کتاب شناسایی موانع غیر تعرفه‌ای متناقض با الزامات WTO در سیاست تجاری ایران و پیشنهاد تبدیل آن‌ها به تعرفه معادل

کتاب شناسایی موانع غیر تعرفه‌ای متناقض با الزامات WTO در سیاست تجاری ایران و پیشنهاد تبدیل آن‌ها به تعرفه معادل نوشته زهرا عباسی، میرهادی سیدی و مریم مجرد نشترودی، به قوانین سازمان جهانی تجارت، سیاست بازرگانی، بازرگانی بین‌المللی و بازرگانی آزاد ایران می‌پردازد.

آزادسازی تجاری از طریق رفع تدریجی اقدامات غیرتعرفه‌ای و تبدیل آن به تعرفه‌ها، تثبیت سقف تعرفه‌ها و تعهد به کاهش تدریجی سطح آن‌ها از اهداف اصلی سازمان جهانی تجارت است. با این وجود، در حال حاضر تعریف واحد و قابل استنادی از سوی این سازمان برای اقدامات غیرتعرفه‌ای ارائه نشده است.

این در حالی است که شناخت و رفع اقدامات غیرتعرفه‌ای از پیش‌شرط‌های عضویت در سازمان جهانی تجارت محسوب می‌شود. این کتاب با جستجو در منابع معتبر بین‌المللی تلاش کرده است تا تعاریف و دسته‌بندی‌های مختلف موجود از اقدامات غیرتعرفه‌ای را یافته و به شکلی شفاف و قابل استناد برای استفاده پژوهشگران به ویژه در مطالعات شناسایی و رفع اقدامات غیرتعرفه‌ای ارائه دهد.

در بخشی از کتاب شناسایی موانع غیرتعرفه‌ای متناقض با الزامات WTO در سیاست تجاری ایران و پیشنهاد تبدیل آن‌ها به تعرفه معادل می‌خوانیم:

موانع غیرتعرفه‌ای اصطلاحی است که به طیف وسیعی از اقدامات، سیاست‌ها و مقررات اطلاق می‌شود. هر یک از چنین اقدامات یا مقرراتی به نحوی از انحا تجارت را محدود می‌نمایند.

این محدودیت و آثار و تبعات ناشی از آن محور توجه به موانع غیرتعرفه‌ای در تجارت بین‌الملل به شمار می‌رود. گرچه در زمینه موانع غیرتعرفه‌ای و چگونگی برخورد با آن‌ها، کشورها و سازمان‌های مختلف بین‌المللی در قالب توافق‌های دوجانبه تجاری، موافقت‌نامه‌های منطقه‌ای یا مقررات وضع شده در سازمان‌های مختلف و متعدد بین‌المللی درگیر بوده‌اند و مقررات و ضوابطی را به وجود آورده‌اند اما مهم‌ترین نقش را در این زمینه سازمان جهانی تجارت و پیش از آن گات به عهده داشته است.

بر همین اساس نظام چند جانبه تجاری محملی مناسب برای طرح موضوع موانع غیرتعرفه‌ای محسوب می‌شود، چرا که هر یک از انواع موانع غیرتعرفه‌ای به حسب موضوع، با سازمان بین‌المللی خاصی ارتباط پیدا می‌کند. مثلاً بخشی از موانع غیرتعرفه‌ای که به نوعی با استانداردها سر و کار پیدا می‌کنند به سازمان‌ها و نهادهای بین‌المللی استانداردگذار مربوط می‌شوند. بخش دیگری از موانع غیرتعرفه‌ای که مرتبط با انجام عملیات گمرکی است طبیعتاً در زمرۀ فعالیت‌ها و وظایف سازمان‌های ذیربط نظیر سازمان بین‌المللی گمرک قرار می‌گیرند. به همین ترتیب می‌توان سازمان‌ها و نهادهای بسیاری را برشمرد که هر کدام بخشی از موانع غیرتعرفه‌ای را به لحاظ موضوع تحت پوشش وظایف سازمانی و نهادی خود قرار می‌دهند. اما نقش سازمان جهانی تجارت منحصر به فرد است چرا که همه موانع غیرتعرفه‌ای را به نحوی از انحاء تحت شمول مقررات خود قرار داده است.