کتاب فلسفه در قرن جدید

کتاب فلسفه در قرن جدید مجموعه‌ای متشکل از مقالات و یادداشت‌های فیلسوف آمریکایی، جان سرل، است و نگاه و روش فلسفی این متفکر معاصر را به‌خوبی نمایش می‌دهد. جان سرل، که یکی از مشهورترین نمایندگان فلسفه‌ی تحلیلی است، برای سال‌ها فعالیت‌ حرفه‌ای و تفکر و تعمق خود را روی مباحث فلسفه‌ی زبان، فلسفه‌ی ذهن و چیزی که خود فلسفه‌ی اجتماع می‌نامد متمرکز کرده و چکیده‌ی آراء او در این کتاب، به‌خوبی قابل درک و مشاهده است.

درباره‌ی کتاب فلسفه در قرن جدید

جان سرل (John Searle) یکی از برجسته‌ترین و شناخته‌شده‌ترین فلاسفه‌ی معاصر و از نمایندگان فلسفه‌ی تحلیلی است که در سال‌های اخیر خدمات ارزشمند بسیاری در حوزه‌های فلسفه‌ی ذهن، زبان و جامعه‌شناسی انجام داده است. سرل، مدرک فلسفه‌ی خود را از دانشگاه آکسفورد دریافت کرده و تاکنون موفق به دریافت پنج مدرک دکترای افتخاری از دانشگاه‌های مختلف جهان شده است. او تا سال 2019 میلادی که به‌دلیل زیر پا گذاشتن قوانین آزار جنسی از دانشگاه کالیفرنیا اخراج شد، مشغول به تدریس فلسفه در دانشگاه برکلی کالیفرنیا بود. جان سرل تا به امروز، آثار تکان‌دهنده و ارزشمند بسیاری از خود به‌جای گذاشته که کتاب فلسفه در قرن جدید (Philosophy in a New Century: Selected Essays) از جمله‌ی آن‌هاست.

کتاب فلسفه در قرن جدید از ده مقاله و نوشتار متمایز تشکیل شده که هرکدام در زمان‌های متفاوت و با محوریت دغدغه‌های متفاوتی به‌نگارش درآمده‌اند. جان سرل در مقدمه‌ی کتاب عنوان می‌کند که مقاله‌ی اول، شامل درک کلی و تعریف او از فلسفه و مسائل اساسی فلسفه در عصر جدید است که به‌زعم خودش مقدمه‌ی کامل و جامعی برای آشنایی با آراء او و درک مطالب کتاب را فراهم می‌آورد. سرل ادعا می‌کند که کلیت فلسفه و پایه‌های تفکر او در این مقاله‌ی مختصر ارائه شده و دیگر مقالات کتاب همه مثال‌ها و نمونه‌های جزئی‌تری از ایده‌های مطرح‌شده در این مقاله را فراهم می‌آورند. این یکی از دلایلی است که کتاب فلسفه در قرن جدید را به یکی از بهترین آثار مقدماتی برای آشنایی با فلسفه‌ی جان سرل تبدیل می‌کند.

جان سرل در تحلیل و استدلال خود از دغدغه‌هایی که پیشرفت تکنولوژی و امکانات علمی در برابر انسان مدرن قرار داده بسیار الهام گرفته و این تاثیر را می‌توان به‌خوبی در کتاب فلسفه در قرن جدید مشاهده کرد. از جمله‌ی مشهورترین ایده‌های مطرح‌شده به‌وسیله‌ی جان سرل می‌توان به استدلال اتاق چینی اشاره کرد که چهارمین مقاله‌ی این کتاب به آن اختصاص داده شده است. در این فرضیه سرل از ما می‌خواهد او را در اتاقی تصور کنیم که تنها یک در به‌سمت بیرون و یک کامپیوتر درون خود دارد. در ادامه او از ما‌ می‌خواهد که تصور کنیم روزانه تعدادی کاغذ حاوی پیام‌های نوشته‌شده به زبان چینی از زیر در به درون اتاق انداخته می‌شود. او استدلال می‌کند که با وجود اینکه هیچ دانشی از زبان چینی ندارد، اما می‌تواند پیام‌ها را به کامپیوتر دهد و آن وسیله‌ی هوشمند، پاسخ‌های مناسبی به زبان چینی در اختیار او قرار خواهد داد.

سرل در ادامه‌ی استدلال از ما می‌خواهد که فرض کنیم شخص پشت در نمی‌داند با یک کامپیوتر در حال برقراری ارتباط است و به تلاش برای برقراری ارتباط با این انسان ادامه می‌دهد. این کامپیوتر در این شرایط آزمون تورینگ را با موفقیت پشت سر گذاشته، یعنی توانسته یک انسان را متقاعد کند که در حال مکالمه با انسانی دیگر است، اما آیا ما می‌توانیم ادعا کنیم این کامپیوتر از آگاهی و اراده‌ی یک انسان برخوردار است؟ یا کامپیوتر تنها توانسته در تقلید و تکرار رفتار انسان موفق باشد؟ سرل سال‌هاست با ایده‌هایی از این دست، تعاریف دانشمندان و متفکران از مفاهیم آگاهی، اراده، زبان، ارتباط انسانی و ساختار جامعه را به‌چالش‌ کشیده است. برای درک بهتر فلسفه و استدلال جان سرل و آشنایی با ایده‌های این متفکر معاصر، شما را به مطالعه‌ی کتاب فلسفه در قرن جدید دعوت می‌کنیم.

کتاب فلسفه در قرن جدید با ترجمه‌ی محمد یوسفی و چاپ نشر ققنوس در اختیار مخاطبان فارسی زبان قرار گرفته است.

در نکوداشت‌ کتاب فلسفه در قرن جدید

• نیازی به تاکید نیست که جان سرل یکی از برجسته‌ترین فلاسفه‌ی معاصر است و تقریباً تمام نوشته‌هایش به‌شدت گیرا و جذاب هستند. کتاب فلسفه در قرن جدید برای کسانی که می‌خواهند برای اولین بار با عقاید سرل آشنا شوند، مقدمه‌ی بی‌نظیری فراهم می‌آورد. و برای کسانی که با فلسفه‌ی او به‌اندازه‌ی کافی آشنا هستند، این اثر قطعاً فرصتی برای یادآوری و تفکر دوباره در تمام آثار این فیلسوف را به دست می‌دهد. (Marcos Breuer, Logical Analysis and History of Philosophy)

کتاب فلسفه در قرن جدید برای چه کسانی مناسب است؟

مطالعه‌ی کتاب فلسفه در قرن جدید را به‌تمام دانشجویان فلسفه، به‌خصوص افراد علاقه‌مند به فلسفه‌ی تحلیلی و فلسفه‌ی معاصر پیشنهاد می‌کنیم.

در بخشی از کتاب فلسفه در قرن جدید می‌خوانیم

طبق نظر تورینگ، هر ماشین تورینگ می‌تواند عملکردهای ابتداییِ خاصی را به انجام رساند: می‌تواند صفر را روی نوارِ خود به عنوان یک، و یک را به عنوان صفر بازنویسی کند، می‌تواند نوار را یک خانه به چپ، یا یک خانه به راست حرکت دهد. این ماشین با دستورالعمل برنامه کنترل می‌شود و هر دستورالعمل وضعیتی را مشخص می‌کند که اگر تحقق یابد، عملی به انجام می‌رسد.

این تعریفِ استاندارد محاسبه است، ‌اما اگر دقیق نظر کنیم چنین تعریفی تا ‌اندازه‌ای رهزن است. اگر شما رایانه خانگی خود را باز کنید، بسیار بعید است که در آن صفر یا یک یا حتی نواری پیدا کنید. ‌اما برای تعریف فوق چنین چیزی اهمیت ندارد. برای ‌این‌که پی ببریم چیزی به‌راستی یک رایانه دیجیتال است یا خیر، لازم نیست به دنبال صفر و یک‌ها و غیره باشیم، بلکه کافی است در جستجوی چیزی باشیم که بتوانیم آن را به‌منزله عملکرد صفر و یک قلمداد کنیم. به‌علاوه مسئله زمانی گیج‌کننده‌تر می‌شود که‌ این ماشین را تقریباً از هر چیزی بتوان ساخت. چنان‌که جانسون لیرد می‌گوید، «می‌توان آن را مانند ماشین‌حساب‌های قدیمی‌ از چرخدنده‌ها و اهرم‌ها ساخت؛ می‌توان از سیستمی هیدرولیک ساخت که در آن آب جریان دارد؛ می‌توان از ترانزیستورهایی که بر تراشه‌ای سیلیکونی جای دارند و در آن‌ها الکتریسیته جریان دارد ساخت. حتی مغز می‌تواند آن را انجام دهد. هر یک از این ماشین‌ها از ابزاری متفاوت برای ارائه نمادهای دودویی استفاده می‌کنند: حضور و غیاب آب، میزان ولتاژ یا شاید تکانه‌های عصبی» (Johnson Laird 1988: 39).