کتاب باور: الهیاتی برای نیمه مومنان

رساله‌ای فلسفی و عمیق در باب بازگشت به ایمان مسیحی... جیانی واتیمو در کتاب باور: الهیاتی برای نیمه مومنان به مساله «بازگشت دین» می‌پردازد و سنت مسیحی را اعلانی تاریخی بر مرگ متافیزیک می‌داند. ارتباط مسیحیت و فلسفه نهیلیسم، الهیات پسامدرن و سکولار شدن از جمله مباحثی‌ست که این نویسنده‌ی برجسته‌ی ایتالیایی به آن‌ها پرداخته است.

درباره کتاب باور: الهیاتی برای نیمه مومنان:

قرن نوزدهم بود که نیچه بانگ خدا مرده است سر داد و هنوز که هنوز است بر این عبارت مشهور می‌نویسند و از آن تفاسیر متعدد و متنوعی ارائه می‌دهند. جیانی واتیمو (Gianni Vattimo)، یکی از مطرح‌ترین فیلسوفان معاصر اروپا در حوزه‌ی ایمان و مذهب، با بهره‌گیری از نظریات نیچه و هایدگر اثری بسیار شخصی ارائه داده که خود آن را «الهیاتی برای نیمه مومنان» می‌نامد.

او در کتاب شگفت‌آور خود به نام باور: الهیاتی برای نیمه مومنان (Belief) با مساله‌ی پیوند پوچ‌گرایی و مسیحیت روبه‌رو می‌شود و استدلال می‌کند که بین تاریخ مکاشفه‌ی مسیحی و تاریخ نیهیلیسم، پیوندی اساسی وجود دارد. به ویژه مورد دوم، یعنی تاریخ پوچ‌گرایی که به وضوح در آثار فیلسوفانی همچون نیچه و هایدگر (که حوزه‌ی تخصصی نگارنده کتاب است) نمایان می‌شود. جیانی واتیمو در این اثر ارزشمند به ردیابی رابطه‌ی اندیشه‌های این دو متفکر و همچنین بررسی زندگی شخصی خود، به عنوان یک کاتولیک متدین می‌پردازد. او به صورت اول شخص صحبت می‌کند و این فردی بودن کتاب را نشان می‌دهد. روایت نویسنده از بازگشت به دین بسیار خواندنی است و مباحث بسیار مهمی در باب حقیقت، جزم‌گرایی، اخلاق و گناه مطرح می‌شود.

نگارنده‌ی کتاب عمیقاً از مذهب نهادینه‌شده و کلیسا انتقاد می‌کند. با این وجود، در سنت مسیحی صدایی را کشف می‌کند که معتقد است هنوز در اطراف ما طنین‌انداز است. در زندگی امروز باور به عنوان یک ویژگی حیاتی و اجتناب‌ناپذیر زندگی فرهنگی و شخصی ما بازیابی می شود. مساله‌ی باور جان و عمق این کتاب است. گویی که نویسنده در سطور این اثر به این سوال پاسخ مثبت می‌دهد:‌ «باور می‌کنی؟»

این اثر اولین بار در سال 1999 منتشر شد و توجه اهالی فلسفه را به خود جلب کرد. بحث‌های اصیل، به‌روز و جذابی که درباره دین در کتاب مطرح می‌شود، از خوانش‌های واتیمو از نیچه و هایدگر شکل می‌گیرد.

کتاب باور: الهیاتی برای نیمه مومنان مناسب چه کسانی است؟

اگر در فلسفه به حوزه‌ی خداشناسی علاقه‌مند هستید، کتاب باور: الهیاتی برای نیمه مومنان مناسب شماست.

با جیانی واتیمو بیشتر آشنا شویم:

او نویسنده، فیلسوف و استاد فلسفه در دانشگاه تورین است. بسیاری جیانی واتیمو را نماینده‌ی اندیشه‌ی پسامدرن در اروپای لاتین می‌نامند. مطالعات او اغلب در زمینه‌ی فلسفه‌ی قاره‌ای و پدیدارشناسی بوده است و تالیفاتی در این زمینه دارد. از دیگر آثار او می‌توان به «پایان مدرنیته، تفکر سست و هرمنوتیک مدرن» اشاره کرد.

در بخشی از کتاب باور: الهیاتی برای نیمه مومنان می‌خوانیم:

واتیمو تجسد را چارچوب کنوسیس، خودتهی‌ساختن و خود خفیف‌کردن خدا در عیسی مسیح، توضیح می‌دهد. اما توسل به کنوسیس تا به حال از درک سکولار‌شدن به‌عنوان محو خشونت اصل متعالی، مبنایی که تمامی پرسشگری‌ها را خاموش می‌کند، به‌وضوح آموزۀ مسیح‌شناسانۀ کمتر به‌رسمیت شناخته‌شده‌تری‌ است. واتیمو به پیروی از فرضیۀ رنه جیرارد معتقد است که مرگ و رستاخیز مسیح درست از طریق پرده‌برداشتن از خود، خشونت تمامی ادیان مبتنی بر قربانی را محو می‌کند. «مسیح نشان داد که امر مقدس عملی خشونت‌آمیز است و راهی برای تاریخ بشری نوین گشود که می‌توان آن را "سکولار‌شده" نامید.» افزون بر این، امر مقدس همان استعلای دین طبیعی است.

از دید واتیمو، تجسد مسیح آشکار ساخت که هستی نه اصلی (ساختاری، مبنایی) است که بتوان آن را با شهودی محسوس توصیف یا بیان نمود بلکه رخدادی است که به‌عنوان اعلان زبان اتفاق می‌افتد و هدفش معنوی‌سازی و کنوسیس است. کنونسیس هم به تبع آن به‌عنوان ساختار کاملا عینی واقعیت دانسته نمی‌شود. اگر اینگونه بود، کنوسیس - این فعل خودتهی‌ساختن نوع‌دوستانه - تنها نقاب دیگری خواهد بود بر اصل متافیزیکی‌ای که از طریق نیرو و اقتدارش پرسشگری را خاموش می‌سازد. در مقابل واتیمو دلیل می‌آورد که کنوسیس نشانگر این است که امر الهی کاملاً در تاریخمندی و افق زبان مشارکت دارد، تا جایی که خدا را در قالب کتاب مقدس مبتنی بر گفت‌وگو و صلح‌طلبی آشکار می‌سازد.