کتاب رابینسون کروزو: متن کوتاه شده

کتاب رابینسون کروزو سرگذشت پرماجرای مردی است که در تنهایی و انزوا، برای بقا تلاش می‌کند. به اعتقاد برخی از منتقدین، این کتاب دانیل دفو اولین رمان انگلیسی جهان به شمار می‌آید. تا آغاز قرن بیستم رابینسون کروزو پرفروش‌ترین رمان جهان محسوب می‌شد و تقریباً به همه‌ی زبان‌های دنیا ترجمه شده بود.

درباره‌ی کتاب رابینسون کروزو

بعضی از محققان اولین کتاب داستانی انگلیسی را کتاب «سیر و سلوک زائر» اثر جان بانیان می‌دانند؛ اما بسیاری دیگر معتقدند که نویسنده‌ای به نام دانیل دفو (Daniel Defoe) اولین رمان انگلیسی را نوشت و نقطه‌عطفی در تاریخ ادبیات جهان پدید آورد. او که در زمان نوشتن کتاب 60 سال داشت، روزنامه‌نگار و تاجری بود که به سفرهای بسیاری می‌رفت و تجربه‌های زیادی داشت. وی در سال 1702 با نوشتن مقاله‌ای علیه دولت و مذهب دستگیر، شکنجه و زندانی شد. پس از این واقعه، دفو از امور سیاسی و تجاری کناره گرفت و به ادبیات روی آورد. وقتی بخش اول کتاب رابینسون کروزو (Robinson Crusoe) به انتشار رسید، شهرت این نویسنده عالمگیر شد و این‌چنین بود که دفو لقب «پدر رمان انگلیسی» را از آن خود کرد. دنیل دفو که بیشتر زندگی‌اش را صرف پول درآوردن، خرج کردن آن و بدهکار ماندن کرده بود، در آن زمان نمی‌دانست که با چنین رمانی، ادبیات انگلیسی را دگرگون می‌کند.

اولین بخش از رمان رابینسون کروزو برای اولین بار در 25 آوریل 1719 منتشر شد. در این بخش خود رابینسون کروزو خاطرات و ماجراهای شگفت‌انگیزی را که از سر گذرانده روایت می‌کند. دفو در مقدمه‌ی کتاب می‌نویسد: «فکر می‌کنم که خاطرات رابینسون کروز واقعی هستند و هیچ اثری از داستان‌سرایی در آن‌ها دیده نمی‌شود!» چهار ماه بعد، دانیل دفو بخش بعدی کتاب را نوشت که درواقع ادامه‌ی داستان زندگی رابینسون کروزو پس از یک سال بود. این بخش از کتاب نیز از زاویه‌ی اول شخص روایت می‌شود؛ اما دیگر به شکل خاطرات کروزو نیست.

داستان کتاب رابینسون کروزو از این قرار است: رابینسون کروزوئه (کروزو) پسر والدینی نسبتاً مرفه است که آرزو دارند پسرشان رشته‌ی حقوق را دنبال کند. او بدون توجه به خواست والدینش، به یک سفر دریایی پرخطر می‌رود و جان سالم به در می‌برد. کروزو که اشتیاقی پایان‌ناپذیر برای چنین سفرهایی دارد، ماجراهایی عجیب را از سر می‌گذراند و حتی اسیر دزدان دریایی می‌شود. رابینسون از اسارت نجات پیدا می‌کند؛ اما باز دریا او را به خود می‌خواند. این‌بار، کشتی آن‌ها غرق می‌شود و فقط او، سگ کاپیتان و دو گربه نجات پیدا می‌کنند و از جزیره‌ای دورافتاده سردرمی‌آورند. کروزو با وجود تمام سختی‌ها، زندگی جدیدی را در جزیره شروع می‌کند و به‌تنهایی روزگار می‌گذراند. او از شرایط خودش راضی به نظر می‌رسد تااینکه ردپای انسانی دیگر را بر خاک جزیره می‌بیند...

در زمان دانیل دفو داستان غرق‌شدگانی که به‌طرزی باورنکردنی نجات یافته بودند، نقل محافل بود. برخی از منتقدین عقیده دارند که منبع الهام دفو، ملوانی اسکاتلندی به نام الکساندر سلکرک است که چهار سال در یک جزیره‌ی خالی از سکنه زندگی کرد و بعدها خاطرات خود را در سال 1712 منتشر کرد. بعضی از پژوهشگران چنین نظری را رد کرده‌اند. برخی دیگر، کتاب «حی بن یقظان» اثر ابن‌طفیل و «پدرو سرانو» را منبع الهام دفو دانسته‌اند. دیگر منتقدان بر این باورند که شخصی به نام هنری پیتمن، خاطراتی شبیه به رابینسون کروزو داشت که قبلاً منتشر شده بود. حتی عقیده دارند که دنیل دفو و پیتمن یکدیگر را ملاقات کرده‌اند و با هم حرف‌ زده‌اند. با همه‌ی این فرضیه‌ها و احتمالات، باز هم منبع کتاب رابینسون کروزو مبهم باقی مانده است. اما باید بگوییم که رمان دفو ژانر جدیدی را به نام «رابینسوناد» پدید آورد که بعدها، نویسندگان زیادی را تحت‌تأثیر خود قرار داد.

نبوغ دانیل دفو در خلق سبک روایی جدید نمایان می‌شود. راوی اول شخص کتاب، به‌نوعی خاطراتش را بیان می‌کند گویی در دنیای واقعی اتفاق افتاده‌اند. وقتی خاطرات او را می‌خوانیم، ماجراهایی که کروزو از سر گذرانده تبدیل به ماجراهای خودمان می‌شوند و می‌توانیم لحظه‌لحظه‌ی کتاب را در ذهنمان تصویر کنیم. این اتفاقات برای ما درونی می‌شوند و به جایی می‌رسند که فکر می‌کنیم این ما هستیم که چنین تجریباتی را از سر گذرانده‌ایم نه رابینسون کروزو! شاید به همین دلیل است که بسیاری از خوانندگان همان بخش اول رمان رابینسون کروزو را ترجیح می‌دهند و بخش دوم را آن‌چنان نمی‌پسندند.

یکی دیگر از نوآوری‌های دانیل دفو (بی‌شک کتاب رابینسون کروزو به‌عنوان اولین رمان انگلیسی، پر از نوآوری است!) خلق اولین شخصیت سیاه‌پوست است. فرایدی که به‌نوعی نماینده‌ی همه‌ی بومیان آمریکا، آسیا و آفریقا محسوب می‌شود، در برابر شخصیتی قرار می‌گیرد که شاید بتوان گفت نماد استعمار انگلستان است. رابینسون کروزو از همان ابتدا که جان فرایدی را نجات می‌دهد، حکم می‌کند که فرایدی او را «ارباب» بخواند؛ اما فرایدی شخصیتی سرزنده، پرجنب‌جوش و مهربان دارد که فردی مانند کروزو را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد. این دو نفر علی‌رغم تفاوت‌هایشان به یکدیگر نزدیک می‌شوند، از هم یاد می‌گیرند و ماجراجویی‌های بسیاری را در کنار هم از سر می‌گذرانند.

کتاب رابینسون کروزو را ناشران مختلفی به چاپ رسانده‌اند که بعضی از آن‌ها کامل، برخی فقط شامل بخش اول و بعضی دیگر خلاصه‌شده هستند. نشر افق متن کوتاه‌شده‌ی مری کالورت را با ترجمه‌ی محسن سلیمانی منتشر کرده است.

درباره‌ی مجموعه‌ی کلکسیون کلاسیک

مجموعه‌‌کتاب‌های کلکسیون کلاسیکِ نشر افق متشکل از کتاب‌های کلاسیک، مهم و سرشناس تاریخ ادبیات است که به شکل فنّی و بدون اینکه خدشه‌ای به داستان وارد شود، خلاصه شده‌اند. در این مجموعه، آثاری از ویکتور هوگو، چارلز دیکنز، ژول ورن، مارک تواین، الکساندر دوما و... گردآوری شده‌اند. مخاطبان این مجموعه عمدتاً نوجوانان هستند.

اقتباس‌های فرهنگی و سینمایی از کتاب رابینسون کروزو

یکی از مشهورترین اقتباس‌های سینمایی از کتاب رابینسون کروزو، به لوئیس بونوئل تعلق دارد. او در سال 1954 این فیلم را با بازیگری دن اوهِرلیهی ساخت و نمونه‌ای موفق را از رابطه‌ی میان فرایدی و کروزو نشان داد. فیلم تحسین‌شده‌ی «دورافتاده» با بازی تام هنکس، یکی دیگر از آثاری است که با الهام از داستان دانیل دفو تولید شده‌اند. سریال «کروزو»، محصول سال 2008 کشور انگلستان براساس رمان رابینسون کروزو ساخته شده است. این اثر را استفان گالاگر کارگردانی کرده و بازیگرانی چون فیلیپ وینچستر و تونگایی کریسا در آن نقش‌آفرینی کرده‌اند.

نکوداشت‌های کتاب رابینسون کروزو

• آکنده از جزئیات دلپسند و کارهای قهرمانانه و شجاعانه. (Barnes & Noble)
• نکوداشتی از شجاعت، صبر، خلاقیت و سخت‌کوشی. (Many Books)
• کتابی که بدون شک اسیرش می‌شوید. (Kirkus Reviews)

کتاب رابینسون کروزو برای چه کسانی مناسب است؟

کتاب رابینسون کروزو برای همه‌ی افراد علاقه‌مند به ادبیات کلاسیک انگلیسی مناسب است.

در بخشی از کتاب رابینسون کروزو: متن کوتاه شده می‌خوانیم

چندى بعد، سه نفر از کشاورزان به دیدنم آمدند و گفتند که خیلى دستِ تنها هستند و واقعا به کارگر احتیاج دارند. بعد، از من خواستند که به گینه بروم و براى‌شان غلام بیاورم. در عوض، آن‌ها نه‌تنها خرج سفرم را مى‌پرداختند، بلکه نیمى از غلامان را به خودم مى‌بخشیدند. پیشنهاد خوبى بود و من قبول کردم. زمین‌ها و اموالم را به آن‌ها سپردم و روزى که کشتى حاضر شد، عازم گینه شدم.

ده روز بعد، از خط استوا گذشتیم. اما چنان توفان سهمگینى درگرفت که تا دو هفته نتوانستیم کشتى را هدایت کنیم. باد و توفان، ما را به هر جا که مى‌خواست مى‌برد. وقتى دریا آرام شد، به نقشه‌هاى‌مان نگاه کردیم و به این نتیجه رسیدیم که نزدیک یکى از جزایر هند غربى هستیم. این جزایر در سمت شمال غربى کشتى قرار داشت و ما به همان‌طرف رفتیم، اما قبل از رسیدن به جزایر، باز هم توفانى شدید درگرفت و ما را از مسیر خود منحرف کرد.

چند روز بعد، یکى از افراد کشتى فریاد زد: «خشکى، خشکى!»

همه دوان دوان روى عرشه رفتیم. اما ناگهان کشتى در شن فرو رفت و تکان شدیدى خورد. باد مى‌غرید و موج‌ها با شدت به بدنه‌ى کشتى مى‌خوردند و آب دریا روى عرشه مى‌ریخت. فکر کردیم طولى نخواهد کشید که کشتى در آن دریاى توفانى، تکه‌تکه خواهد شد. خوشبختانه باد کمى فروکش کرد. رفتیم تا قایقى را که در عقب کشتى بود به آب بیندازیم، اما موج‌ها آن را خرد کرده بودند. قایق دیگرى در عرشه بود. آن را به آب انداختیم و هر یازده نفر سوار آن شدیم و پاروزنان به طرف خشکى رفتیم. هنوز زیاد از کشتى دور نشده بودیم که موجى بلند از پشت‌ سر رسید، قایق را هم‌چون پر کاهى برداشت و به جلو پرتاب کرد و همگى ما را به دریا انداخت.