کتاب فرزند خواندگی در حقوق ایران و اقلیت‌های دینی

کتاب فرزند خواندگی در حقوق ایران و اقلیت‌های دینی نوشته‌ی هادی خسروانی، به مفاهیمی مانند فرزند خواندگی و راه و روش شکل‌گیری و پیدایش این نهاد، تغییر و تحول تاریخی آن و چگونگی به وجود آمدن فرزند خواندگی در حقوق ایران و اقلیت‌ها می‌پردازد.

فرزندخواندگى نهادی قانونى است که به وسیله آن رابطه خاصى بین فرزند خوانده و پدر خوانده و مادر خوانده ایجاد می‌شود. سابقه این موضوع در طول تاریخ حقوق تقریباً طولانی است و در زمان‌های گوناگون با هداف متفاوتی مورد توجه قرار گرفته است. این تاسیس حقوقى بعد از گذراندن تغییر و تحولاتی به صورت‌های کامل و ساده یا ناقص در حقوق کشورهای غربی با آثار متفاوت مورد پذیرش واقع شده است.

در ایران با وجود اینکه این نهاد در دوران حکومت ساسانیان و اعتبار آن در نزد زرتشتیان، با نفوذ اسلام باطل شد اما به دلیل فواید فردی و اجتماعی و نیار جامعه و حمایت و حفاظت از کودکان بدون سرپرست با آثار حقوقی مشخصی وضع گردیده است. این کتاب وضعیت فرزند خواندگی در نظام حقوقی ایران با تاکید بر حقوق اقلیت ها را مورد بررسی قرار می‌دهد.

فرزندخواندگی به معنی اهدای کودکان بی‌سرپرست تحت سازمان بهزیستی به خانواده‌های تقاضا کننده‌ای است که دارای شرایط سرپرستی از این کودکان هستند. کودکانی در بهزیستی نگهداری می‌شوند که والدین یا جد پدری آن‌ها شناخته شده باشند.

این کودکان به خانواده‌هایی داده می‌شوند که صلاحیت نگهداری از آن‌ها را داشته باشند و از نظر قانون مورد ارزیابی قرار گرفته باشند. اگر والدینی که تقاضای سرپرستی کودکی را دارند شرایط لازم را نداشته باشند، درخواست آنان رد می‌شود.

در بخشی از کتاب فرزند خواندگی در حقوق ایران و اقلیت‌های دینی می‌خوانیم:

قرب یک کلمه عربی است به معنای نزدیکی دو چیز یا شخص. همچنین قرابت به معنای خویشاوندی است و برابر تقسیم بندی فلاسفه از امور نسبی تلقی که در مقابل آن بایستی ما به ازایی وجود داشته باشد تا مفهوم کلمه مشخص گردد. مفهوم قرابت در حقوق مدنی ایران نزدیکی و ارتباط یک شخص را با شخص دیگر می‌رساند و به سه نوع تقسیم می گردد.

برابر مشروعیت قرابت از دیدگاه قانون گذار قرابت میان دو شخص یا ناشی از قرابت نسبی به عبارتی قرابت خونی است و یا قرابت موجود ناشی از شیردادن یک زن به طفلی می باشد و یا قرابت موجود در اثر ازدواج به وجود می‌آید، البته هر یک از قرابت سه گانه از دیدگاه قانون‌گذار دارای منشاء آثار و احکام متفاوتی می باشد.

بنابراین قرابت سه گانه موجود به 1 قرابت نسبی (خونی)، 2 قرابت رضاعی، 3 قرابت سببی مشهور و معروف می باشند که فقها قرابت سببی را با عبارت تحرم بالمصاهره در باب نکاح بکار می برند.

هر چند که قرابت سه گانه مذکور از دیدگاه قانون مورد لحاظ واقع شده، ولی از یک نوع قرابت سخنی به میان نیاورده است که با تفحص در قانون حمایت از زنان و کودکان بدون سرپرست می توان این نوع قرابت را به نام «قرابت قراردادی» به انواع سه گانه قرابت افزود. هر چند که این نوع قرابت دارای آثار متفاوت و متمایزی از اقسام سه گانه قرابت می باشد ولی بی تاثیر نیست که از آن هم بحث کرد. بنابراین از این نوع قرابت در مبحث سوم اقسام به طور تفضیل مورد بحث و بررسی واقع می شود.