کتاب انقلاب و نفت: روایت وزیران جمهوری اسلامی از اقتصاد سیاسی نفت

مهدی احمدی در کتاب انقلاب و نفت: روایت وزیران جمهوری اسلامی از اقتصاد سیاسی نفت، چگونگی تاثیرپذیری اقتصاد نفت از سیاست را تحلیل کرده و آن را به کمک گفتگوهایی که با وزیران نفت کشور داشته است واکاوی می‌کند.

انقلاب اسلامی به‌ عنوان یکی از نقاط عطف تاریخ معاصر، تغییرات اساسی در ساختارها و نهادها و حتی در تفکر ایرانیان ایجاد کرد. اساسا انقلاب با به ‌هم ‌ریختن نظم سابق به‌ دنبال ایجاد نظم نو و پی‌ریزی مناسبات و ساختار جدید در جامعه است.

از حدود یک قرن پیش که نخستین چاه نفت در مسجد سلیمان فوران کرد تاکنون ماهیت سیاست، اقتصاد و معیشت ایران و ایرانیان به شدت تغییر یافته و امروز نفت یکی از مهم‌ترین عوامل هویت و همچنین جامعه‌شناسی سیاسی کشور محسوب می‌شود. امروزه نفت، این ماده ارزشمند تاثیر بسیار زیادی در سیاست، تجارت خارجی و امیدها و ناامیدی‌های اجتماعی است.

در بخش اول کتاب انقلاب و نفت، گفتگوی پژوهشگر کتاب با وزیر آمده است که روایت وزیر از متن صامت خبر موجب پاسخ به بسیاری از ابهامات و سوالات می‌شود. در بخش دوم نیز روزشمار اخبار دوره وزارت هر وزیر می‌آید که کنار هم قرار گرفتن خبرها دید بسیار خوبی به مخاطب درباره موضوعات مهم و روند حوادث و اولویت‌های هر دوره می‌دهد.

در بخشی از کتاب انقلاب و نفت می‌خوانیم:

شما تمام تاریخ ایران را بگردید، دولتی که کلیت حکومت (بخش‌ها را) را اداره کند را پیدا نمی‌کنید. حالا من یک کلمه‌ای هم دارم «خدا کند که درست بشود». دولتی که بخشی نگاه کند هم بخش را از بین می‌برد و هم خودش را از بین می‌برد. خیلی از من دلگیر شد. من هم نماینده مجلس بودم، اما رفته بود به احمدآقا گفته بود که کسی به نفت نمی‌رود. به نظرم از روی ناچاری این کار را کرد.

شما چه دیدی نسبت به وزارتخانه‌ای که بعد از انقلاب متولد شده و یکی، دو سال از عمر آن گذشته داشتید. پیش از آن تجربه استانداری خوزستان را داشتید یعنی تقریبا با نفتی‌ها سروکار مستقیم داشتید دیگر. چطور وارد نفت شدید؟

ما نفت را از دهه‌ 20 می‌شناسیم. عمرم اینقدر ایجاب می‌کند که دهه 20، 30، 40... روزنامه‌ها و مکاتبات و اطلاعات و این چیزها خیلی مفصل وقتی که کنار نفتی‌ها می‌نشینم و سوابق را می‌گویم، تایید می‌کنند که این اطلاعات درست است (حالا مفصل است، ‌سر شما را درد نمی‌آورم). چون مهندس برق بودم و تکنیک و روش‌های ارائه آن را به جامعه می‌دانستم یعنی مثلا سال 45-44 به اصفهان رفتم که نصف اصفهان برق نداشت. حالا یک روش‌های خیلی ساده و این چیزها... چندین برابر بودجه آن وقت برق منطقه‌ اصفهان را من از مردم پول گرفتم و خرج کردم و برق اصفهان راه افتاد. از آن طرف برق به کاشان رفت، از آن طرف به یزد رفت.

بدون اینکه بودجه‌ دولتی بخواهد. مدیرعامل‌مان هم خیلی آدم خوبی بود و به من یک کلمه گفت که چه‌کار می‌کنی؟ گفتم پولش را من جمع می‌کنم، تو چه‌کار داری! گفت مصوبه هیئت مدیره می‌خواهد. گفتم مصوبه‌اش با تو، کارش با من. می‌دانستم که تکنولوژی وقتی توان اجتماعی را به کار بگیرد به‌سرعت رشد می‌کند.