کتاب ارزشیابی عملکرد دولت و سازمان‌های دولتی

کتاب ارزشیابی عملکرد دولت و سازمان‌های دولتی نوشته‌ی میر مهرداد پیدایی، علاوه بر شرح مفاهیم و نظریه‌های مدیریت دولتی به‌ عنوان اساس و پایه اصلی نظام‌های اداری، فرایند ارزیابی در سه سطح اصلی کارکنان، سازمان‌ها و دولت را مورد بررسی قرار داده است.

با‌ توجه به نقش و اهمیت سازمان‌های دولتی در فرایند توسعه کشورها و تاثیر گسترده تصمیمات و برنامه‌های اتخاذ شده، بر سایر حوزه‌های اقتصادی نظیر بخش‌های خصوصی، تعاونی‌ها و… به نظر می‌رسد ارزیابی و پایش مستمر عملکرد این سازمان‌ها، بتواند ضمن آسیب‌شناسی و تعیین نقاط قوت و ضعف آن‌ها، زمینه مناسبی را برای برنامه‌ریزی بهتر در سال‌های آتی فراهم سازد.

مبنای ارزیابی در اولین سطح خود، کارکنان بوده که در دو بعد عملکرد و شایستگی تدوین گردیده و می‌تواند به‌ عنوان عنصر اصلی در سازمان‌های دولتی نقش‌آفرینی کند.

در سطح دوم، واحد ارزیابی، سازمان‌هایی هستند که در قالب دستگاه‌های اجرایی در بدنه دولت فعالیت می‌کنند. بهره‌گیری از نظام‌های گوناگون کیفیت و تعالی در کنار الگوهای اختصاصی ارزیابی عملکرد سازمان‌های دولتی از جهت‌گیری محوری محتوی این قسمت از کتاب ارزشیابی عملکرد دولت و سازمان‌های دولتی (public sector organizations and government performance evaluation) است.

در سطح سوم، مبنای ارزیابی، دولت و حاکمیت بوده و مقیاس ارزیابی در سطح کلان جامعه در نظر گرفته شده است. آنچه که در این فصل بیش‌تر مبنای عمل بوده، اصول، مبانی و معیارهای حکمرانی خوب می‌باشد که در ایران و چند کشور توسعه یافته و در حال توسعه مورد بحث قرار‌ گرفته است.

مجموعه سطوح سه گانه ذکر شده در پنج فصل کتاب حاضر قرار گرفته و در انتهای اثر، چند پیوست به‌ منظور مشاهده نمودهای عینی ارزیابی سازمان‌های دولتی در ایران ارائه شده است که در پیوست نخست به برنامه‌های توسعه ملی در قبل و بعد از انقلاب پرداخته شده و در پیوست دوم به آیین‌نامه‌ها و شاخص‌های ارزیابی سازمان‌های دولتی که از طرف سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور ابلاغ گردیده و در پیوست سوم و چهارم، ابزارها و نتایج ارزیابی حکمرانی خوب گنجانده شده است.

در بخشی از کتاب ارزشیابی عملکرد دولت و سازمان‌های دولتی می‌خوانیم:

سازمان اسکلت یا استخوان‌بندی است و مدیریت، فیزیولوژی اداره کردن است. سازمان ساختار و مدیریت عملکرد است اما هرکدام وابسته به هم هستند و بدون یکدیگر در هر سیستم اداری غیر قابل تصورند. سازمان در جستجوی الگو و ایستاست اما مدیریت در پی حرکت و پویاست.

دقیق‌تر آن‌ که، سازمان را می‌توان ساختار روابط شخصی و معمول ناشی از اختیارات در یک سیستم اداری تعریف کرد. همچنین در تعریفی دیگر ساختارهای محکم روابط متقابل افراد در یک سیستم اداری را سازمان می‌نامیم. (دانایی فرد، 7599)

انسان‌ها برای تامین نیازهای خود، سازمان‌ها را بنا نهاده‌اند و هر چه زمان می‌گذرد، نقش سازمان‌ها در سرنوشت بشر از اهمیت بیشتری برخوردار می‌گردد، به طوری که تصور زندگی بدون وجود سازمان ممکن نیست. به همین دلایل است که صاحب‌نظران توجه ویژه‌ای را در دهه‌های اخیر به مقوله سازمان و مدیریت معطوف نموده‌اند. پیتر دارکر در اهمیت سازمان می‌گوید: «امروزه جوانان باید فنون کارکردن در سازمان‌ها را بیاموزند، همانطور که پدران آن‌ها برای زندگی ناچار بودند امور کشاورزی را یاد بگیرند.»