کتاب رقص جهان اثر مارسلو گلیسر از نشر سبزان

مارسلو گلیسر در کتاب رقص جهان، سیر تحول اندیشه‌ی بشر درباره‌ی منشا هستی و چگونگی پیدایش آن را از اسطوره‌های آفرینش و فلسفه‌های باستانی تا نظریه‌های معاصر کیهان‌شناسی و علم مدرن دنبال می‌کند. او در این اثر، تاریخ علم فیزیک، باورهای مذهبی و نظریات فلسفی گوناگون را مرور کرده و نقش دانشمندان بزرگی مثل کپرنیک، کپلر، نیوتون و انیشتین را بر نگاه ما نسبت به کیهان و جایگاه انسان در آن بررسی می‌کند.

درباره‌ی کتاب رقص جهان

فیزیک‌دان و اخترشناس مشهور، مارسلو گلیسر، در این کتاب تاریخ علم، اسطوره‌های باستانی و باورهای مذهبی گوناگون را در کنار هم قرار می‌دهد تا درباره تلاش انسان برای یافتن معنا گفت‌وگو کند. نویسنده توجه ویژه‌ای به انگیزه‌ها و عطش مذهبی دانشمندان بزرگ برای پی بردن به راز هستی داشته و علم و دین را نه متضاد یکدیگر، بلکه مکمل هم معرفی می‌کند.

بشر از ابتدای وجود خود، در اساطیر به‌دنبال پاسخ پرسش‌های اساسی مثل منشا جهان و راز خلقت بوده؛ این داستان‌ها به زندگی او معنا بخشیده و چارچوب ارزش‌ها و زیست اجتماعی او را تعیین می‌کردند. برای مثال، اساطیر و خدایان آشوری، نماد عناصری مثل آسمان، زمین، خورشید و آب بوده و آفرینش جهان، با این عناصر پیوند تنگاتنگی داشت.

اسطوره‌های آفرینش و جست‌وجوی منشأ هستی

به زعم مارسلو گلیسر در کتاب رقص جهان، انسان، جهان را بر اساس دوگانگی‌هایی چون وجود و عدم، زندگی و مرگ، ماده و روح درک می‌کند. اما جست‌وجوی ریشه‌های آفرینش، سوالات بنیادین دیگری را مطرح می‌کند؛ به همین دلیل اکثر فرهنگ‌ها در طول تاریخ، به وجود نوعی نیروی برتر یا حقیقتی مطلق باور داشته‌اند که سرمنشا جهان بوده و به شکل خدایان گوناگون درآمده است.

نویسنده با بررسی این اساطیر متنوع، می‌خواهد تا پاسخ و ایده‌های فرهنگ‌های مختلف را نسبت به راز هستی و منشا آن طبقه‌بندی کرده و شباهت‌ها و تفاوت‌هایشان را با یکدیگر مقایسه کند. بشر در گذشته برای مقابله با حوادث طبیعی و غیرقابل‌پیش‌بینی مثل آتشفشان یا خشک‌سالی، به پرستش خدایان روی آورد؛ به مرور زمان، این باورها پیچیده‌تر شده و به سیستمی برای نظم دادن به جوامع و کنار آمدن مردم با ترس‌هایشان بدل گشته است.

آیا علم می‌تواند به پاسخ نهایی درباره هستی برسد؟

نویسنده در کتاب رقص جهان، در عین نشان دادن اهمیت علم کیهان‌شناسی در پرداخت به باورها با طرح پرسش‌های بنیادین فلسفی و مذهبی، توجه خواننده را به محدودیت‌های علم نیز جلب می‌کند. او با اشاره به اشتباهات دانشمندان گذشته و تغییر نظریه‌های علمی، بر این موضوع تاکید دارد که هیچ نظریه‌ای را نمی‌توان قطعی و نهایی دانست.

همان‌طور که یکی از دلایل پیشرفت‌های علم امروز، بر پایه‌ی اشتباهات و نقصان‌های نظریات علمی گذشته بوده، مدل‌های قوی‌تر و پیچیده‌تری که بشر در آینده به آن‌ها دست خواهد یافت نیز نیاز به پیشرفت و کنجکاوی دانشمندان معاصرش دارد. نظریات علمی همیشه تصحیح شده و کارآمدتر می‌شوند، اما احتمالاً هیچ‌گاه کامل نشوند. حتی بهترین نظریه‌های علم معاصر نیز ممکن برای انسان‌های قرون بعد از ما، ساده و یا حتی مضحک به نظر برسند.

داستان کشفیاتی که مرزهای علم را جابه‌جا کردند

برخی از جذاب‌ترین بخش‌های کتاب رقص جهان، به مرور داستان زندگی و اتفاقاتی که منجر به کشفیات علمی بزرگ شد اختصاص دارد. گالیله از مدل خورشیدمرکزی کپرنیک در مقابل آرای کلیسا و مدل زمین‌مرکزی بطلمیوس دفاع می‌کرد و معتقد بود که زمین دور خورشید می‌چرخد و نه برعکس؛ اما این باور او، باعث دشمنی کلیسا شد. این رویارویی، نمونه‌ای معروف از مقابله‌ی ایده‌های نو با سنت‌های قدیمی هستند که در نهایت به گسترش مرزهای علم منجر شدند.

خرید کتاب رقص جهان انتشارات سبزان را به تمامی علاقه‌مندان به کیهان‌شناسی باستانی و معاصر، رابطه‌ی اساطیر، مذاهب و علم و تلاش‌های بشر برای یافتن معنای زندگی و راز هستی پیشنهاد می‌کنیم. برگردان فارسی این اثر برعهده‌ی علی بازیاری شورابی بوده است.

کتاب رقص جهان برای شما مناسب است اگر

• دوست دارید شباهت‌ها و تفاوت‌های نظریات کیهان‌شناسی جدید را با اسطوره‌های آفرینش فرهنگ‌های مختلف بدانید.
• به نجوم، کیهان‌شناسی، ارتباط فیزیک و فلسفه و نظریات علمی مربوط به پیدایش جهان علاقه دارید.
• پرسش‌های بنیادینی مثل منشا هستی و ماهیت جهان کنجکاوی‌تان را برمی‌انگیزند.

در بخشی از کتاب رقص جهان: از اسطوره‌های آفرینش تا انفجار بزرگ می‌خوانیم

در حالی‌که علم پدیده‌های طبیعی بیشتری را راز‌زدایی می‌کرد، مذهب نیز کنترل مطلق خود بر تفسیر و تعبیر جهان را آرام آرام از دست می‌داد و توجه خود را بیشتر متوجه مسائل روحانی می‌کرد. این جدایی بین علم و مذهب ماجراهای خاص خود را داشت. در واقع این ماجرا، تقریباً هنوز هم زنده است و علت آن هم این است که سوء استفاده‌های تأسف‌باری از هر دو مقوله‌ی علم و مذهب شده است. ضمن مرور برخی از فصول این داستان طویل، ما با برخی از شخصیت‌های بزرگی چون گالیله، نیوتن و انیشتین آشنا خواهیم شد و نه‌تنها از کارهای علمی آن‌ها که از انگیزه‌ها و باورهایشان که اغلب در نوشتارها فراموش می‌شوند نیز آگاه خواهیم شد. در صورتی که نگارنده در کار خود موفق باشد در انتهای این کتاب شما متوجه خواهید شد که تصور عموم از یک دانشمند خلاق به عنوان یک عقل‌گرای خشک و بی‌روح مثل بیشتر تعمیم‌های ناروای دیگر بی‌معنا خواهد بود (البته قبلاً عده‌ای به این مطلب پی برده‌اند). اگر نگارنده در کار خود بسیار موفق باشد آن‌گاه در انتهای این کتاب به این نتیجه هم خواهید رسید که نقش و رویکرد علم و عالم علوم تجربی چیزی کاملاً متفاوت از کشف صرف پدیده‌های طبیعی است. بشر در مواجهه با این جهان فراخ و رازآلود به دنبال علم و آگاهی است و علم نیز در پی آن است تا کانون توجه خود را به مسائل روحی بشر از جمله آرزوهایش و هم‌چنین نیاز او به درک آغاز و انجام سرنوشتش معطوف کند.