کتاب نامگذاری فضاهای شهری

تاریخ نام‌گذاری فضاهای شهری قدمتی به اندازه به وجود آمدن و توسعه خود شهرها دارد. با این وجود نام‌گذاری، حلقه مفقوده مطالعات شهرسازی به شمار می‌آید. محسن رفیعیان و فریده فلاح حسینی در کتاب نامگذاری فضاهای شهری به موضوع اطلاق نام برای فضاهای شهری پرداخته‌اند. این اثر با نظر به مباحث میان‌رشته‌ای این دانش و تصاویر مهم و تاریخی مفاهیم اساسی این رشته نوپا را مورد بررسی قرار می‌دهد.

درباره کتاب نامگذاری فضاهای شهری:

انسان‌ها از آغاز زندگی بر کره خاکی و کشف ارتباط با یکدیگر مفهوم‌سازی و نام‌گذاری را بر هر آنچه پیرامون خود می‌دیدند، آغاز کردند. اشخاص، اشیا، جانوران، گیاهان و... هر یک به نامی خوانده شدند تا جایی که امروز برندها و محصولات، خیابان‌ها و ساختمان‌ها نامی را برگزیده‌اند و با آن شناخته می‌شوند.

این موضوع در جایی که هنوز نام‌ها پرتعداد نبودند و جوامع کوچک و با ارتباط کم شکل گرفته بودند دشواری چندانی نداشت، اما با توسعه‌های شهری بی‌رویه و شکل‌گیری جوامع کلان‌شهری و ارتباطات پیچیده، نام‌ها وظایف سنگین‌تری را برعهده گرفتند. آن‌ها می‌بایستی در میان میلیون‌ها نام بی‌همتا می‌شدند تا هم تشخیص فضاها و ساختمان‌ها آسان شود و هم آدرس‌دهی به راحتی میسر گردد.

در این میان سیر تحول تاریخی مبین شیوه‌های مختلف نام‌گذاری است، تحول از زمانی که میل به جاودانگی پادشاهان و یا محبوبیت یک وزیر یا بانی کار نیک نام وی را بر شهرها، کاخ‌ها، مساجد و آب انبارها الصاق می‌نمود. به بیان دیگر در طول تاریخ هر اتفاق سیاسی، نظامی، اقتصادی منجر به تغییر نام‌های عمومی و شهری شده است.

مطالب کتاب نامگذاری فضاهای شهری (Urban Public Spaces Nomenclature) به گونه‌ای تنظیم شده که مقوله نام و نام‌گذاری واکاوی گردد، تجارب شهرهای جهان و ایران بررسی شود و با جمع‌بندی از مفاهیم و نظریات حوزه نام‌گذاری، اصول، راهنماها و رویه‌های نام‌گذاری بصورت مدون عرضه گردند.

کتاب نامگذاری فضاهای شهری مناسب چه کسانی است؟

جامعه هدف کتاب حاضر دانشگاهیان، مدیران اجرایی و دست‌اندرکاران نام‌گذاری فضاهای شهری می‌باشند، حال آنکه خواندن آن برای بقیه‌ی گروه‌های جامعه خالی از لطف و آگاهی نسبت به محیط پیرامون و اتفاقاتی که به آن‌ها مربوط می‌شود، نیست.

در بخشی از کتاب نامگذاری فضاهای شهری می‌خوانیم:

فضاهای شهری همیشه به یک نام و به یک شکل، ثابت نمی‌مانند، بلکه مدام در حال تغییر و تحول و تاثیرپذیری از حوادث و رویدادهای جامعه هستند. کمترین دلیل این تحول دوره‌های پر فراز و نشیب جوامع از شکل گیری تا بلوغ و سپس افول است. جامعه از زمانی که می‌تواند خود را موثر بداند، می‌تواند حیات جمعی خود و اطرافیانش را تحت تاثیر قرار دهد؛ بسازد، تخریب کند، تغییر دهد و تغییرش بدهند.

حتی یک فرد نیز در جامعه ممکن است طی دوران زندگی خود بزرگ شود، حماسه آفرین باشد، جان خود را از دست بدهد و انقلاب‌آفرین باشد و یا کارهایی دیگری انجام دهد یا برایش رخ دهد که بر اساس آن جامعه متاثر شود.

واژه‌ی تغییر معنای متفاوتی می‌دهد؛ تغییر برای آنچه که هست، آنچه که نیست و می‌توانست باشد، تغییر با حذف کامل شرایط یا اضافه‌شدن آن می‌تواند روی دهد. بر این اساس نام فضاهای شهری در راستای تغییر، شامل تغییر، حذف و اضافه می‌شود. تبدل نام فضاهای شهری می‌تواند یا بر اساس گذشته صورت بگیرد و یا حتی موثر از آینده باشد.

این تبدیل بر اساس عامل زمان و تابعیت از عناصر تغییر، حذف و اضافه‌شدن، هرکدام طبق شرایطی صورت می‌گیرد. فضاهای شهری می‌تواند از لحاظ توسعه‌ی فیزیکی ثابت باشد، اما دست‌خوش تغییر و تحول گردند.