کتاب ویژگی‌های شخصیتی و تعاملات اجتماعی کودکان ابتدایی

کتاب ویژگی‌های شخصیتی و تعاملات اجتماعی کودکان ابتدایی نوشته محمدحسن عدالتی‌فر، به جنبه‌های روانشناسی اعتیاد به اینترنت در میان کودکان و همچنین نوع ارتباط آنان با دیگران می‌پردازد و دلایل و روش‌های پیشگیری از آن را بررسی می‌کند.

در دنیای امروز ارتباطات اجتماعی اهمیت بسیاری پیدا کرده‌اند. هم‌زمان با دسترسی گسترده و زیاد مردم به اینترنت در کودکان و نوجوانان شاهد نوعی وابستگی به اینترنت هستیم. مانند انواع دیگر اعتیاد، اعتیاد به اینترنت با نشانه‌هایی مثل کم‌خلقی، اضطراب، استرس، افسردگی، بی‌قراری، اختلالات عاطفی، تفکرات وسواس‌گونه، از هم گسیختگی روابط اجتماعی و کناره‌گیری همراه است. از سوی دیگر از آنجا که ارتباط میان افراد به‌خصوص کودکان و نوجوانان در دنیای مجازی افزایش پیدا می‌کند، از ارتباط میان آنان در دنیای واقعی کم می‌شود و احتمال افت عملکرد آموزشی آن‌ها نیز وجود دارد.

بسیاری از اوقات این اتفاق می‌افتد که کودکان و نوجوانان روش عملکرد بزرگ‌ترها را درک نکرده اما به محض نافرمانی یا اعتراض با سرکوب و تنبیه مواجه می‌شوند و این موجب می‌شود که آن‌ها به سوی مخدرها، محرک‌ها و جانشین‌ها بروند تا از استرس خود کم کنند.

پدیده اعتیاد به اینترنت هم‌زمان با افزایش دسترسی روزانه مردم به منابع آن، گسترده‌تر می‌شود. شبکه جهانی اطلاع‌دهنده، مفید و سرگرم‌کننده است، اما برای تعداد زیادی از افرادی که به آن اعتیاد دارند نوع استفاده در مرحله تبدیل شدن به آسیب‌ها و نابهنجاری‌های روانی و رفتاری است. در ایران همانند خیلی از کشورهای در حال توسعه هنوز تحقیقات و مطالعات در این زمینه و عوامل به وجودآورنده یا مستعدکننده آن در آغاز راه است.

اعتیاد به اینترنت برای کودکان می‌تواند مشکلات تحصیلی جدی‌ای را ایجاد کند و اگر استفاده‌کنندگان از اینترنت موفق نشوند به مدت یک ماه از اینترنت دور شوند در معرض خطر اینترنتی قرار می‌گیرند و متأسفانه این موضوع در میان دانش‌آموزان به سرعت رو به افزایش است. به صورتی که برخی از آن‌ها شب تا صبح خود را در اینترنت سپری می‌کنند و همه اوقات صبح را در خواب هستند و این موضوع عواقب بسیاری را در پی دارد. ممکن است اعتیاد به اینترنت همانند موارد دیگر اعتیاد آثار جسمانی به همراه نداشته باشد، اما مشکلات اجتماعی که این امر به دنبال دارد آن را هم‌راستای دیگر موارد اعتیاد قرار می‌دهد.

در بخشی از کتاب ویژگی‌های شخصیتی و تعاملات اجتماعی کودکان ابتدایی می‌خوانیم:

گاهی افراد با معلق شدن در فضای نامحدود، نیازهای بسیار مهم زندگی خود را به دست فراموشی می‌سپارند و برای فرار از این الزامات، خود را در لاک دنیای مجازی الکترونیک پنهان می‌سازند. برخی از این مسائل شامل: اشتغال ذهنی و وابستگی به پایگاه‌های خبری، پیوستن به سایت‌های هرزه‌نگاری و امور جنسی در دنیای مجازی، اعتیاد به بازی‌های رایانه‌ای، تجارت الکترونیک شبکه‌ای، شکل‌گیری روابط عاشقانه مجازی و از هم پاشیدگی خانواده می‌باشد. افراد وابسته به اینترنت از دنیای واقعی جدا شده و اینترنت را به عنوان راهی برای فرار از زندگی و تغییر خلق قبول می‌کنند.

متغیری که برخی مطالعات در ارتباط با اعتیاد به اینترنت بررسی نموده‌اند، ویژگی‌های شخصیتی کاربران می‌باشد. خصوصیاتی مانند کم‌رویی، تکانشی بودن، تنهایی، اضطراب، افسردگی، صفات روان‌نژندی (اضطراب، خشم و کینه، خلق افسرده، شرم، تکانشی بودن، آسیب‌پذیری در برابر استرس)، خشونت و پرخاشگری، سبک شخصیتی درون‌گرایی، احترام به خود پایین، احساسات ناپایدار و خیال‌پردازی، دنبال تازگی بودن، اجتناب از آسیب و کاهش وابستگی به پاداش، برون‌گرایی و باز بودن که این خصوصیات در ابتلا شخص به اعتیاد به اینترنت مؤثر بوده‌اند. با توجه به گسترش موج استفاده از اینترنت در بین دانش آموزان و خطر اعتیاد به آن، مطالعه حاضر با هدف بررسی ویژگی‌های شخصیتی و مقایسه آن در بین دانش آموزان معتاد به اینترنت و عادی در مدارس ابتدایی منطقه 5 تهران انجام گرفته است.