بله
کتاب آب در گیتی به شگفتی‌های پدیده‌ی آب، اهمیت و نقش ویژه‌ی آن برای بقای بشر، و امکان یافت آن در دیگر نقاط کیهان میپردازد. آرنولد هانس لمایر در این کتاب، با اشاره به خواص شیمیایی و فیزیکی آب، پرسش‌هایی از این‌دست را مورد بررسی قرار داده است که آیا دیگر موجودات فرازمینی نیز برای ادامه‌ی حیات خود به آب نیازمندند و با چنین فرضی، سنجش وجود آب و میزان آن در دیگر سیارات منظومه‌ی شمسی از چه طریق میسر خواهد بود.
درباره‌ی کتاب آب در گیتی
آب از دیرباز تا به امروز، نقشی حیاتی را در تاریخ بشر ایفا کرده است. این سیاره‌ی آبی‌رنگ به باور پیشینیان، تنها نقطه‌ای در جهان هستی بود که در آن آب به‌وفور پیدا می‌شد. بسیاری از تمدن‌های باستانی در مجاورت منابع آبی ایجاد شده‌اند. رودخانه‌های بزرگ، دریاچه‌ها و دریاها منبع برکت و فراوانی برای نوع بشر بوده‌اند. آب همواره آبادانی، ثروت، کیفیت زندگی بهتر و در عین حال، جدال و نابرابری را برای انسان به همراه داشته است. بسیاری از فرضیه‌های کنونی بشر مانند فرگشت را بدون پدیده‌ی آب نمی‌توان قابل قبول دانست. عصر صنعتی شدن بی‌شک بدون آب اتفاق نمی‌افتاد. این پدیده‌ی شگفت‌انگیز را اما دیگر نمی‌توانیم منحصر به کره‌ی زمین بدانیم، چرا که نشانه‌هایی از آن در کاوش‌های فرازمینی بشر از سایر سیارات یافت شده‌اند.
آرنولد هانس لمایر (Arnold Hanslmeier) در مقدمه‌ی کتاب آب در گیتی (Water in the Universe) از ضرورت وجود آب برای ادامه‌ی نسل بشر صحبت می‌کند و سپس به داده‌های گردآوری‌شده‌ی بشر درباره‌ی منشأ آب در کیهان و احتمال وجود آن در سایر نقاط منظومه‌ی شمسی میپردازد. با اینکه از قطعیت وجود آب و میزان آن هنوز اطلاعات دقیقی در دست نیست، کشف لایه‌های ضخیم یخْ احتمال وجود آب را بیش از پیش افزایش داده است. آرنولد هانس لمایر در کتاب آب در گیتی، پس از اشاره به ویژگی‌های شیمیایی و فیزیکی این پدیده‌ی بی‌نظیر، به احتمال وجود آن در دیگر سیارات کیهانی پرداخته است. از نکات هیجان‌انگیز مطرح‌شده در کتاب، کشف آب به‌صورت یخ نزدیک قطب‌های سیاره‌ی عطارد، نزدیک‌ترین سیاره به خورشید، است. هانس لمایر آب را در سیارات زمین‌سان مانند عطارد، زهره و مریخ بررسی کرده است. علاوه بر آن، به‌تفصیل به سیارات غول‌پیکر منظومه‌ی شمسی مانند مشتری، زحل، اورانوس و نپتون نیز پرداخته است و از بررسی سیارات کوتوله و اقمار منظومه‌ی شمسی نیز غافل نبوده است.
محیط‌های میان‌ستاره‌ای نیز از نظر آرنولد هانس لمایر دور نبوده و او به بررسی و جستوجوی آب در فضای بین ستاره‌ها نیز پرداخته است. ستاره‌ها اغلب خارج از ابرهای میان‌ستاره‌ای متولد شده و در انتهای فرگشت، محیط‌های میان‌ستاره‌ای را با عناصر سنگین‌تری از هلیم غنی می‌کنند. پیامد برخی از این فرایندها ممکن است به تشکیل آب بینجامد.
از دیگر مباحث جالب‌توجه کتاب آب در گیتی، جستوجوی حیات فرازمینی و احتمال نیاز آنان به آب است. هانس لایمر کتاب خود را با پیوستی درباره‌ی شیوه‌هایی که امروزه برای کشف آب به کار برده می‌شوند، مأموریت‌های ماهواره‌های ارسالی، و سایر مفاهیم اخترفیزیکی به پایان می‌رساند. آرنولد هانس لمایر در کتاب خود به بیش از 350 مقاله اشاره کرده است تا علاقه‌مندان به این حوزه که در جستوجوی منابع بیشتر و غنی‌تری برای مطالعه هستند، بتوانند از آن مقاله‌ها بهره ببرند.
امیر نظام امیری و فاطمه همتیان کتاب آب در گیتی را به فارسی برگردان کرده‌اند و انتشارات مازیار آن را در اختیار علاقه‌مندان به اخترفیزیک و علوم مرتبط قرار داده است.
کتاب آب در گیتی برای چه کسانی مناسب است؟
کتاب آب در گیتی به ماهیت و میزان آب در کیهان و نقش آن در حیات بشر و نیز موجودات فرازمینی میپردازد، موضوعاتی که در اخترفیزیک و اخترزیست‌شناسی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و از این رو، مطالعه‌ی آن به دانشجویان و پژوهشگران این حوزه پیشنهاد می‌شود.
با آرنولد هانس لمایر بیشتر آشنا شویم
آرنولد هانس لمایر (متولد 1959) استاد اخترفیزیک در دانشگاه گراتس از دانشگاه‌های معتبر اتریش است. حوزه‌ی فعالیت‌های حرفه‌ای هانس لمایر اخترفیزیک، بررسی چرخه‌های خورشیدی، و همین‌طور خطرات فعالیت‌های خورشیدی بر مأموریت‌های فضایی است. آرنولد هانس لمایر در دانشگاه‌های بسیاری نظیر دانشگاه وین، تولوز و اینسبروک به تدریس پرداخته و از شخصیت‌های برجسته‌ی این حوزه به شمار می‌رود.
در بخشی از کتاب آب در گیتی می‌خوانیم
در حال حاضر اقیانوس‌ها با ذخیره گرما به‌شدت باعث تغییرات آب و هوایی می‌شوند. همچنین جریان‌های وجود دارند که آب گرم را از مناطق استوایی به ارتفاعات بالاتر و آب سرد را از قطب به استوا منتقل می‌کنند.
جریان خلیجی با سرعت 10 تا 12 کیلومتر بر ساعت از سواحل شمال آمریکا به سمت شمال اروپا حرکت می‌کنند. آبی که این جریان جابجا می‌کند 100 برابر بیشتر از مجموع آب تمام رودخانه‌های زمین است. در دریاهای گرمسیری، آب به‌واسطه تابش خورشید گرم، توسط آب باران رقیق و از طریق امواج تهویه می‌شود. در عرض‌های جغرافیایی بالاتر آب‌های سطحی سردتر و چگال‌ترند. این آب‌های چگال به سمت پایین یعنی کف اقیانوس‌ها حرکت می‌کنند و به سمت استوا جریان می‌یابند. از سوی دیگر، آب گرم دارای چگالی کم‌تری است و بر روی این آب سرد شناور می‌شود. همچنین تفاوت در شوری آب نقش مهمی در این‌گونه فرآیندها ایفا می‌کند.
یخچال‌های طبیعی، کلاهک‌های یخی و مناطق برفی، حدود 90 درصد از آب‌های شیرین را (که 4/2 درصد از مجموع آب مایع است) در برمی‌گیرند. 18 هزار سال پیش طی آخرین عصر یخبندان حدود یک‌سوم از قاره‌ها و خشکی‌ها توسط صفحات یخی پوشیده شده بود و از آن زمان تاکنون بخش اعظمی از این یخ ذوب شده است. بزرگ‌ترین بخش یخ باقیمانده، قطب جنوب است که توده‌های یخی آن تا 2 کیلومتر ضخامت داشته و 85 درصد از کل یخ موجود در زمین را در خود جای داده‌اند. صفحه یخ کوچک‌تر در گریلند و یخ‌های شناور اطراف قطب شمال 10 درصد از مقدار یخ و برف روی قله‌ها و یخچال‌های طبیعی دربرگیرنده 5 درصد باقیمانده هستند.
