کتاب تعریف هنر و زیبایی

هنر و زیبایی ازجمله مفاهیمی هستند که از دیرباز موضوع بحث و مجادله بوده‌اند. بسیاری باور دارند، هنر باید در خدمت نشر اخلاق باشد و برخی معتقدند که تجربه‌ی هنر موجب معرفت نمی‌شود. در کتاب تعریف هنر و زیبایی، تامس آداجیان و کریسپین سارتول بر دو مفهوم هنر و زیبایی تمرکز کرده‌اند و تعاریف و نظریات گوناگونی را که در این زمینه وجود دارد، واکاوی می‌کنند. این کتاب که ترجمه‌ی مدخل‌هایی از دانشنامه‌‌ی فلسفه‌‌ی استنفورد است، در گروه کتاب‌های فلسفه‌ی هنر طبقه‌بندی می‌شود.

درباره‌ی کتاب تعریف هنر و زیبایی

تعریف هنر یکی از موضوعات مناقشه‌انگیز در فلسفه‌ی معاصر است و بسیاری این پرسش را مطرح می‌کنند که آیا هنر حقیقتاً تعریف‌شدنی هست یا اصلاً در تعریف هنر فایده‌ای وجود دارد؟ از طرف دیگر، ماهیت زیبایی یکی دیگر از مباحث دیرین در فلسفه‌ی غرب است و هنر و زیبایی، در کنار هم، از مسائل اساسی زیبایی‌شناسی فلسفی هستند. تامس آداجیان (Thomas Adajian) و کریسپین سارتول (Crispin Sartwell) در کتاب تعریف هنر و زیبایی (The Difinition of Art Beauty) به تعریف این دو مفهوم می‌پردازند. در اصل، این کتاب شامل دو بخش اصلی است؛ بخش اول به بحث درباره‌ی تعریف هنر و بخش دوم به تعریف زیبایی اختصاص دارد.

در بخش اول از کتاب تعریف هنر و زیبایی، نویسندگان تعریف سنتی هنر را به چالش می‌کشند و آن را خودبسنده نمی‌دانند. آن‌ها تعاریف هنر را از افلاطون و کانت شرح می‌دهند و آرای کسانی را که ممکن بودن تعریف هنر را زیر سؤال می‌برند، تحلیل می‌کنند. در مرحله‌ی بعد، تعاریف معاصر هنر شامل تعاریف نهادی، تاریخی و کارکردی ارائه می‌شود.

بخش دوم از کتاب تعریف هنر و زیبایی، با بحث عینیت و ذهنیت آغاز می‌شود و به این سؤال پاسخ داده می‌شود که آیا زیبایی عینی است یا ذهنی؟ در قدم‌های بعدی، نویسنده برداشت‌های گوناگون از زیبایی را شامل برداشت کلاسیک و برداشت ایدئالیستی شرح می‌دهد.

در مجموع، کتاب حاضر تعریف کلاسیک و معاصر از هنر و زیبایی را یک‌جا و منسجم ارائه می‌کند و ویژگی‌ها، نقاط قوت یا خلأ‌های آن‌ها را در قیاس با هم نمایان می‌کند.

کتاب تعریف هنر و زیبایی را انتشارات ققنوس با ترجمه‌ی فائزه جعفریان منتشر کرده است.

درباره‌ی مجموعه‌ی دانشنامه‌‌ی فلسفه‌‌ی استنفورد

دانشنامه‌‌ی فلسفه‌‌ی استنفورد منبعی است که به‌صورت آنلاین و رایگان در دسترس همگان قرار دارد. این دانشنامه را دانشگاه استنفورد درباره‌ی فلسفه و موضوعات مربوط به آن منتشر کرده و هر مدخل آن را یکی از متخصصان حوزه‌ی مربوطه نگاشته است. این دایرة‌المعارف را اولین بار ادوارد ان. زالتا بنیان گذاشت تا دانشنامه‌ای پدید آورد که پویا باشد و مرتباً به‌روز شود. انتشارات ققنوس دانشنامه‌‌ی فلسفه‌‌ی استنفورد را در مجموعه‌ای به زبان فارسی منتشر می‌کند. هر جلد به یکی از عناوین اختصاص دارد و جلد حاضر با عنوان تعریف هنر و زیبایی مدخلی از این دانشنامه را به زبان فارسی ترجمه کرده است.

کتاب تعریف هنر و زیبایی برای چه کسانی مناسب است؟

این کتاب برای دانشجویان، استادان، پژوهشگران و همه‌ی کسانی که در حوزه‌ی فلسفه‌ی هنر مطالعه می‌کنند، مناسب خواهد بود.

در بخشی از کتاب تعریف هنر و زیبایی می‌خوانیم

مقاله «در باب معیار ذوق» هیوم و نقد قوه حکم کانت مى‌کوشند از طریق آنچه «آنتى‌نومى ذوق» نامیده شده است راه‌هایى] براى حل این مسئله] بیابند. ذوق در باور عموم امرى ذهنى دانسته مى‌شود: de gustibus non disputandum est (درباره ذوق بحث و مناقشه‌اى وجود ندارد). از سوى دیگر، ما به‌کرات درباره موضوعات مربوط به ذوق بحث و مناقشه مى‌کنیم و برخى از افراد را نمونه‌هاى خوش‌ذوقى یا بى‌ذوقى مى‌شماریم. براى مثال، ذوق برخى افراد عوامانه یا متظاهرانه به نظر مى‌رسد. ذوق بعضى‌ها بیش از حد ظریف و حساس است، در حالى که برخى دیگر ذوقى خام یا ساده‌لوحانه دارند یا به‌کلى فاقد ذوق‌اند. به عبارت دیگر، ذوق ظاهرا هم ذهنى مى‌نماید هم عینى: این یعنى آنتى‌نومى [یا تنازع احکام].

همان‌طور که دیدیم، هم هیوم و هم کانت بحث خود را با پذیرش این امر آغاز مى‌کنند که ذوق یا توانایى تشخیص یا تجربه زیبایى اساسا ذهنى است، و هیچ معیارى براى ذوق به معنایى که گمان مى‌رفت مجسمه پلوکلیتوس چنان باشد وجود ندارد و اگر مردم انواع معینى از لذت را تجربه نمى‌کردند، هیچ نوعى از زیبایى وجود نمى‌داشت. با این حال، هر دو تصدیق مى‌کنند که دلایل ممکن است اعتبار داشته باشند و بعضى ذوق‌ها بهتر از برخى دیگرند. آن‌ها به اشکال مختلف، داورى ناظر به زیبایى را نه دقیقا ذهنىِ محض مى‌دانند و نه دقیقا عینى، بلکه مى‌توانیم بگوییم، آن را امرى بین‌الاذهانى یا داراى جنبه‌اى فرهنگى و اجتماعى یا از لحاظ مفهومى متضمن ادعاى بین الاذهانى اعتبار تلقى مى‌کنند.