کتاب زن ایرانی در آیینه اساطیر

علی اصغر مصطفوی در کتاب زن ایرانی در آیینه اساطیر، به گونه‌ای ظریف و کاربردی گزارشی جامع از تاریخ و فرهنگ زنان ایرانی پیش از تاریخ اسلام ارائه داده است و با دقت و تسلط بالا سبک زندگی و جایگاه آنان را مورد تحلیل و بررسی قرار می‌دهد.

درباره‌ی کتاب زن ایرانی در آیینه اساطیر:

یکی از راه‌ها جهت شناخت تمدن‌های قومی در گذشته، نحوه تفکر و برداشت افراد آن جامعه از موجودی به نام «زن» است، تا آنجا که می‌توان گفت: «بگو درباره زنان جامعه خود چه تفکری داری تا بگویم چگونه می‌اندیشی و نحوه تربیت تو چگونه بوده است».

جامعه‌هایی که قهرمانان اساطیری و حماسی آنان «تک جنسی» و مردانه است و یا به عبارت روشن‌تر، تمامی قوانین گذشته‌های دور آنان به دست «قهرمان مردان» و «اَبَر مردان» حل و فصل می‌شده، بی‌شک جامعه‌ای خشن، خشک و فاقد ظرافت‌های هنری، لطافت‌های ادبی، آفرینندگی و زیبا شناختی بوده است، زیرا مدنیت و هنر که یکی از نشانه‌ها و مظاهر آدمیت محسوب می‌شود، بدون حضور زن همان اندازه به دور از ذهن است که درخت و سبزه زار بدون وجود آب!

در میان ملتی که ارزش زنانشان برابر «کهنه پالان شتری است که در گوشه خیمه افتاده باشد»، چگونه می‌توان انتظار آفرینندگی هنری و ظرافت طبع داشت. در حالی که به قول «گرگوار»: درجات ترقی هر ملتی را از احترامی که در حیات اجتماعی خود به زن می‌گذارند می‌توان شناخت.

کتاب زن ایرانی در آیینه اساطیر (Iraian woman) جایگاه تاریخی زنان ایرانی را مورد بررسی قرار می‌دهد. خوشبختانه ملت دیرینه سال ایران که یکی از کهن‌ترین اقوام تمدن‌ساز جهان به شمار می‌رود، پیوسته برای زن احترام زیادی قائل بوده است. برای اثبات این گفتار اساطیر، حماسه، سنگ نوشته‌ها و الواح گوناگونی را که از هزاران سال پیش در دل خاک نهان مانده‌اند و هم اکنون به دست باستان‌شناسان افتاده‌اند، وارسی کنید. بدون شک نشان بزرگداشت زن را در تمامی آنان مشاهده خواهید کرد.

زن در نزد ایرانیان باستان، نه تنها به عنوان موجودی هم ردیف مرد، نه تنها همسر و شریک زندگانی وی و موجودی تمدن‌ساز و آموزگار اجتماع خود، بلکه در چهره خدایانی بودند که هر کدامشان گوشه‌ای از نظام هستی را سامان بخشیده‌اند. با مطالعه‌ی این کتاب بیشتر به جایگاه زن در نزد ایرانیان پیش از اسلام پی خواهید برد.

کتاب زن ایرانی در آیینه اساطیر برای چه کسانی مناسب است؟

اگر به اهمیت نقش زنان در تاریخ ایران علاقه دارید، این کتاب گزینه‌ی مناسبی برای شماست.

در بخشی از کتاب زن ایرانی در آیینه اساطیر می‌خوانیم:

برخی از نویسندگان در سخن از اساطیر، آن را ساخته مردمی نادان و ابتدایی نوشته‌اند و مطالب آن را دور از عقل و منطق و از زمره عقاید واهی و خرافی دانسته‌اند. اگر این نظر نسبتا عام مردم‌شناسان و قوم‌شناسان را بپذیریم که می‌گویند: «اسطوره، قصه‌ای مقدس است»، پس باید این را هم قبول کنیم که اسطوره جوهر خاصش «دروغ و واهی و دور از عقل بودن» نیست، بلکه «راست ربانی بودن» آن است برای کسانی که آن را باور دارند و برعکس «افسانه» و «قصه پری بودن» آن است برای آن‌هایی که آن را باور ندارند.

بعضی نیز اساطیر را گونه‌ای از تاریخ کهن می‌دانند که واقعیت‌ها در آن رنگ دیگر گرفته یا وارونه شده‌اند. «ادموندلیچ» مردم‌شناس برجسته انگلیسی، معتقد است که تمایز تاریخ و اسطوره، و این که تاریخ راست است و اسطوره دروغ، کاملا قراردادی و خودخواهانه است. تقریبا همه جامعه‌های انسانی مجموعه‌ای حدیث و روایت درباره گذشته خود دارند. این مجموعه‌ها، هر یک همچون کتاب مقدس با داستانی از آفرینش آغاز می‌شوند. این داستان آفرینش الزاما به تمام معنای اصطلاحی «اساطیری» است لیکن در پی داستان‌های آفرینش، حکایت‌هایی درباره کردارهای برجسته قهرمانان فرهنگی می‌آیند که احتمالا باید بنیادهایی در تاریخ راستین داشته باشند. این حکایت‌ها به نوبه خود با گزارش رُخدادهایی پیوند دارند که همه آن‌ها را رخدادهایی «کاملا تاریخی» می‌پذیرند.

دورکیم عقیده دارد «اسطوره نظامی است دارای وحدت در عقاید و آداب در ارتباط با امور مقدس، یعنی اموری جدا از دیگر امور و دارای حُرمت - عقاید و آدابی که در نزد یک جامعۀ واحد اخلاقی بنام امت گرد می‌آید».

زنده یاد مهرداد بهار عقیده‌مند است که اسطوره و دین دارای خویشکاری است و نظام اجتماعی عصر خود را مشروع می‌سازد. هم‌چنین معتقد است که ارتباطی نزدیک و ناگسستنی میان تجارب دینی و اساطیری یک قوم با حقایق اجتماعی وجود دارد.

فروید بر این باور است که اسطوره به خودی خود ارزشی اندک دارد. هرچند اگر درست تعبیر شود، کلیدی گشاینده برای شناخت محتوای هر واخوردگی و تمایلات غریزی در اشخاص و گروه‌های قومی است.