کتاب شاه می‌میرد

روایتی متفاوت از مرگ. اوژن یونسکو در کتاب شاه می‌میرد شما را به صحنه‌ای فراموش‌نشدنی از زندگی پادشاه دعوت می‌کند، روزی که او به دلیل بیماری آخرین لحظات عمرش را می‌گذراند و می‌خواهد به هر طریق مانع این اتفاق شود ... .

درباره‌ی کتاب شاه می‌میرد

خانه‌های باشکوه، ماشین‌های گران‌قیمت، خوش‌طعم‌ترین غذاها و لباسی‌هایی که توسط بهترین خیاطان ساخته شده‌اند چه خدمتی به ما می‌کنند؟ آیا جز این است که مجلل‌ترین خانه‌ها بدون امنیت بی‌فایده‌اند و غذا اگر قوتی برای بخشیدن ندارد بی‌ارزش است؟ ما در هیاهوی آراستن زندگی، معمولاً فراموش می‌کنیم که تمام این خواسته‌ها ریشه در نیازهایی بنیادین دارند و به هدفی یکسان، یعنی بقا خدمت می‌کنند. کتاب شاه می‌میرد (Exit the King) نوشته‌ی اوژن یونسکو در همین راستا روایتی از تنزل انسان به اساسی‌ترین وضعیت وجودی اوست، یعنی رویارویی با بحران مرگ.

این نمایشنامه به خانواده‌ای سلطنتی می‌پردازد که در انتظار مرگ پادشاه نشسته‌اند. هر کدام از آن‌ها به شکلی متفاوت این لحظات دردناک را تجربه می‌کنند: ناباوری، خشم و غم. اصلی‌ترین شخصیت‌های نمایش برانژه (شاه)، مارگریت (همسر اول)، ماری (همسر دوم) و دکتر هستند. برانژه که عمری طولانی داشته و مرگ را فراموش کرده، نمی‌تواند رسیدن به نقطه پایان را بپذیرد. وضعیت او یادآور اروپای بعد از جنگ جهانی دوم است که با مشاهده‌ی نابودی قدرت‌ها در حیرت فرو رفت و متحمل ترسی عمیق شد.

اما مارگریت، بانوی اول پادشاه عاقله‌زنی دنیادیده و البته تلخ است که هراس شوهرش را به ریشخند می‌گیرد. او خوب می‌داند که مرگ بخشی اجتناب‌ناپذیر از زندگی است، درست بر خلاف ماری، همسر جوان برانژه که نمی‌تواند گریه را متوقف کند. ماری جوان با وجود ذکاوت ذاتی، بخش بزرگی از کتاب شاه می‌میرد (Le Roi se Meurt) را به اظهار عجز و ناتوانی می‌گذراند چون قدرت تحمل این لحظات را ندارد. با این حال مرگ به روشی جالب دو زن که سال‌ها رقیب یکدیگر بوده‌اند را با هم متحد می‌کند تا پادشاه را برای مرگ آماده کنند.

لازم به ذکر است که این اثر داستانی غمبار و تراژدیک نیست. طنز زیرکانه‌ی یونسکو جنبه‌ای کمدی به نمایش می‌بخشد و دیالوگ‌ها با وجود معاصر بودن قصه، آثار کلاسیک را به خاطر ما می‌آورند. کتاب شاه می‌میرد نمایشنامه‌ای است درباره‌ی سرنوشت حتمی انسان و وقاری که با پذیرش این واقعیت حاصل می‌شود، تلنگری ضروری اما دوستانه که یادآوری می‌کند نقطه‌ی پایان بیشتر از آنچه تصور می‌کنیم به ما نزدیک است... .

درباره‌ی مجموعه‌ی نمایشنامه‌های بیدگل

این سِری جذاب، مجموعه‌ای ویژه از نمایش‌نامه‌هایی است که یا تاکنون به فارسی ترجمه نشده‌اند و یا ترجمه‌ای دوباره‌ از آنها ضروری قلمداد شده است. فراهم‌آورندگان این مجموعه تلاش داشته‌اند تا آنجا که ممکن بوده بر خصوصیت‌های اجرایی متون تأکید داشته باشند. گفتنی است که بسیاری از بهترین نمایشنامه‌های مجموعه‌ی نامبرده علاوه بر کتاب متنی، در قالب نمایش صوتی نیز در دسترس‌اند.

کتاب شاه می‌میرد مناسب چه کسانی است؟

علاقه‌مندان به ادبیات نمایشی از مطالعه این اثر لذت خواهند برد.

با اوژن یونسکو بیشتر آشنا شویم

اوژن یونسکو نمایشنامه‌نویس رومانیایی‌‌ست که به سال 1909 متولد شد و در سال 1994 از دنیا رفت. اوژن یونسکو (Eugène Ionesco) بیشتر عمرش را در فرانسه گذراند، و به سبب خلق آثار ادبی درخشان توانست نامزد جایزه‌ی نوبل ادبی شود. همچنین، او یکی از برجسته‌ترین اعضای فرهنگستان فرانسه بود و جایزه دولتی اتریش و جایزه اورشلیم را به ترتیب در سال‌های 1970 و 1973 دریافت کرد.

یونسکو اگرچه با نمایشنامه‌هایش به شهرت رسید، با این حال با شعر و داستان کار ادبی را آغاز نمود. او در سن چهل سالگی نخستین نمایشنامه‌های خود را نوشت و در همین اولین اثر تئاتری‌اش نبوغ و خلاقیت خاصش را به بهترین شکل ظاهر ساخت. از آثار مهم اوژن یونسکو، می‌توان به عناوین پیش رو اشاره داشت: «کرگدن، آوازخوان طاس، شاه می‌میرد، صندلی‌ها.»

در بخشی از کتاب شاه می‌میرد می‌خوانیم

دکتر: سرور من، شما دیگه علاج‌ناپذیرید.

شاه: ما مریض نیستیم.

ماری: حال ایشون خوبه. (به شاه) این‌طور نیست؟

شاه: فقط یه‌خرده کوفته‌ایم، همین. آن هم چیزی نیست. وانگهی، الان حالمان خیلی بهتره.

ماری: می‌گند حالشون خوبه، دیدید؟ دیدید؟

شاه: حتی می‌شه گفت خیلی خوبه.

مارگریت: تو یک ساعت و نیم دیگه می‌میری. آخر نمایش می‌میری.

شاه: چی می‌گید، عزیزم. اصلاً شوخی بامزه‌ای نبود.

مارگریت: تو آخر این نمایش می‌میری.

ماری: خدای من!

دکتر: بله، سرور من، شما می‌میرید. فردا صبح صبحانه نمی‌خورید. امشب هم شام نمی‌خورید. سرآشپز گاز رو خاموش کرده. پیشبندش رو تحویل می‌ده. رومیزی و دستمال‌سفره‌ها رو هم جمع می‌کنه و برای همیشه می‌گذاره توُ گنجه.