کتاب پرچمدار سنت جاوید: حکمت‌های شاهنامه فردوسی

دکتر پیمان آقابیگی پور در کتاب پرچمدار سنت جاوید: حکمت‌های شاهنامه فردوسی تلاش کرده است در جهت آسان نمودن درک مفاهیم و حکمت‌های پنهان در حکایت‌ها و داستان‌های شاهنامه فردوسی قدم بردارد. در این اثر سعی بر این است که نگاه و نظرات فردوسی بررسی شود و دیدگاه او با تفکرات هم عصران خودش مقایسه شود.

درباره کتاب پرچمدار سنت جاوید:

شاهنامه فردوسی جزو مهم‌ترین کتاب‌های ادبیات حماسی و شاید تعلیمی ایران و جهان محسوب می‌شود که قابل بحث و شایسته بررسی شدن نکته به نکته است. این شاهکار بزرگ ادبی، شهرت جهانی دارد که بازتاب دهنده فرهنگ، باورها و آداب و رسوم ایرانیان باستان و مانند شناسنامه و سند هویت ملی مردم کشور ماست.

این اثر گرانبها، سرگذشت اقوام ایرانی را از آغاز آفرینش جهان و نخستین شهریاران ایران تا زمان شکست آخرین شاهنشاه ساسانی از سپاه اسلام، دربرمی‌گیرد. بنابراین بسیاری از حکمت‌های اصیل ایرانی یا خسروانی را به شکلی رازگونه و رمزی در خود گنجانده است. درست است که آشنایی با این حکمت‌ها و گشودن رمزهای آنان کشش و جذابیت دارد اما مطالعه تمامی حکایات و حوادث زندگی پادشاهان و پهلوانان شاهنامه برای دست‌یابی به این حکمت‌ها، با توجه به حجم این اثر نیازمند صرف وقت و زمان بسیار زیادی است.

مبحث‌هایی که در این کتاب مخصوصاً در فصل چهارم به آن پرداخته می‌شود شاید در نگاه اولیه ارتباط ظاهری با بحث حکمت نداشته باشد اما اگر به درستی به آن‌ها دقت شود، آنچه که مد نظر این تحقیق است، مباحث فلسفی امروزی و جدال‌های خشک فلاسفه متعصب آن‌ها در اینجا مورد نظر نیست. حکمت از این رو در این رساله در شاهنامه و سخن فردوسی بررسی می‌شود که با بعضی از رمز و رازها و عقاید و حتی علم و دانش کیهان‌شناسی و نگاه این حکیم دانا به جهان هستی آشنا شویم.

تاکید این کتاب، عمدتاً بر حکمت‌های شاهنامه فردوسی است که در ظاهر کلام و ابیات شاهنامه مشخص نمی‌شوند و فردوسی آن‌ها را به شکلی آشکار یا اغلب رمزگونه بیان کرده است. لذا موضوعات مهمی مانند: خردورزی، دانش‌جویی، هنروری و فرهنگ، پرهیز از دروغ، گذرا بودن عمر و بی‌وفایی روزگار، رویکرد مرگ، قضا و قدر، پیری و جوانی، توصیف جهان، گوهر و نژاد، اهریمن و پلیدی، ‌ آریاشهر، شادی و خوشگذرانی، پادشاه و جایگاه شاه در ایران باستان، نصایح، بخشش مال، در آداب سخن‌گویی، در آیین می‌خواری و شراب نوشی، حرص و طمع، دوری کردن از غم‌ها و دیگر مفاهیمی حکمی که فردوسی در قالب اساطیر و داستآن‌های شاهنامه به آن‌ها اشاره کرده، مورد پژوهش و بررسی قرار گرفته‌اند.

کتاب پرچمدار سنت جاوید: حکمت‌های شاهنامه فردوسی مناسب چه کسانی است:

این کتاب به بررسی و تحلیل حکمت‌های شاهنامه فردوسی می‌پردازد به همین دلیل مطالعه آن به شاهنامه‌پژوهان و شاهنامه‌خوانان و علاقه‌مندان به ادبیات حماسی پیشنهاد می‌شود.

در بخشی از کتاب پرچمدار سنت جاوید: حکمت‌های شاهنامه فردوسی می‌خوانیم:

فردوسی باور دارد که جهان با آفریدگار جهان هم گوهر است و حتی با انسان نیز هم گوهر است. به طور کلّی می‌توان گفت که در اغلب نشانه‌های نثر و نظم فارسی، کاربرد خداوند در معنای انسان خیلی بیشتر از کاربرد او در معنای آفریدگار جهان می‌باشد. «کاربردهای خداوند به عنوان صاحب، اگر جداگانه بررسی در نظم و نثر دری بیشتر از خداوند به معنی خداست. شما خدا به معنای صاحب را در پس نامهای مرکب بسیاری می‌بینید؛ دهخدا یعنی صاحب ده، کدخدا یعنی دارنده کد و خانه خدا، یعنی صاحب خانه. ما آدمیان، با خدای جهان، هم گوهریم و هنرمان هیچ جز این نیست که گوهر الهی را از قوه به فعل در آوریم. سنایی در حدیقه (1368، ص 373) سروده است:

تو به قوت خلیفه‌ای به گهر
قوه خویش را به فعل درآور

این هم گوهری به دلیل آن است که خدا، جان خود را در ما دمیده و خرد را برای یاری گریمان آفریده است و ما باید به یاری آن، گوهر خویش به عمل درآوریم