کتاب گریزی از شکست نیست: کتابی درباره آرامش

کتاب گریزی از شکست نیست اثری از جو موران و ترجمه‌‌ی علیرضا شفیعی‌نسب است. این اثر با تجربه‌ی مواجهه‌ی نویسنده با بی‌خانمان‌ها شروع می‌شود و سپس تلاش می‌کند به فلسفه، تاریخ، دین و اساطیر سر بزند و نگاه جدیدی درباره‌ی ناکامی و فقر ارائه دهد. این اثر در فهرست کتاب‌هایی قرار گرفته که می‌توانند زندگی‌تان را زیرورو سازند.

درباره‌ی کتاب گریزی از شکست نیست

جو موران (Joe Moran)، در کتاب گریزی از شکست نیست (If you should fail: A book of solace) از اهمیت پذیرش ناکامی‌ها و شکست‌ها می‌گوید. جو موران هرروز صبح فردی بی‌خانمان را می‌بیند و همین شروع ماجرا است. او هم مانند دیگران ابتدا سعی می‌کند وجدان معذبش را آرام کند؛ «این فرد حتما بابت تصمیمات غلط خودش به این وضعیت افتاده». اما این توجیه برای موران کافی نیست. به همین دلیل او تلاش می‌کند با کاویدن فکر خودش و فکر بشر درباره فقر و ناکامی، تحلیل متفاوتی ارائه دهد و دنبال مقصر نگردد.

انسان‌ها همیشه برای بدبیاری دنبال یک مقصر می‌گشته‌اند. در زمان‌های گذشته مردم گمان می‌کردند که بدبیاری حاصل برانگیختن خشم خدایان است. امروزه ما فکر می‌کنیم بدبیاری تنها حاصل تصمیمات اشتباهی است که البته می‌توانیم از آن‌ها اجتناب کنیم. ما فکر می‌کنیم که بدبیاری هزاران کیلومتر از ما، شهروندان خوب و مفید، دور است و با هرکسی که درگیر رنج است فرق داریم. جو موران در کتاب گریزی از شکست نیست این فکر را رد می‌کند و تلاش می‌کند نشان بدهد که برخلاف همه‌ی تبلیغات و برخلاف تلاش ما برای دلداری دادن خودمان، مقصر بدبیاری و فقر یک‌سری تصمیم ساده نیستند و ماجرا از این حرف‌ها عمیق‌تر است.

در میان کتاب‌های گوناگونی که همیشه فرد را مقصر شکست می‌دانند و بعد فرمولی برای موفقیت ارائه می‌کنند، این کتاب چیزی کاملاً متفاوت خواهد بود. این اثر نه‌تنها به خواننده کمک می‌کند که با همدلی به خودش و دیگران نگاه کند، بلکه حتی کمک می‌کند تا با آن حس دائمی شکست و کم بودن هم مقابله کند. ما هیچکدام در احساسات تلخمان و این احساس شکست و ناکافی بودن تنها نیستیم و موران به بهترین شکل و با تکیه بر تاریخ بشری توانسته است این را به ما ثابت کند و در درک زندگی و سختی‌هایش، با مهربانی و خردی شجاعانه دست یاری برساند.

گریزی از شکست نیست در سال 2020 و به‌قلم جو موران منتشر شد و آخرین اثر نویسنده در حال حاضر است. ترجمه فارسی با فاصله‌ای بسیار کوتاه توسط علیرضا شفیعی‌نسب ترجمه شد و توسط انتشارات ترجمان علوم انسانی در سال 1401 به انتشار رسید. گریزی از شکست نیست اولین اثر جو موران است که به فارسی ترجمه می‌شود. بازخورد این کتاب در سطح بین‌المللی مثبت بوده است و نمره‌ی این اثر در سایت آمازون 4.5 است. از آثار ترجمه‌‌نشده‌ی او می‌توان از «نخست یک جمله می‌نویسی (First you write a Sentence)»، «این نیز بگذرد (This too shall pass)» و «در راه (On roads)» یاد کرد.

نکوداشت‌های کتاب گریزی از شکست نیست

- اثری درست مقابل کتاب‌های توسعه‌ی فردی. (لایومینت)

- مدیتیشنی درباره‌ی ناکامی‌های ناگزیر زندگی که به‌زیبایی نوشته شده است. (کتاب سال گاردین)

- پر از دریافت‌های خردمندانه و صداقت. موران توانسته‌ عالمانه و خنده‌دار و مهربان باشد: ترکیبی جذاب و کمیاب. این کتاب پادزهری حیاتی برای فرهنگی شیفته‌ی موفقیت است. (مادلین بانتیگ)

- پادزهری آرامش‌بخش برای جهانی که شکست خورده‌ است... آن‌چه که موران خلق کرده، تأملی خلاصه، شاعرانه و به‌شکل خوبی خونسردانه درباره‌ی شکست به‌عنوان یک مجازات انسانی مشترک در جهان است. (نیو استستس من)

- شفافیت و صداقتی در کتاب گریزی از شکست نیست اثر جو موران وجود دارد که سختی‌های معمول زندگی را رام می‌کند، عادی می‌سازد و کمک می‌کند که آن‌ها را بپذیریم و با آن‌ها زندگی کنیم جای این که به‌خاطرشان رنجیده و زخمی بشویم. (جولیا ساموئلز)

کتاب کتاب گریزی از شکست نیست برای چه کسانی مناسب است؟

اگر تاکنون احساس شکست کرده‌اید یا بابت شکست خوردن دیگران احساس بدی داشته‌اید، حتماً این کتاب را بخوانید. علاقه‌مندان به کتاب‌های روان‌شناسی و فلسفه‌ی کاربردی از دیگر مخاطبان اثر نامبرده هستند.

با جو موران بیشتر آشنا شویم

موران استاد انگلیسی و تاریخ فرهنگی دانشگاه جان مورز لیورپول است. او تاکنون هفت اثر منتشر کرده‌ است؛ از جمله: «خودشناسی برای تازه‌کارها: داستان زندگی روزمره از صبحانه تا وقت خواب (Queuing for Beginners)»، «ملت صندلی‌نشین: یک تاریخ بی‌تعارف از بریتانیا در برابر تلوزیون(Armchair Nation)» و «خشونت‌های کاهنده: زندگی مخفیِ خجالت (Shrinking Violets)». او در روزنامه‌هایی مانند گاردین و نیو استیتس من و ضمیمه‌ی ادبی تایمز هم قلم می‌زند. آثار جو موران سرشار از نکات تاریخی و فلسفی هستند و موران توانایی سخن گفتن از این موارد را دارد، بی‌آن‌که مخاطب را دچار ملال کند.

در بخشی از کتاب گریزی از شکست نیست می‌خوانیم

حس ناکامی معمولاً از سردرگمی و ترس نشئت می‌گیرد: سردرگمی درمورد انتخاب‌های پیشِ رو در زندگی و ترس از اینکه شاید گزینش خوبی نداشته‌ایم. ازنظر گینزبورگ، مرهم همگانیِ این احساسْ یافتنِ پیشه است. پیشه ما را از اضطراب وجودی می‌رهاند، چون به پیش‌روی در جهتی خاص دعوتمان می‌کند و باعث می‌شود بدانیم به کدام سو می‌رویم. گینزبورگ در رسالۀ «پیشۀ من» می‌نویسد داشتن پیشه بهترین راه ابراز عشق به زندگی است. پیشه شما را دربرابرِ ناکامی محافظت نمی‌کند، همدمتان نمی‌شود و صدالبته برایتان «نوازش و لالایی» به ارمغان نمی‌آورد، اما هدفی واحد به شما می‌بخشد. خشنودی راستین از آن جا حاصل می‌شود که هرروز خودتان را به دست پیشه‌تان بسپارید. چه در آن موفق شوید و چه ناکام، درهرصورت زندگی خودتان را خواهید زیست.

گینزبورگ می‌گوید نویسندگی برای او راهی برای اندوختن دستاورد نبود، بلکه می‌خواست از این طریق به دنیا تعلق یابد. ازآنجاکه پیشه‌ای داشت، مهم نبود که خودش را «نویسنده‌ای کوچک، خیلی کوچک» بداند. کافی بود بداند هیچ‌کس دقیقاً مثل او نمی‌نویسد، «حالا تو بگو نویسنده‌ای باشم کوچک همچون مگس». وقتی پیشه داریم، احساس شیادی نمی‌کنیم، چون زندگی‌مان حول محور کار می‌چرخد نه حول محور خودمان. هر موفقیتی (که در این دنیای نابکار همواره متزلزل است) از اثرات جانبی و اتفاقیِ پیشه حاصل می‌شود.

یک روز، نزدیک دفتر کارم، نجاری را دیدم که سرگرم ساختن نردۀ راه‌پله بود. کارش تا سه روز طول کشید. هرروز چند باری از کنارش رد می‌شدم و با تکانِ سر عرض ارادتی می‌کردم؛ در همان حال او داشت با عشق و علاقۀ وافری چوب طویل کاجی را به تیرکی شیاردار و منحنی تبدیل می‌کرد که شکلی متناسب با دست انسان داشت. درنهایت آن تیرک را صیقل داد و چنان برقش انداخت که مثل لمینت شد.