کتاب آشنایی با SPSS و تکنیک‌های کاربردی آن

کتاب آشنایی با SPSS و تکنیک‌های کاربردی آن نوشتۀ سعید شهریاری، الهه مهدی و گلناز حیدریان، به معرفی این نرم‌افزار می‌پردازد و توضیحات مفید و جامعی را به زبان ساده درباره نحوۀ مدیریت آن و مدیریت داده‌ها ارائه می‌دهد.

نرم‌افزار Spss یکی از معروف‌ترین نرم‌افزارهای آماری است که توانایی انجام محاسبات پیچیدۀ آماری را با سرعت و دقت بسیار بالا به کاربران می‌دهد. از دیگر ویژگی‌های این نرم‌افزار که قابلیت و کاربرد ویژه‌ای به آن بخشیده، قابلیت خواندن و پشتیبانی داده‌هایی است که توسط سایر نرم‌افزارهای آماری و یا نرم‌افزارهای عمومی دیگر ساخته شده‌اند.

همچنین امروزه استفاده از نرم‌افزارهای آماری برای کارشناسان آمار به عنوان یکی از ضروریات تحقیقات بنیادی آماری مطرح است؛ چرا که در هر تحقیق آماری معمولاً با حجم وسیعی از داده‌ها و اطلاعات ابتدایی روبه‌رو هستیم، وجود یک نرم‌افزار جامع با سهولت کاربردی بالا تحلیل این حجم وسیع از داده‌ها را امکان‌پذیر می‌نماید. جنبۀ دیگر تحقیقات بنیادی روش‌های پیچیدۀ آماری است که در یک نرم‌افزار پیشرفتۀ آماری امکان اجرای سریع و سادۀ دستورات این روش‌ها ممکن است.

نرم‌افزار SPSS عمدتاً برای سرعت بخشیدن به کاربرد روش‌ها و آزمون‌های کلاسیک آماری در سطحی وسیع استفاده می‌شود. در استفاده از این نرم‌افزار باید به این نکتۀ اساسی توجه شود که تمامی آزمون‌ها، برآوردها و تحلیل‌های نرم‌افزارهای آماری مبتنی بر فرض‌هایی است که باید هنگام اعلام نتایج مد نظر قرار گیرند.

در واقع نرم‌افزارها به سرعت کمیت‌های آماری مانند احتمال معناداری sig.Prob را محاسبه می‌نمایند اما این کارشناس آمار است که باید مشخص کند این احتمال معناداری موجود در SPSS احتمال واقعی رخداد مشاهدۀ تحت فرض مورد آزمون هست یا نه؟ و مجدد یادآور می‌شویم که این مهم به عهدۀ کارشناس آمار است نه نرم‌افزارهای آماری، بنابراین سرعت بالای محاسبات در نرم‌افزارهای آماری، فرصت تفکر بیشتر دربارۀ مسائل اساسی‌تر مدل‌سازی‌ها را فراهم آورده و مطالعۀ مباحث عمیق‌تر آماری را ممکن ساخته است.

در بخشی از کتاب آشنایی با SPSS و تکنیک‌های کاربردی آن می‌خوانیم:

هر گاه مقیاس X که یک عدد حقیقی است برتری را بیان کند، آن را یک مقیاس ترتیبی می‌نامند. در واقع از این مقیاس مانند مقیاس اسمی صرفاً برای نام‌گذاری استفاده می‌شود با این تفاوت که ترتیب طبقات در این مقیاس مورد نظر می‌باشد لذا می‌توان برای این متغیرها اولویت در نظر گرفت؛ یعنی علاوه بر دارا بودن یا نبودن صفت، می‌توان در مورد شدت یا ضعف بروز صفت نیز اظهارنظر نمود. در این سطح از اندازه‌گیری نیز متغیرها کیفی هستند ولی بین شاخص‌ها پیوستگی وجود دارد و لذا می‌توان به وجود رابطه مبادرت نمود. از بین معیارهای تمرکز شاخص میانه برای این داده‌ها مناسب می‌باشد. در این مقیاس چون فاصلۀ بین سطوح مشخص نیست لذا اینگونه اعداد را می‌توان تنها برای مقایسه به کار برد و نمی‌توان چهار عمل اصلی را روی آن‌ها اعمال نمود و فقط عملیات شمارش و درصدگیری برای آن‌ها قابل اجراست. به طور مثال انواع طیف‌ها و یا اختصاص کد به رتبه‌های مختلف مقاطع تحصیلی.