کتاب تجزیه و تحلیل مدیریت بحران‌های امنیتی

حسین سوری و رضا قلی زاده شمس در کتاب تجزیه و تحلیل مدیریت بحران‌های امنیتی، اهمیت و جایگاه تحلیل در بحران‌ها را با تشریح این موضوع در زوایای مختلف بررسی کرده‌اند، تا از این طریق مقدمات و فضای لازم مدیریت بحران بهینه فراهم شود.

حجم عظیم اطلاعات و اخبار واصله در زمان بحران‌های مختلف در سازمان‌ها یا جوامع با هر سطحی از گستردگی، نیازمند تحلیل، تفسیر و ارزیابی است. احجم عظیم اطلاعات و اخبار واصله در زمان بحران‌های مختلف در سازمان‌ها یا جوامع با هر سطحی از گستردگی، نیازمند تحلیل، تفسیر و ارزیابی است سازمان‌ها‌یی که به تحلیل اطلاعات توجهی ندارند در تشخیص اهداف، نیات و مقاصد دشمن با شکست مواجه شده و قاعدتاً در مسیر دست‌یابی به اهداف خودی نیز راه به جایی نخواهند برد. از این‌رو ایجاد سامانه تحلیل، از مهم‌ترین اقدامات سازمان‌ها و دستگاه‌های متولی است که الزاماً باید دارای هدف، ساختار، نیرو و مدیریت قوی و فعال باشد.

تحلیل سومین گام از فرآیند چرخه اطلاعات (چرخه اطلاعات شامل جمع‌آوری، ارزیابی، تحلیل و انتشار) است که طی آن اخبار و اطلاعات جمع‌آوری شده با درک حقایق از طریق اقدامات جمع‌آوری، طبقه‌بندی، تلفیق، بررسی، تفسیر، کشف و ربط منطقی بین اخبار و اطلاعات، نیازهای سازمانی را به تصمیم‌سازان لشکری و کشوری ارائه می‌دهد، بنابراین تحلیل نتیجه فعالیت تحلیلگری است که فرآیند چند مرحله‌ای را طی کرده و با نظم‌دهی اطلاعات، تصویری از آنچه را که درک کرده است، ارائه می‌دهد.

تحلیل اطلاعات، نقش موزائیک‌سازی برای حل ابهامات موجود را داشته و توفیق آن با توجه به سه مؤلفه شناخت، تجربه و تخصص در بستر زمانی و مکانی وقوع رویداد را دارد. کار ویژه محوری تحلیل، کشف نقاط ضعف و کاستی در فرآیند مقابله با بحران بوده و می‌تواند نیازهای اطلاعاتی جدید تصمیم‌گران را تبیین و آن را وارد چرخه مدار اطلاعاتی نموده و مسیر سامانه جمع‌آوری اطلاعات را مشخص نماید. اهمیت تحلیل در بحران‌های امنیتی، با استفاده از نیرو‌های توانمند، هنگام ارائه راهبردهای قابل استفاده برای تصمیم‌سازان جلوه‌گر می‌شود؛ بنابراین اجرای ‌صحیح فرایند تحلیل نقش مهمی در رسیدن به اهداف دارد. در این فرایند چهار گام ‌شناخت، تشخیص مسئله، تجزیه و ترکیب و ارائه راهبرد هر کدام به تنهایی به عنوان یکی از مراحل مهم تحلیل محسوب می‌شوند. بی‌توجهی و یا کم‌توجهی به هر کدام، یا سرمایه‌گذاری بر یکی و عدم توجه لازم به سایر موارد، گام‌های تحلیل را به انحراف می‌کشاند.

فرایند تحلیل زمانی کامل خواهد شد که اقدامات مربوط به هر کدام از‌ گام‌ها به‌طور کامل، به موقع و صحیح مورد استفاده قرار گیرد. قطعاً سیر مراحل منطقی این گام‌ها، کلید موفقیت سازمان در ارائه تحلیل‌های راهبردی و به منزله حفظ و بقای ‌نظام و حکومت خواهد بود.

در بخشی از کتاب تجزیه و تحلیل مدیریت بحران‌های امنیتی می‌خوانیم:

غافلگیری امری مهم در مدیریت بحران و یا حتی ایجاد بحران می‌باشد. غافلگیری عمدتاً تبعات غافل بودن در انجام امور، کمبود یا نبود اطلاعات، سهل انگاری و... می‌باشد. غافلگیری می‌تواند در ابعاد زمان، شدت، مکان، عدم شناخت، عامل بروز، نمود و روش تهدید جامعه مورد تهدید، میزان تأثیرات بعدی تهدید، میزان تداوم و طول زمان بروز و... وجود داشته باشد

به عبارتی در اتصال ابعاد غافلگیری می‌توانیم بگوییم غافلگیری زمانی اتفاق می‌افتد که بازیگر یا مدیر سازمان هرگز انتظار آن را نداشته است و در این شرایط میزان این غافلگیری دارای اهمیت می‌باشد. هرچه میزان غافلگیری بیشتر باشد بازیگر یا مدیر می‌تواند ابراز کند که بحران شدیدتر می‌باشد. تهدید در نگرش سامانه‌ای به عدم تعادل در سامانه تعبیر می‌گردد. باری بوزان معتقد است تهدید پدیده‌ای است که می‌تواند ثبات و اهمیت یک کشور یا سازمان را به خطر اندازد. بحران‌ها عمدتاً در بطن و درون خود نمادهایی از تهدید را عیان می‌سازند. مخاطره آمیز بودن بحران‌ها همواره تهدید را بر پیشانی جریان منقش می‌نماید و این شرایط منجر به ایجاد شرایط نابسامانی می‌گردد که بازیگران شرایط بحران هنجارها و ارزش‌های خود را مورد تهدید دیده و در صورت عدم تمرکز و مدیریت به سمت وضعیت غیرقابل کنترل پیش می‌روند.