کتاب چگونه فیلسوف شدم؟: سفر من به جهان فلسفه قرن بیستم

کتاب چگونه فیلسوف شدم؟ ظاهراً در قالب خودزندگینامه نوشته شده و زندگی یکی از نمایندگان برجسته‌ی فلسفه‌ی تحلیلی، کالین مک گین را، به قلم خودش گزارش می‌کند. اما در واقع مک گین در این اثر قصد داشته در خلال روایت زندگی، تجربه‌ی شخصی خودش را از کشف‌وشهودهای فلسفی به تصویر کشد و مخاطب علاقه‌مند به فلسفه را به‌سمت آگاهی و تفکر فلسفی راهنمایی کند.

درباره‌ی کتاب چگونه فیلسوف شدم؟

کالین مک گین (Colin McGinn)، یکی از اساتید و نظریه‌پردازان به‌نام فلسفه‌ی معاصر است که در دهه‌های اخیر بیش از همه، به‌دلیل ایده‌های انقلابی و تکان‌دهنده‌اش در زمینه‌ی فلسفه‌ی ذهن مورد توجه منتقدان و علاقه‌مندان فلسفه قرار گرفته است. مک گین سابقه‌ی تدریس در دانشگاه‌های لندن، آکسفورد و میامی را در رزومه‌ی خود دارد، اما در سال 2013 به‌دلیل زیر پا گذاشتن قوانین آزار جنسی، مجبور به کناره‌گیری از سمت استادی خود در دانشگاه میامی شد. با این حال اثر و رد پای غیرقابل انکار ایده‌های مک گین همچنان در عرصه‌ی فلسفه‌ی تحلیلی قابل مشاهده است.

کالین مک گین در مقدمه‌ی کتاب چگونه فیلسوف شدم؟ (The Making of a Philosopher: My Journey Through Twentieth-Century Philosophy) ادعا می‌کند هدفش از نگارش این اثر، فراهم آوردن اثری مقدماتی و ساده برای آشنایی با فلسفه بوده اما در عین حال «نمى‌خواست کتابش یادآور کتاب قرائت مدرسه باشد». به‌عقیده‌ی مک گین مشکل اغلب کتاب‌های ابتدایی و مقدماتی فلسفه همین است که بیش از حد خشک و کسل‌کننده هستند؛ درحالی‌که با نظر به زندگی و تجربه‌ی مک گین و دیگر فلاسفه‌ی موفق تاریخ، می‌بینیم که مواجهه‌ی ایشان با فلسفه، مواجهه‌ای سرشار از شگفتی، هیجان و کنجکاوی بوده است. مک گین معتقد است این چیزی است که کم داریم: «تلقى فلسفه همچون موضوعى زیسته شده».

کالین مک گین به این نتیجه می‌رسد که بهترین سبک و قالب برای انتقال مفاهیم و مسائل فلسفی به مخاطب تازه‌وارد و غیرمتخصص، قالب خودزندگینامه است. او در قالب روایت زندگی شخصی‌اش، مواجهه‌اش با مسائل و مفاهیم فلسفی، کشمکش‌ها و درگیری‌های فلسفی در زندگی واقعی، تحولات فکری و رفتاری، و البته روند رشد خود از کودکی کنجکاو و سردرگم به یکی از اثرگذارترین فلاسفه‌ی معاصر را روایت می‌کند. او در ادامه تاکید می‌کند که کتاب از دیدگاه یک فیلسوف تحلیلی و به سبک فلسفه‌ی تحلیلی و دانشگاهی نگاشته شده و به علاقه‌مندان فلسفه‌ی قاره‌ای یا فلسفه‌ی شرقی هشدار می‌دهد که مطالب کتاب برای ایشان مفید نخواهد بود. مک گین در نهایت ادعا می‌کند هدفش از نگارش کتاب چگونه فیلسوف شدم؟، پس از معرفی و تفهیم مفاهیم و مسائل اساسی فلسفه، نمایش این موضوع است که فلسفه، چنانکه عامه‌ی مردم تصور می‌کنند، محدود به تفکر سخت و آزاردهنده و گواهی بر انزوا و استیصال علاقه‌مندانش نیست، بلکه در کنار تمام این‌ها می‌تواند سرگرم‌کننده، هیجان‌انگیز و سرزنده باشد.

کتاب چگونه فیلسوف شدم؟ با ترجمه‌ی عرفان ثابتی و چاپ نشر ققنوس در اختیار مخاطبان فارسی زبان قرار گرفته است.

نکوداشت‌های کتاب چگونه فیلسوف شدم؟

• اگر ویتگنشتاین یک خودزندگینامه نوشته بود احتمالاً شبیه این می‌شد ... نوشته شده با ذکاوت، به‌طرز شگفت‌انگیزی صادقانه، و اغلب اوقات بسیار بامزه. (Oliver Sacks, M.D)
• کالین مک گین فیلسوفی نابغه است که با دقت فکر می‌کند و مثل یک رویاپرداز می‌نویسد. (Stephen Pinker)

کتاب چگونه فیلسوف شدم برای چه کسانی مناسب است؟

مطالعه‌ی کتاب چگونه فیلسوف شدم را به تمام دانشجویان و علاقه‌مندان تازه‌وارد مسیر فلسفه، به‌خصوص مخاطبان فلسفه‌ی تحلیلی پیشنهاد می‌کنیم. اگر به مطالعه‌ی آثار فلسفی علاقه دارید اما از مطالعه‌ی کتب فلسفی و روایت خشک و زبان سختشان ناامید شده‌اید، کتاب چگونه فیلسوف شدم؟ بهترین انتخاب برای شما خواهد بود.

در بخشی از کتاب چگونه فیلسوف شدم؟: سفر من به جهان فلسفه قرن بیستم می‌خوانیم

فروید، به معناى دقیق کلمه، فیلسوف نبود، ولى در این سائق با فیلسوفان شریک بود که مى‌خواست تا حد امکان بر عقل تأکید کند، یعنى نوعى آمادگى براى تردید ورزیدن و میل به کند و کاو در زیر ظواهر. فروید بود که نخستین بار مرا به طرز کار ذهن علاقه‌مند ساخت، چیزى که سال‌ها بعد به علاقه اصلى‌ام بدل شد. و او بود که سبب شد تصمیم بگیرم در دانشگاه روان‌شناسى بخوانم. به رغم علاقه روزافزونم به فلسفه در سال آخر مدرسه، براى تحصیل فلسفه در دانشگاه درخواستى ندادم، فقط به این دلیل که تصور نمى‌کردم از این راه بتوان شغلى واقعى پیدا کرد. در آن زمان نمى‌دانستم که روزى استاد دانشگاه مى‌شوم مطمئن نیستم که حتى مى‌دانستم استاد دانشگاه چگونه چیزى بود و، بنابراین، باید در رشته‌اى مدرک مى‌گرفتم که مى‌توانست به شغل درآمدزایى بینجامد.

روان‌شناسى چنین دورنمایى را ترسیم مى‌کرد: مى‌خواستم روان‌شناسى تربیتى یا روان‌شناسى بالینى بخوانم، و مطالعه آثار فروید مرا به این فکر انداخت که روان‌شناسى مرا از لحاظ فکرى ارضا مى‌کند. مى‌دانستم که همیشه مى‌توانم فلسفه را به صورت موضوعى فرعى مطالعه کنم، و همین کافى به نظر مى‌رسید. علاوه بر این، تا آن زمان من اولین عضو خانواده مک‌گین بودم که براى ورود به دانشگاه درخواست داده بود، و درخواست دادن براى تحصیل فلسفه به طرز مأیوس‌کننده‌اى غیرعاقلانه به نظر مى‌رسید. به نظر خانواده و آموزگارانم، اقتصاد گزینه بسیار عملى‌ترى بود، و من در برابر فشار آن‌ها مقاومت مى‌کردم تا براى روان‌شناسى درخواست بدهم، نه اقتصاد (پدرم انتظار داشت در حرفه ساختمان‌سازى ارزیاب شوم زیرا در زبان انگلیسى و ریاضیات مهارت داشتم، ولى این فکر را کنار گذاشت).