کتاب حقوق جزای اختصاصی رایانه‌ای

بخش اول: جایگاه جعل رایانه‌ای در حقوق کیفری ایران
فصل اول: مفهوم شناسی، پیشینه و مبانی جرم انگاری جعل رایانه‌ای
1-1- تعاریف و مفاهیم
1-2- جعل و تزویر سنتی (کلاسیک)
1-3- بزه کامپیوتری (بزه رایانه‌ای)
گفتار سوم: رایانه – اینترنت – فضای سایبر
1-4- ‌جعل رایانه‌ای
2-1- سیر تحول تاریخی جعل رایانه‌ای
2-1-1- پیشینه تاریخی جعل رایانه‌ای در نظام حقوق بین‌الملل
1-6- پیشینه تاریخی جعل رایانه‌ای در حقوق جزای ایران
فصل دوم: بررسی و تحلیل مبانی و عناصر تشکیل دهنده جعل رایانه‌ای
2-1- سیر تحول تاریخی جعل رایانه‌ای
2-2- مبانی بزه‌انگاری جعل رایانه‌ای
2-3- عناصر متشکله بزه جعل رایانه‌ای
2-3-1- رکن قانونی
2-3-2- رکن مادی
موضوع بزه
2-3-3- رکن معنوی (مفادی)
فصل سوم: ضمانت اجراهای بزه جعل رایانه‌ای
3-1- بررسی توصیفی مسئوولیت کیفری در فضای سایبر و جعل رایانه‌ای
گفتار دوم: مسئوولیت کیفری اشخاص حقوقی در جعل رایانه‌ای
3-2- مجازات در جعل رایانه‌ای
فصل چهارم: قواعد شکلی ناظر بر جعل رایانه‌ای
4-1- تعقیب و رسیدگی جعل رایانه‌ای
4-2- بررسی صلاحیت کیفری در جعل رایانه‌ای
بخش دوم: جایگاه حقوقی خرابکاری رایانه‌ای
فصل اول: مفهوم شناسی، پیشینه و قرین شناسی خرابکاری رایانه‌ای
1-1- مفهوم شناسی
1-1-1- خرابکاری
1-1-2- فضای سایبر
1-2- پیشینه شناسی
1-3- خرابکاری رایانه‌ای در قوانین سایرکشورها
1-4- خرابکاری رایانه‌ای در اسناد بین المللی
1-5- قرین شناسی
1-5-1- اخلال سامانه‌ای
1-5-2- اتلاف داده
1-5-3- تروریسم سایبری
1-5-4- وندالیسم
فصل دوم: عناصر متشکله بزه خرابکاری رایانه‌ای
1-2- رکن مادی
1-2-1- رفتار مجرمانه
1-2-2- تخریب
1-2-3- اخلال
1-2-4- ممانعت
1-3- موضوع جرم
1-3-1- داده
1-4- نتیجه مجرمانه
1-5- شرایط و اوضاع و احوال جرم
1-5-1- بستر ارتکاب جرم: فضای سایبر
1-5-2- تعلق داده یا سامانه به دیگری
1-5-3- ویژگی غیر مجاز بودن
1-6- رکن روانی
1-6-1- علم
1-6-2- عمد عام
1-6-3- عمد خاص
1-6-4- انگیزه
فصل چهارم: ضمانت اجراهای خرابکاری رایانه‌ای
4-1- ضمانت اجرای کیفری
4-1-1- مجازات اصلی
4-1-2- مجازات تتمیمی
4-1-3- مجازات تبعی
4-2- ضمانت اجرای تأمینی
4-3- ضمانت اجرای ترمیمی
نتیجه گیری
بخش سوم: تحلیل ممانعت از دسترسی به داده و سامانه در حقوق کیفری
فصل اول: جایگاه حقوقی دسترسی به داده و سامانه
1- 1- مفهوم شناسی
1-2 مبانی حق دسترسی به داده و سامانه
1-2-1- نظریه حقوق بشر
1-2-2- نظریه پیمان با همادی (قرارداد اجتماعی)
1-2-3- مبانی اخلاقی
فصل دوم: عناصر متشکله بزه ممانعت از دسترسی به داده و سامانه
2-1- رکن قانونی
2-2- رکن مادی
2-2-1- موضوع جرم
2-2-2- شیوه‌های ارتکاب جرم ممانعت از دسترسی
2-2-2- 1- ویروس‌های رایانه‌ای
2-2-2- 2- تراواها
2-2-2- 3- کرم‌های کامپیوتری
2-2-2-4- رمز نگاری
2-3 رکن روانی
2-3-1-قصد عام
2-3-2- علم
2-3-3 قصد خاص
2-4- ویژگی‌های عمومی جرم ممانعت از دسترسی به داده و سامانه
2-4-1 - غیرمجاز بودن دسترسی به داده و سامانه
2-4-2- رایانه‌ای بودن محض جرم ممانعت از دسترسی
فصل سوم:ضمانت اجراهای ممانعت از دسترسی به داده و سامانه
3-1 ضمانت اجراهای کیفری اصلی
3-2 - ضمانت اجراهای کیفری غیر اصلی
3-2-1- مجازات تکمیلی
3-2-2- مجازات تبعی
3-3- ضمانت اجراهای تامینی
3-4- ضمانت اجراهای جبرانی (ترمیمی)
3-4-1- بیمه سایبری
نتیجه گیری
پیشنهادات قانونی
پیشنهادات اجرایی
بخش چهارم: جایگاه تروریسم سایبری در حقوق کیفری با رویکرد پیشگیری
فصل اول: مفهوم شناسی، تاریخچه، عناصر تروریسم سایبری
1-1- رفتار: اخلال و تخریب
1-2- سامانه‌های ارایه دهنده خدمات ضروری
1-3- رکن روانی
فصل دوم: راهکارهای پیشگیری از بزه‌دیدگان تروریسم سایبری در حقوق کیفری ایران و اسناد‌ بین‌المللی
2-1- راهکارهای پیشگیری از بزه‌دیدگان تروریسم سایبری در حقوق کیفری ایران
2-1-1- پیشگیری واکنشی یا کیفری
2-1-1-1- قانون جرایم رایانه‌ای مصوب 1388
2-1-1-2- قانون تجارت الکترونیکی مصوب 1382
2-1-1-3- قانون مجازات نیروهای مسلح مصوب 1382
2-1-1-4- قانون مجازات اسلامی مصوب 1370
2-1-1-5 - سایر قوانین و مقررات موجود
2-1-1-5-1- قانون راجع به مجازات اخلال‌گران در صنایع نفت مصوب 16 مهر 1336
2-1-1-5-2- قانون مجازات اخلال‌گران در تأسیسات آب، برق، گاز و مخابرات کشور مصوب 12 دی ماه 1351
2-1-1-5-3- قانون مجازات اخلال کنندگان در امنیت پرواز هواپیما و خرابکاری در وسایل و تأسیسات هواپیمایی مصوب 1349
2-1-1-5-4- قانون الحاق دولت ایران به کنوانسیون جلوگیری از اعمال غیرقانونی علیه امنیت هواپیمایی کشوری مصوب 1352
2-1-1-5-5- قانون تصویب پروتکل جلوگیری از اعمال خشونت آمیز در فرودگاه‌های در خدمت هواپیمایی کشوری
2-1-1-5-6- قانون کیفر بزه‌های مربوط به راه آهن مصوب 31 فروردین 1320 و اصلاحات بعدی
2-1-1-5-7- لایحۀ مبارزه با تروریسم
2-1-2- پیشگیری غیر کیفری
2-1-2-1- پیشگیری اجتماعی
2-1-2-1-1 پیشگیری اجتماعی جامعه مدار
2-1-2-1-1-1- برنامۀ جامع توسعۀ تجارت الکترونیکی مصوب 1384
2-1-2-1-1-2- برنامۀ چهارم توسعۀ مرتبط به فناوری اطلاعات
2-1-2-1-1-3- قانون برنامۀ پنج سالۀ پنجم توسعۀ جمهوری اسلامی ایران
2-1-2-1-1-4- مقررات و ضوابط شبکه‌های اطلاع رسانی رایانه‌ای
2-1-2-1-1-5- ابلاغیۀ مقام معظم رهبری دربارۀ سیاست‌های کلی شبکه‌های اطلاع رسانی رایانه‌ای
2-1-2-1-1-6- مصوبۀ شورای عالی اداری در خصوص اتوماسیون نظام اداری و اتصال به شبکۀ جهانی اطلاع رسانی
2-1-2-1-1-7- سیاست تجارت الکترونیکی جمهوری اسلامی ایران
2-1-2-1-1-8- سند راهبردی امنیت فضای تبادل اطلاعات مصوب 1384
2-1-2-1-2- پیشگیری اجتماعی رشد مدار
2-1-2-2- پیشگیری وضعی
2-1-2-2-1- اقدامات فنّی
2-1-2-2-1-1- تدابیر فنّی پیشگیرانه در سازمان‌ها و ادارات کشور
2-1-2-2-1-1-1- نصب و استقرار دیوار آتشین
2-1-2-2-1-1-2- سیستم‌های تشخیص نفوذ
2-1-2-2-1-1-3- سیستم‌های پیشگیری از نفوذ
2-1-2-2-1-1-4- استفاده از برنامه‌های ضد ویروس
2-1-2-2-1-1-7- استفاده از پروتکل‌های رمزگذاری
2-1-2-2-1-1-7-1- پروتکل HTTPS
2-1-2-2-1-1-7-2- پروتکل و گواهینامۀ دیجیتال SSL
2-1-2-2-1-1-8- پالایش یا فیلترینگ
2-1-2-2-1-1-9- راه‌اندازی مرکز داده
2-1-2-1-1-1-10- طرح شبکۀ ملّی اطلاعات
2-1-2-2-1-1-11- اینترانت
2-1-2-2-1-1-12- تولید نرم افزارهای بومی
2-1-2-2-1-1-12-1- سیستم عامل قاصدک
2-1-2-2-1-1-12-2 نرم افزار (PVT Pro)
2-1-2-2-1-1-12-3- موتور جستجوی پارسی جو
2-1-2-2-1-1-12-4- پست الکترونیکی بومی
2-1-2-2-2- اقدامات سازمان‌ها و مؤسسات
2-1-2-2-2-1- وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات
2-1-2-2-2-2- سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی
2-1-2-2-2-3- شرکت ارتباطات زیرساخت
2-1-2-2-2-4- سازمان فناوری اطلاعات
2-1-2-2-2-5- کارگروه مبارزه با ویروس‌های صنعتی جاسوسی
2-1-2-2-2-6- قرارگاه دفاع سایبری
2-1-2-2-2-7- مرکز مدیریت امداد و هماهنگی عملیّات رخداد رایانه‌ای (ماهر)
2-1-2-2-2-8- سازمان پدافند غیرعامل
2-1-2-2-2-9- پلیس فضای تولید و تبادل اطلاعات ناجا
2-1-2-2-2-10- سازمان بررسی جرایم سازمان یافته
2-1-2-2-2-11- انجمن رمز ایران
2-1-2-2-2-12- مرکز ملّی فضای مجازی
2-2- راهکارهای پیشگیری از بزه‌دیدگان تروریسم سایبری در اسناد بین‌المللی
2-2-1- اقدامات پیشگیرانۀ کیفری در اسناد بین‌المللی و منطقه‌ای
2-2-1-1- کنوانسیون راجع به جلوگیری از اعمال غیرقانونی علیه امنیت هواپیمایی کشوری
2-2-1-2 -کنوانسیون جلوگیری از بمب‌گذاری تروریستی
2-2-1-3- کنوانسیون سرکوب حمایت مالی از تروریسم
2-2-1-4- کنوانسیون توکیو راجع به جرائم و برخی از اعمال ارتکابی دیگر در هواپیما
2-2-1-5- قطعنامۀ شمارۀ1373 شورای امنیت
2-2-1-6- اعلامیۀ راجع به اقدامات ناظر به امحای تروریسم بین‌المللی
2-2-1-7- راهبرد جهانی ضد تروریسم سازمان ملل متحد در سال 2005
2-2-1-8- بیانیۀ یازدهمین نشست پیشگیری از جرایم و بسط عدالت کیفری سازمان ملل متحد در سال 2005
2-2-1-10- کنوانسیون منطقه‌ای سازمان همکاری‌های منطقه‌ای آسیای جنوبی
2-2-1-11- کنوانسیون سازمان کنفرانس اسلامی در زمینۀ مبارزه با تروریسم بین‌المللی
2-2-1-12- معاهدۀ همکاری میان دولت‌های عضو کشورهای مستقل مشترک‌المنافع در مبارزه یا تروریسم
2-2-1-13- کنوانسیون سازمان وحدت آفریقا دربارۀ پیشگیری و مبارزه با تروریسم و پروتکل سال 2004 الحاقی به آن
2-2-1-16- کنوانسیون سازمان کشورهای آمریکایی راجع به پیشگیری و مجازات اعمال تروریستی
2-2-1-17- قطعنامۀ ایجاد فرهنگ جهانی امنیت سایبری و تلاش‌های ملّی برای حفاظت از زیرساخت‌های اطلاعاتی حساس
2-2-1-18- قطعنامۀ ایجاد فرهنگ جهانی در رابطه با امنیت سایبر
2-2-1-19- قطعنامۀ مبارزه با سوءاستفادۀ جنایتکارانه از فناوری اطلاعات
2-2-1-20- قطعنامۀ ایجاد فرهنگ جهانی امنیت سایبر و حمایت از زیرساخت‌های اطلاعاتی حساس
2-2-2- اقدامات پیشگیرانۀ غیر کیفری در اسناد بین‌المللی و منطقه‌ای
2-2-2-1- توصیه نامه‌های نشریۀ بین‌المللی سیاست جنایی
2-2-2-2- دستورالعمل و توصیه نامه‌های سازمان همکاری و توسعۀ اقتصادی
2-2-2-3- هشتمین نشست سازمان ملل متحد دربارۀ پیشگیری از جرم و اصلاح مجرمین
2-2-2-4- راهبرد جهانی ضد تروریسم سازمان ملل متحد در سال 2006
2-2-3- اقدامات سازمان‌های بین‌المللی و منطقه‌ای
2-2-3-1- اقدامات اتحادیۀ بین‌المللی مخابرات
2-2-3-2- گروه کاری اطلاعات و ارتباطات همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوس آرام
2-2-3-3- سازمان پلیس جنایی بین‌الملل
2-2-3-4- گروه جی هشت
2-2-3-6- سازمان امنیت و همکاری اروپا
2-2-3-7- مؤسسۀ بین‌المللی همکاری در مقابل تهدیدات سایبری
2-2-3-8- سازمان ناتو
فصل سوم: روش‌های حمایت از بزه‌دیدگان تروریسم سایبری در حقوق کیفری ایران و اسناد بین‌المللی
3-1- روش‌های حمایت از بزه‌دیدگان تروریسم سایبری در حقوق کیفری ایران
3-1-1- حمایت کیفری
3-1-1-1- حمایت کیفری ساده
3-1-1-1-1- قانون جرایم رایانه‌ای مصوب 1388
3-1-1-1-2- قانون تجارت الکترونیکی مصوب 1382
3-1-1-1-3- قانون مجازات اسلامی مصوب 1370
3-1-1-1-4- قانون مجازات اخلال‌گران در تأسیسات آب، برق، گاز و مخابرات کشور مصوب 12 دی ماه 1351
3-1-1-1-5- قانون راجع به مجازات اخلال‌گران در صنایع نفت مصوب 16 مهر 1336
3-1-1-1-6- قانون‌ کیفر بزه‌های مربوط به راه آهن مصوب 31 فروردین 1320 و اصلاحات بعدی
3-1-1-2 حمایت کیفری ویژه یا افتراقی
3-1-1-2-1- قانون جرایم رایانه‌ای مصوب 1388
3-1-1-2-2- قانون تجارت الکترونیکی مصوب 1382
3-1-1-2-3- قانون مجازات اخلال‌گران در تأسیسات آب، برق، گاز و مخابرات کشور مصوب 12 دی ماه 1351
3-1-1-2-4- قانون راجع به مجازات اخلال‌گران در صنایع نفت مصوب 16 مهر 1336
3-1-1-3- حمایت کیفری دنباله‌دار
3-1-1-3-1- قانون جرایم رایانه‌ای مصوب 1388
3-2- روش‌های حمایت از بزه‌دیدگان تروریسم سایبری در اسناد بین‌المللی
3-2-1- حمایت‌ کیفری
3-2-1-1- کنوانسیون جرایم سایبر شورای اروپا
3-2-1-2- کنوانسیون راجع به جلوگیری از اعمال غیرقانونی علیه امنیت هواپیمایی کشوری
3-2-1-3- کنوانسیون جلوگیری از بمب گذاری تروریستی
3-2-1-4- کنوانسیون سرکوب حمایت مالی از تروریسم
3-2-1-5- کنوانسیون توکیو راجع به جرائم و برخی از اعمال ارتکابی دیگر در هواپیما
3-2-1-6- قطعنامۀ شمارۀ 1373 شورای امنیت
3-2-1-7- راهبرد جهانی ضد تروریسم سازمان ملل متحد در سال 2005
3-2-1-8- بیانیۀ یازدهمین نشست پیشگیری از جرایم و بسط عدالت کیفری سازمان ملل متحد در سال 2005
3-2-1-9- کنوانسیون اروپایی مقابله با تروریسم
3-2-1-10- کنوانسیون منطقه‌ای سازمان همکاری‌های منطقه‌ای آسیای جنوبی
3-2-1-11- کنوانسیون سازمان کنفرانس اسلامی در زمینۀ مبارزه با تروریسم بین‌المللی
3-2-1-12- معاهدۀ همکاری میان دولت‌های عضو کشورهای مستقل مشترک‌المنافع در مبارزه یا تروریسم
3-2-1-13- کنوانسیون سازمان وحدت آفریقا دربارۀ پیشگیری و مبارزه با تروریسم و پروتکل سال 2004 الحاقی به آن
3-2-1-14- کنوانسیون عربی مقابله با تروریسم
3-2-1-15- کنوانسیون سازمان کشورهای آمریکایی راجع به پیشگیری و مجازات اعمال تروریستی
3-2-1-16- قطعنامۀ ایجاد فرهنگ جهانی امنیت سایبری و تلاش‌های ملّی برای حفاظت از زیرساخت‌های اطلاعاتی حساس
3-2-1-17- قطعنامۀ مبارزه با سوءاستفادۀ جنایتکارانه از فناوری اطلاعات
3-2-1-18- قطعنامۀ ایجاد فرهنگ جهانی امنیت سایبر و حمایت از زیرساخت‌های اطلاعاتی حساس
3-2-1-19- کنوانسیون بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی
3-2-1-20- قطعنامۀ راجع به حمایت از قربانیان تخلفات فاحش بین‌المللی از قواعد بشر بین‌المللی و تخلفات جدی از حقوق بشر دوستانۀ بین‌المللی
3-2-1-21- نشست هفتم سازمان ملل متحد دربارۀ پیشگیری از جرم و اصلاح مجرمان
3-2-2- حمایت‌های مدنی
3-2-2-1- حمایت مادی
3-2-2-1-1- کنوانسیون پیشگیری از تروریسم شورای اروپا
-2-2-1-2- کنوانسیون منع حمایت مالی از تروریسم
3-2-2-1-3- توصیه نامۀ کمیتۀ وزیران عضو اتحادیۀ اروپا برای حمایت از قربانیان جرایم
3-2-2-1-4- راهبرد جهانی ضد تروریسم سازمان ملل متحد در سال 2005
‌3-2-4- حمایت‌های پزشکی
3-2-5- حمایت شکلی
3-2-5-1- کنوانسیون جرایم سایبر
نتیجه‌گیری و پیشنهادات
جمع بندی و پیشنهادات
پیشنهادات
منابع و مآخذ