کتاب چگونه کودکانمان را در برابر مصرف مواد و الکل قبل از ورود به مدرسه واکسینه کنیم؟

کتاب چگونه کودکانمان را در برابر مصرف مواد و الکل قبل از ورود به مدرسه واکسینه کنیم؟ اثری‌ست از دکتر نوذر نخعی، عضو هیئت‌علمی دانشگاه علوم‌پزشکی کرمان. تلاش نویسنده در اثر حاضر بر این بوده تا با زبانی ساده و گویا و طبق آخرین شواهد علمی، روش‌هایی برای پیش‌گیری از مصرف مواد‌مخدر و الکل را ارائه دهد. عوامل مؤثر بر تقویت گرایش به این اعتیاد نیز از موضوعات دیگری است که در این کتاب بیان می‌گردد. جامعه‌ی مخاطبان این اثر، والدین کودکان خردسال هستد.

درباره‌ی کتاب چگونه کودکانمان را در برابر مصرف مواد و الکل قبل از ورود به مدرسه واکسینه کنیم؟

استفاده‌ی زودهنگام مواد‌مخدر در کودکی، امکان اعتیاد فرد در بزرگسالی را افزایش می‌دهد. مواد‌مخدر عملکرد مغز را تغییر خواهند داد و این تغییر می‌تواند منجر به سایر مشکلات جدی در ساختار مغز و عملکرد فرد شود. بنابراین، پیش‌گیری از مصرف زودهنگام موادمخدر یا الکل در همان سنین کودکی، قطعاً کمک زیادی به کاهش این خطرات می‌کند. طبق یافته‌های جدید اندیشمندان و صاحب‌نظران در امر روان‌شناسی و تربیت، بهترین زمان برای این‌که به افراد آموزش‌های لازم جهت حضور در اجتماع و زندگی آینده‌ی آن‌ها داده شود، هشت سال نخست زندگی آن‌هاست. از آن‌جایی که مغز در سنین کودکی پیوسته در حال رشد است، استفاده از مواد‌مخدر و الکل در این سن بیش از سایر دوران زندگی فرد، موجب مختل کردن عملکرد مغز در مواردی چون انگیزه، حافظه، یادگیری، قضاوت و کنترل رفتار خواهد شد. بنابراین، لازم است در همین سنین از اعتیاد کودکان به موادمخدر جلوگیری شود.

در همین راستا، نوذر نخعی کتاب چگونه کودکانمان را در برابر مصرف مواد و الکل قبل از ورود به مدرسه واکسینه کنیم؟ را به نگارش درآورده است. جامعه‌ی آماری نویسنده در این کتاب، کودکان زیر هشت سال هستند. شاید عده‌ای گمان کنند باید آموزش‌های مربوط به پیشگیری از اعتیاد به مواد‌مخدر، قرص‌های روان‌گردان، سیگار، الکل، علف و... را از سنین نوجوانی شروع کرد. در‌حالی‌که حیاتی‌ترین سن برای اقدامات پیش‌گیرانه، تا هشت‌سالگی کودک است؛ یعنی زمانی که کودک به محیط اجتماعی وارد شده و در مدرسه، با دوستان و جهان جدیدی آشنا می‌شود.

روی صحبت دکتر نوذر نخعی در کتاب چگونه کودکانمان را در برابر مصرف مواد و الکل قبل از ورود به مدرسه واکسینه کنیم؟، به سمت والدین کودک و خانواده‌ی اوست؛ افرادی که کودک نخستین و گسترده‌ترین روابط را با ایشان دارد. وظیفه‌ی آگاه‌سازی کودکان، بیش از جامعه، دولت، مدرسه و سایر نهادهای اجتماعی، بر عهده‌ی خانواده است و ایشان این توانایی را دارند که تا حد زیادی، کودک را از خطرات مربوط به اعتیاد آگاه سازند.

نویسنده در کتاب پیش‌رو، در فصول مختلف مطالب متنوعی را پیرامون اعتیاد و پیش‌گیری از آن ارائه داده. به‌ طور مثال، در بخش اول، عواملی را نام می‌برد که در برهه‌ی زمانی صفر تا هشت‌سالگی، مصرف مواد و الکل را کم یا زیاد می‌کنند. از منظر نوذر نخعی، وراثت، جو حاکم بر خانواده، تجارب منفی دوران کودکی، سبک دلبستگی در دوران شیرخواری، هم‌سن‌و‌سالان، فیلم‌ها و... از جمله برجسته‌ترین عوامل مؤثر بر خطر اعتیاد به مواد مخدر و الکل هستند.

اثر حاضر به‌ سال 1400، از سوی نشر مهتا به چاپ رسیده.

کتاب چگونه کودکانمان را در برابر مصرف مواد و الکل قبل از ورود به مدرسه واکسینه کنیم؟ برای چه کسانی مناسب است؟

مطالعه‌ی این اثر به والدین، مربیان و افرادی که به نحوی با حوزه‌ی تربیت کودکان ارتباط دارند، پیشنهاد می‌شود.

با نوذر نخعی بیشتر آشنا شویم

نوذر نخعی، زاده‌ی سال 1348 در شهر کرمان است. وی مدرک دکترای تخصصی پزشکی خود از دانشگاه علوم‌پزشکی شیراز دریافت کرده و هم‌اکنون به‌عنوان استاد و پژوهشگر حوزه‌ی پزشکی اجتماعی، در مرکز تحقیقات علوم اعصاب کرمان فعالیت می‌کند. از وی آثار و مقالات پژوهشی بسیاری در زمینه‌های مختلف پزشکی عمومی و اجتماعی به چاپ رسیده است.

در بخشی از کتاب چگونه کودکانمان را در برابر مصرف مواد و الکل قبل از ورود به مدرسه واکسینه کنیم؟ می‌خوانیم

اساس فرزندپروری مثبت بر پایه یک ارتباط خوب و مثبت بنا شده است، به طوری‌که به جای آن‌که دائماً کودک را امر و نهی کنیم، به انجام رفتارهای درست تشویق نماییم. ثابت شده است کودکانی‌ که در فضای فرزندپروری مثبت، کودکی خود را سپری کرده‌اند با احتمال کمتری به مصرف مواد و الکل روی می‌آورند.

به فرزندانمان قدرت انتخاب دهیم، به جای آن‌که به آن‌ها دستوری را دیکته کنیم، به آن‌ها گزینه دهیم تا خود انتخاب کنند. مثلاً؛ به جای آن‌که به او بگوییم باید شیر بخورد، از او بپرسیم با کدام فنجان بیشتر دوست دارد شیر بخورد؟ اجازه دهیم از همان کودکی که چهار دست و پا می‌رود، دنیای اطرافش را کشف کند و محیط خانه را طوری امن کنیم که قرار نباشد مرتب او را امر و نهی کرده که این‌ طرف و آن طرف نرود. وقتی آن‌ها بیاموزند در کارهای کوچک تصمیم‌گیری کنند، به تدریج یاد می‌گیرند باید به تنهایی مسئولیت تصمیم‌های خود را برعهده گیرند. بچه باید احساس کند که کارهای خوب او در خانه دیده می‌شود. مثلاً؛ این‌که به تنهایی اسباب‌بازی‌هایش را مرتب ‌کند. موارد زیر اساس فرزندپروری مثبت را تشکیل می‌دهند:

عشق بدون قید و شرط: این اطمینان را به کودک خود بدهیم که در همه شرایط او را دوست می‌داریم. قرار نیست کار خوبی انجام دهد، تا او را دوست داشته باشیم!

در دسترس‌ بودن: نه به این مفهوم که در تمام لحظات با کودکمان باشیم، بلکه به این معنا که وقتی کودک به کمک یا توجه ما نیاز دارد، در دسترس باشیم.

داشتن انتظار واقع‌بینانه: از او در حد توانش انتظار داشته باشیم. برای راه‌ رفتن و یا دست‌شویی‌ رفتن با توجه به سنش از او انتظار داشته باشیم.