیست‌ها و مسائل آنها
روایتگری
ساختار پیرنگ
جهان روایت
پی‌افزود: راویان، مؤلفان ضمنی و چیزهای اضافی دیگر
4. شناخت و درک (اندریافت)
دیدن و فراموش  کردن در فیلم میلدرِد پیِرس
هنجارهای روایت
دو روش [نشان  دادن] قتل
بازپخش محدود
رازها و دروغ‌ها، و روایتگری
5. سینمای هنری به‌مثابۀ شیوه‌ای از فیلم‌ورزی
رئالیسم، مؤلف  بودن، ابهام
سینمای هنری در گذر تاریخ
پی‌افزود
6. آینده‌های [بدیل در] فیلم
قواعد بازی
برخی منابع
7. دوستان مشترک و وقایع‌نگاری‌های تصادف
پروتاگونیست‌ها و پروژه‌ها
این شبکۀ ویژه
بازیگران اصلی
آشناها، بیگانه‌ها و وِلگشت‌ها
فقط پیوند یا دست‌کم برخورد ایجاد کن
روایتگری شبکه‌ها را می‌سازد
مقایسه کن و تباین ایجاد کن
خطوط متلاقی همدیگر را قطع می‌کنند
چهار جهان کوچک
نشویل (1975)
مگنولیا (1999)
محبوب‌های ماه (1984)
سرنشینان (1999)
حفظ و استمرار شبکه
روایت شبکه‌ای: یک فیلم‌شناسی مقدماتی
ج. مطالعات در زمینۀ سبک
8. خلوص سینمایی
سبک و تاریخ فیلم
سبک و منتقدان
ختم کلام
9. به  منتها  رساندن چیزها
هذیان‌هایی به‌لطف روبرت راینرت
مکاشفات در سینما وِردی
عمقِ نمای نزدیک
مسائل و راه‌حل‌ها
10. سینمااسکوپ
معجزۀ مدرنی که بی‌عینک می‌بینید
تصویر بزرگ
کادیلاک هالیوودی
نبود اسکوپ
رام  کردن یک فناوری جدید
چند مزیت الگوی بندِ رخت
بازآفرینی تابلو
پایان نسبت‌های پرده؟
11. چه کسی اول پلک زد؟
ریسمان بندبازی
قدرت خیره نگریستن
رفتار ساده و کارآمد
12. سبک بصری در سینمای ژاپن، 1945-1925
یک سینمای کلاسیک؟
‌صداهایی در تاریکی
ورزیده  کردن چشم
برسازی و بازسازیِ ژاپنی  بودن
گرایش‌های سبکی
آمیزش و پالایش
جنگ اقیانوس آرام: تعدیل تکنیک
پی‌افزود
13. سینمای جلوه‌ها و کرشمه‌ها
سبک تزیینی در دهه‌های 1920 و 1930 سینمای ژاپن
برخی کارکردهای سبک
بازی‌های دیداری
سنت مزیّن‌سازی
14. زیبایی‌شناسی در فیلم اکشن
کونگ‌فو، هفت‌تیرکشی و بیان سینمایی
اکشن هالیوودی: دهۀ 1980 و پس از آن
سازوکار تحرک
به‌سوی سینمایی وجدآور
15. غنا از رهگذر کاستی
کینگ هو و یک لمحه نگریستن
هنجارهای به‌ارث‌رسیده
یک مشکل و چند راه‌حل
برش‌ها و چاک‌ها
لمحه‌هایی از امور شگرف
یادداشت‌ها
نمایه
واژه‌نامه