کتاب تربیت دینی کودکان پیش دبستانی

کتاب تربیت دینی کودکان پیش دبستانی نوشته‌ی مرضیه نوذری و بابک شمشیری، با توجه به میزان فهم خردسالان از اصول دین، روش‌ها و محتوای مورد نیاز جهت آموزش مسائل دینی و اعتقادی به کودکان را بررسی می‌کند.

تربیت دینی به ویژه در سنین کودکی، موضوعی سهل و ممتنع است. اما همان طور که از یک سو امری ساده به نظر می‌آید، با تأمل بیشتر و تکیه بر تجارب به دست آمده در جوامع گوناگون و مقاطع مختلف تاریخی، دشواری‌ها و چالش‌های آن، بیشتر آشکار می‌شود.

تربیت دینی به طور کلی و خصوصاً برای مقاطع سنی پایین مثل پیش دبستانی و دبستان، دارای ظرافت‌های بسیاری است که نادیده گرفتن آن‌ها نه تنها آن را با شکست و سرخوردگی همراه می‌سازد بلکه حتی می‌تواند در مقاطع بالاتر منجر به بی‌تفاوتی، عدم علاقه و حتی انزجار از دین و دین‌داری گردد. در این صورت تربیت دینی به ضد خود تبدیل می‌شود. بنابراین در گام نخست باید پیچیدگی‌های تربیت دینی را پذیرفت. پذیرش دشواری تربیت دینی، تحقیقات و مطالعات جدی‌تر و عمیق‌تری را در این حوزه طلب می‌نماید.

علیرغم اینکه در دهه‌های گذشته شاهد رشد کمی تحقیقات و مطالعات در قلمروی تربیت دینی و تعلیم و تربیت اسلامی بوده‌ایم، لیکن عمده‌ی این تحقیقات و مطالعات به صورت عمیق به مبحث تربیت دینی در این دوره‌ی سنی ورود پیدا نکرده‌اند و به همین دلیل آن‌چنان که باید و شاید نتوانسته‌اند منشأ اثر و راهنمای عمل گردند.

با توجه به این وضعیت، مرضیه نوذری و بابک شمشیری بر آن شدند تا با طراحی پژوهشی کیفی و با رعایت موازین علمی و با رویکردی عمل‌گرایانه، به الگویی نسبتاً مناسب، کاربردی و به خصوص اعتدالی برای مقطع پیش دبستانی دست یابند. الگویی اعتدالی از این جهت که مانع از افراط و تفریط در قلمروی تربیت دینی گردد. افراط و تفریط‌هایی که می‌توانند در دراز مدت منجر به پرورش دین دارانی متعصب و یا از سوی دیگر، افرادی بی‌تفاوت، بدبین و یا حتی منزجر از دین شود.

بنابراین برای آن‌ که بتوان به چنین الگوی اعتدالی دست یافت، نویسندگان کتاب حاضر سعی بر این داشته‌اند پژوهشی طراحی کنند تا در آن واقعیت‌ها و ویژگی‌های روان‌شناختی کودکان پیش دبستانی و همچنین واقعیت‌های اجتماعی جامعه‌ی امروز ایران و نیازهای آن، در نظر گرفته شده باشد. به همین دلیل برای به دست آوردن اطلاعات و داده‌های مناسب، مصاحبه‌های ارزشمندی با جمعی از متخصصان و صاحب نظران حوزه‌ی علوم روانشناختی، تعلیم و تربیت، علوم اجتماعی و علوم دینی و همچنین چند تن از مربیان مقطع پیش دبستانی ترتیب داده‌اند.

در بخشی کتاب تربیت دینی کودکان پیش دبستانی می‌خوانیم:

یکی از مهم‌ترین آسیب‌ها در حاشیه قرار گرفتن دین و طرح مجزا و مستقل آن از سایر علوم است. در سیستم فعلی هر بحثی به صورت جداگانه مطرح می‌شود و به دین نیز درکنار سایر یادگیری‌ها پرداخته می‌شود. از سوی دیگر بسیاری از معلمان نیز توانمندی و هنر لازم را برای برقراری ارتباط موجود بین دین و سایر علوم ندارند و بدین ترتیب تربیت دینی به عنوان یک امر حاشیه‌ای در کنار سایر مباحث قرار می‌گیرد.

اگر دین را به معنای گسترده و محوری آن در نظر بگیریم دیگر جداسازی آن از امور دیگر معنا ندارد. در جامعه ما به دلیل اهمیتی که برای دین قائل‌اند، دین را به صورت یک واحد مجزا برای آموزش درآورده‌اند، غافل از اینکه همین حرکت آسیب جداسازی دین از سایر علوم را به همراه داشته است.

در راستای این اعمال، در ذهن بچه این گونه جا می‌افتد که دین تنها در مراکز مذهبی و دروس دینی هست و مثلاً پزشکی و فیزیک ربطی به دین ندارد و از آن جا که گذران زندگی به این علوم بستگی دارد، آن‌ها در رأس توجه و اهمیت قرار می‌گیرند و دین در حاشیه می‌رود. اما در اسلام این انفکاک وجود ندارد و همه کارهای مفید دینی هستند.