کتاب زندگی روزانه در امپراتوری عثمانی

کتاب زندگی روزانه در امپراتوری عثمانی به قلم مهرداد کیا، تاریخ‌دان و نویسنده‌ی ایرانی، نوشته شده است. این کتاب به جنبه‌های مختلف زندگی روزمره‌ی مردم در طول ششصد سال حکومت امپراتوری عثمانی، از پایان قرن سیزدهم تا ابتدای قرن بیستم، می‌پردازد و درک تاریخی جامعی از وضعیت اجتماعی و فرهنگی آن دوران به شما ارائه می‌دهد.

درباره‌ی کتاب زندگی روزانه در امپراتوری عثمانی

مطالعه‌ی تاریخ اگر به وقایع پادشاهان و روابط میان کشورها محدود بماند، درک ناقصی به دست می‌دهد. شرایط اجتماعی و اقتصادی و زندگی روزانه‌ی مردم، بخش مهمی از تاریخ محسوب می‌شود که اغلب از قلم می‌افتد. مهرداد کیا (Mehrdad Kia) تاریخدان حوزه‌ی خاورمیانه و آسیای مرکزی، در کتاب زندگی روزانه در امپراتوری عثمانی (Daily Life in the Ottoman Empire) این بار به بررسی همین حوزه می‌پردازد و ابعاد مختلف زندگی روزمره ذیل امپراتوری بزرگ عثمانی را روشن می‌کند.

امپراتوری عثمانی یکی از مهم‌ترین امپراتوری‌های تاریخ است که تأثیرات مهمی بر فرهنگ جهان و به ویژه خاورمیانه بر جای گذاشت. این امپراتوری حدود ششصد سال به طول انجامید و در سه قاره‌ی اروپا، آسیا و آفریقا وسعت یافت. جمعیت آن شامل ارمنیان، کردها، ترک‌ها، مجارها، یونانی‌ها و قومیت‌ها و ملیت‌های دیگر بود و مذاهب گوناگون از جمله اسلام، مسیحیت و یهودیت را نیز در بر می‌گرفت. این تفاوت‌های قومی، زبانی و دینی، به تنوع گسترده‌ی فرهنگی می‌انجامد که در گذر قرن‌ها دگرگونی بسیاری یافت. در قرن هجده و نوزده، با وسعت یافتن ماجراجویی‌های سیاسی و اقتصادی اروپائیان، دگرگونی ساختارهای فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی امپراتوری عثمانی شدت گرفت و به اصلاحات بسیاری انجامید.

کتاب زندگی روزانه در امپراتوری عثمانی در سیزده فصل نوشته شده است. در فصل اول سیر کلی تاریخ امپراتوری عثمانی به صورت مختصر مورد اشاره قرار می‌گیرد. فصل دوم به تأثیرات سلاطین و دربار بر زندگی روزمره‌ی مردم می‌پردازد. در فصل سوم با نخبگان امپراتوری عثمانی و ساختار طبقاتی جامعه‌ آشنا می‌شوید که عبارت است از بازرگانان، صنعتگران و کشاورزان. فصل چهارم نگاهی گذرا به ساختار اقتصادی شهرها، نقش و وظایف اصناف مختلف و زندگی روزمره‌ی روستاییان و کشاورزان می‌اندازد. فصل پنجم به بررسی نظام ملت و تقسیم‌بندی مذهبی مسلمانان، مسیحیان، یهودیان و ارمنیان می‌پردازد. فصل ششم بر روی اسلام و تأثیرات آن بر نهادهای مختلف و وجوه گوناگون زندگی روزمره‌ی مردم امپراتوری عثمانی تمرکز می‌کند. فصل هفتم قوانین و حقوق اسلامی و آموزش و پرورش دینی را مورد تحلیل قرار می‌دهد. فصل هشتم به سراغ طریقت‌های عرفانی و صوفیان محبوب در حکومت عثمانی می‌رود که در دوره‌هایی با حکومت به تخاصم برمی‌خاستند. فصل نهم آداب و رسوم ازدواج و روابط میان زن و مرد را مورد توجه قرار می‌دهد و فصل دهم به جنسیت، خانواده و رسوم مختلف فرزندپروری می‌پردازد. در فصل یازدهم مبحث آشپزی و سنت‌های غذایی متنوع عنوان می‌شود. فصل دوازدهم ورزش‌های پرطرفدار و رایج را مطرح می‌کند و فصل آخر، فصل سیزدهم، به خرافات رایج، ترس‌های جمعی و مسائل پیرامون مرگ، بیماری و روش‌های سنتی درمان می‌پردازد.

ناگفته نماند که یک گاه‌شمار میلادی از رخدادهای شش قرن حکومت عثمانی در کتاب زندگی روزانه در امپراتوری عثمانی طراحی شده است تا تاریخ این امپراتوری را به طور خلاصه از نظر بگذرانید. در هر فصل عکس‌های واقعی به همراه نقاشی‌هایی از دوران‌های مختلف نیز آورده شده که تصور بهتری به شما می‌دهد.

کتاب زندگی روزانه در امپراتوری عثمانی را علی کاتبی به فارسی ترجمه کرده و انتشارات علمی و فرهنگی در اختیار خوانندگان فارسی‌زبان قرار داده است.

کتاب زندگی روزانه در امپراتوری عثمانی مناسب چه کسانی است؟

اگر به مطالعه‌ی تاریخ جهان، به ویژه تاریخ خاورمیانه و کشورهای همسایه علاقه دارید، این کتاب را از دست ندهید.

در بخشی از کتاب زندگی روزانه در امپراتوری عثمانی می‌خوانیم

حقوق‌دانان عثمانی «زن و شوهر را دارای حقوق متقابل، در برابر حقوق متقارن، می‌دانستند». از این دیدگاه، شوهر وظیفه داشت حامی همسر خود باشد. مرد مسئولیت تام داشت که تأمین مخارج زندگی خانوادگی و همچنین هزینه‌های شخصی همسرش را به عهده بگیرد. در نتیجه، زن نیز در مقابل، موظف به اطاعت از شوهر بود. «شوهر، با منع کردن زنش از ترک خانه (جز برای دیدار خانواده‌اش) می‌توانست آزادی آمد و شد او را محدود سازد، و یا اصرار کند که در مسافرت همراهی‌اش کند».

دختران عثمانی «به محض این‌که به حد بلوغ می‌رسیدند»، اتباع تمام‌عیار دولت به شمار می‌آمدند؛ و حتی پس از ازدواج، حق نظارت بر اموال خود را حفظ می‌کردند . «زنان معمولی، مانند زنان طبقۀ ممتاز، نه تنها صاحب اموال منقول و غیرمنقول قابل توجهی می‌شدند، بلکه علاقه نیز داشتند که دارای حقوق مالکیت باشند». «آن‌ها قرارداد می‌بستند و فسخ می‌کردند، دارایی خود را می‌فروختند، به ارث می‌گذاشتند، به اجاره یا سرقفلی می‌دادند و یا سرمایه‌گذاری می‌کردند؛ و شمار چنین زنانی بسیار زیاد بود». زنان می‌توانستند در محکمۀ شرع، نزد قاضی، پروندۀ شکایت تشکیل دهند، و بسیاری از آن‌ها می‌توانستند به تنهایی و بدون همراهی یک خویشاوند مرد، در محکمه حاضر شوند. گاهی اوقات، زنان توانگر که از خویشاوندان و شوهر خود، زمین و وجه نقد به ارث برده بودند، در کارهای بازرگانی مخاطره‌آمیز سرمایه‌گذاری می‌کردند و سرمایه‌داران موفقی از آب درمی‌آمدند . در واقع، سوابق دادگاهی از اوایل و اواخر عثمانی نشان می‌دهد که زنان شغل‌های پررونق با ارزش سرمایه‌گذاری قابل ملاحظه داشته‌اند. اما از آنجایی که در برابر اعتقادات و عرف سنتی، آسیب‌پذیر بودند، اجازه نداشتند امور بازرگانی خود را شخصاً اداره کنند. و لذا، سرمایه‌گذاران زن نمی‌توانستند در کاروان‌هایی که به قصد سرمایه‌گذاری راهی کرده بودند، شرکت نمایند؛ اگرچه می‌توانستند کارهای بازرگانی خود را به دست نمایندگان و افراد مردی که استخدام کرده بودند، اداره کنند.