کتاب جامعه شناسی تکنولوژی

پیوند میان جامعه و تکنولوژی، همین‌طور اثرات انکارناپذیر فناوری بر زندگی اجتماعی مردم، موضوعاتی هستند که محتوای اصلی کتاب جامعه شناسی تکنولوژی را تشکیل می‌دهند. اسماعیل شیرعلی در این اثر، نه‌تنها تلاقی قلمرو تکنولوژی را با عرصه‌ی حیات جمعی انسان‌ها ترسیم می‌کند، بلکه جنبه‌های اقتصادی، ابعاد سیاسی و پیامدهای منفی آن را نیز مورد واکاوی قرار می‌دهد. برای پی بردن به سیمای حقیقی جهان دیجیتال، با این اثر تحلیلی و جامعه‌شناختی همراه باشید.

درباره‌ی کتاب جامعه شناسی تکنولوژی

در جهان کنونی، تکنولوژی‌ها و فناوری‌های نوین آن‌چنان به سطوح مختلف زندگی بشر نفوذ کرده‌اند که دیگر حتی نمی‌توان دنیا را بدون حضور پررنگ آن‌ها تصور کرد. تکنولوژی‌ها با دگرگونی بستر ارتباطات جمعی و میان‌فردی، توانسته‌اند اثرات قابل‌توجهی بر زندگی اجتماعی انسان‌ها داشته باشند. گوشی‌های موبایل، شبکه‌های اجتماعی، انواع اپلیکیشن‌هایی که امکان ارتباط از راه دور را فراهم می‌کنند و سایر موارد این‌چنینی، برخی از نتایج بارز پیشرفت تکنولوژی و ورود آن به عرصه‌ی زندگی جمعی انسان‌ها به شمار می‌آیند. تأثیرگذاری تکنولوژی‌ها بر حیات اجتماعی انسان‌ها موجب شده تا برخی از جامعه‌شناسان، بخشی از مطالعات و پژوهش‌های خود را بر پیوند تکنولوژی و جامعه متمرکز کنند. از میان کتاب‌های فراوانی که مؤلفان و متخصصان ایرانی و خارجی در زمینه‌ی ارتباط علوم اجتماعی و تکنولوژی‌ها نگاشته‌اند، می‌توان به کتاب جامعه شناسی تکنولوژی اشاره کرد که به کوشش اسماعیل شیرعلی به رشته‌ی تحریر درآمده.

هفت فصل کلی، تمامی مطالب کتاب حاضر را دربرگرفته‌اند. در فصل نخست این اثر، سه پدیده‌ی جامعه، علم و فناوری، به همراه تأثیرات متقابلشان مورد توجه بوده‌اند. تغییراتی که فناوری‌ها بر سطح اجتماعی زندگی انسان‌ها اعمال کرده‌اند و تحولاتی که می‌توانند در فرهنگ یک جامعه پدید بیاورند در همین فصل مورد تحلیل قرار گرفته‌اند. مفهوم «سرمایه‌داری» و تبعات اجتماعی آن نیز با توجه به حوزه‌ی فناوری، از مباحث اصلی این فصل محسوب می‌شود. نویسنده در فصل دوم، شما را با مفهوم جامعه‌ی شبکه‌‌ای و تئوری‌هایی که پیرامون آن وجود دارند، آشنا می‌سازد. دانیل بل، آنتونی گیدنز، هربرت شیلر، امانوئل کاستلز، ون دایک و... برخی از جامعه‌شناسان و نظریه‌پردازانی هستند که دیدگاه‌هایشان در این فصل مطرح می‌شوند. نقش فرهنگ در جامعه‌ی شبکه‌‌ای و زوایای گوناگون آن، موضوع دیگر فصل حاضر به شمار می‌آید. به کمک فصل سوم، مروری خواهید داشت بر نظریه‌ها و رویکردهایی که صاحب‌نظران علوم اجتماعی در مورد نفوذ تکنولوژی در سطوح گوناگون جامعه مطرح کرده‌اند. با مطالعه‌ی این فصل فرصتی خواهید داشت تا با گوشه‌ای از برخی نظریات جامعه‌شناختی آشنا شوید؛ از جمله: نظریه‌ی ابزارگرایی، جبرگرایی، خودگردانی، تکنولوژی وابسته، تعامل‌گرائی، نااطمینانی محیطی، پذیرش فناوری، کنش‌گر شبکه و... . همچنین شناختی نسبی در مورد مبانی فکری و دیدگاه‌های اندیشمندانی چون هایدگر، فوکو، هابرماس، فین‌برگ و مارکوزه به دست خواهید آورد.

شبکه‌های اجتماعی موضوع اصلی مورد بحث در فصل چهارم هستند. این بخش از کتاب جامعه شناسی تکنولوژی به چنین مباحثی پرداخته: نحوه‌ی پیدایش شبکه‌های اجتماعی، تاریخچه‌ی ظهور آن‌ها، چیستی شبکه‌های اجتماعی و تعریف آن‌ها، طیف متنوع شبکه‌های اجتماعی و معرفی نوع مجازی این شبکه‌ها، ویژگی‌های شاخص آن‌ها، کارکردهایی که به دنبال دارند و نقشی که در عصر جهانی شدن ایفا می‌کنند، تأثیرات شبکه‌های اجتماعی بر حوزه‌های اقتصادی، کارکردهای شبکه‌های مجازی در زمینه‌ی فرهنگ جوامع، ابعاد سیاسی آن‌ها، امکانات و قابلیت‌های بالقوه‌ی شبکه‌های اجتماعی، اثرات شبکه‌های اجتماعی بر سواد رسانه‌ای کاربران و... . اسماعیل شیرعلی بخش‌هایی از فصل چهارم را نیز به بررسی‌های آماری شبکه‌های اجتماعی، تحلیل کاربران چهار مورد از پرطرفدارترین شبکه‌های مجازی، یعنی اینستاگرام، تویتر، فیس‌بوک و مای اسپیس، همین‌طور مشابهت‌ها و تفاوت‌های میان انواع شبکه‌های اجتماعی اختصاص داده.

در فصل پنجم کتاب جامعه شناسی تکنولوژی، مطالب مهمی را در مورد اقتصاد دیجیتال خواهید خواند. با مطالعه‌ی این فصل به تعریفی جامع از ماهیت اقتصاد دیجیتال پی می‌برید و اطلاعات مفیدی را نیز در زمینه‌ی تاریخچه‌ی آن به دست می‌آورید. مشخصات و ویژگی‌های این نوع از اقتصاد، مؤلفه‌هایی که به همراه دارد، بازارهای آن و کسب‌و‌کارهایی که در حوزه‌ی دیجیتال شکل گرفته و گسترش یافته‌اند، همچنین تجارت‌های الکترونیکی و مشخصه‌های آن‌ها، سایر مباحث پنجمین فصل کتاب هستند. نویسنده به همان اندازه که رویکردهای و روش‌های فعلی اقتصاد دیجیتال را مورد توجه قرار داده، کوشیده تا صورت‌های در حال ظهور آن را نیز به مخاطبان معرفی کند. اگر تصمیم دارید اطلاعات خود را درباره‌ی بلاکچین‌ها، کارکرد آن‌ها و کاربرانی که به سراغشان می‌روند، ارتقا دهید، کافی است مطالب انتهایی فصل پنجم را بادقت مطالعه نمایید.

بازی‌ها و ارتباط آن‌ها با دنیای تکنولوژی در ششمین فصل کتاب، مورد بحث و بررسی قرار گرفته‌اند. با راهنمایی‌های این فصل، تاریخچه‌ی بازی‌ها و شکل‌گیری و تحول آن‌ها را در طول زمان خواهید شناخت. اصول و مبانی تئوری بازی، تبیین آن، طیف متنوع بازی‌ها، استراتژی‌های موجود در نظریه‌ی بازی، کاربردهایی که نظریه‌ی بازی می‌تواند داشته باشد، ارتباط نظریه‌ی بازی با علم جامعه‌شناسی، انواع بازی‌های ایستا و پویا یا همکارانه و غیرهمکارانه و موضوعات مشابه آن‌ها، در همین فصل تشریح می‌گردند.

برای این‌که با چهره‌ی سیاه و جنبه‌ی مخرب جامعه‌ی دیجیتالی آشنا شوید، مطالعه‌ی فصل هفتم این اثر انتخاب بسیار خوبی خواهد بود. اسماعیل شیرعلی در این فصل، تهدیدات سایبری و اقتصاد دیجیتالی را برشمرده، جامعه‌ و هویت مجازی را موشکافی کرده و سبک و شیوه‌ی متداول زندگی در فضای مجازی را شرح داده. شناخت نتایج فناوری در جامعه و کاربرد آن و پی بردن به معنای مفاهیم «داده‌کاوی» و «کلان‌داده» در بررسی‌های جامعه‌شناختی، پیامدهای مطالعه‌ی دقیق هفتمین فصل کتاب خواهند بود.

اگر در حال انجام تحقیقات آکادمیک با محوریت جامعه و فناوری هستید یا صرفاً تمایل دارید در زمینه‌ی نتایج جامعه‌شناختی فناوری‌ها و تکنولوژی‌های جهان امروزی به مطالعه بپردازید، در هر دو صورت، خواندن کتاب جامعه شناسی تکنولوژی را به شما توصیه می‌کنیم. کتابی که به همت انتشارات اندیشه احسان، در اختیارتان قرار می‌گیرد.

کتاب جامعه شناسی تکنولوژی برای چه کسانی مناسب است؟

مخاطبان کتاب‌های جامعه‌شناختی و علاقه‌مندان موضوعات مرتبط با فناوری‌های روز و تکنولوژی، با مطالعه‌ی کتاب جامعه شناسی تکنولوژی، نکته‌های فراوانی را می‌آموزند.

در بخشی از کتاب جامعه شناسی تکنولوژی می‌خوانیم

توسعه شبکه‌های تکنولوژی اطلاعاتی در سراسرجهان، اهمیت جریان‌های اطلاعاتی را برای سازماندهی اجتماعی و اقتصادی افزایش و در عین حال اهمیت نقاط خاص جغرافیایی را کاهش می‌دهد. در نتیجه در اقتصاد اطلاعاتی نگرانی عمده سازمان‌ها مدیریت و چگونگی پاسخگویی به جریان‌های اطلاعات است. اولویت سازمان‌های سرمایه‌داری به گونه فزاینده‌ای مدیریت و پیشبرد جریان اطلاعات است که از راه آن فرصت‌های بازار، تصمیم‌های مربوط به سرمایه‌گذاری، تدارک و تأمین کار مورد نیاز، قابلیت ادغام تعیین قیمت و... تحکیم می‌یابد. ضمن اینکه ایجاد شبکه‌های اطلاعاتی باعث تمرکززدایی از بسیاری از جنبه‌های سازماندهی اجتماعی و اقتصادی همراه با تمرکز در تصمیم‌گیری می‌شود. وی به شهر پست مدرنیزم اشاره می‌کند و معتقد است که گرچه تهیه کنندگان اطلاعات که یک طبقه نو حرفه‌ای/ مدیریتی را شکل می‌دهند، از نظر تعداد اندک هستند ولی از نظر فرهنگی در موضع مسلطی قراردارند‌.

آن‌ها به اصطلاح او یک طبقه اجتماعی برتری خواه هستند که شاید به ضرورت بر کشور حکومت نمی‌کنند ولی اساساً جامعه مدنی را شکل می‌دهند. شهرپست مدرن شهری است که دو طبقه بالا و پایین در مقابل هم قراردارند مثلاً درحالی که زندگی تولیدکنندگان نوی اطلاعاتی با شبکه رایانه عجین شده و با فعالیت‌های جهانی همسو شده‌اند و بسیاری از آنان بازرگانانی همیشه در گردش‌اند که رفت و آمدشان جنبه روزمرگی دارد، افراد طبقه پایین همواره به الگوی مناسبات پایدار و مأنوس محله‌ای با مناطق محدود و معین گره می‌خورند و اغلب فاقد ابزارها یا انگیزه‌های سفر به سایر مناطق دور از قلمرو خود می‌باشند‌. بعد دیگر این بخش‌بندی، دسترسی متفاوت آن دو به اطلاعات مربوط و تجربیات گروهی است. افراد واقع در طبقات بالای اجتماعی هم می‌دانند که چگونه به اطلاعات دسترسی داشته باشند و هم چگونه آن را از منابع گوناگون به دست آورند، درحالی‌که فرد فقیر قصد دارد جهان را برای حفظ و پاسداری از فرهنگ ویژه خود و تجربه‌های زندگی محدود، کوچک کند و تنها تحت تأثیر تصاویر تلویزیونی استاندارد شده قرار دارد.