کتاب ارج نامه (علم عاشقی)

کتاب ارج نامه (علم عاشقی) نوشته‌ی شهرام اقبال زاده رازآور، شامل 35 دل نوشته و 5 مقاله است که به مناسبت پنجاه سال فعالیت فرهنگی شورای کودک تهیه شده است.

خواندن این گفتگوها، راه دشوار شورا و فرهنگ‌نامه را در دستیابی به الگوی کار مشارکتی که به فعالیت برای بالا بردن کیفیت زندگی فرهنگی کودکان ایرانی از راه ترویج خواندن و آشنایی با ادبیات کودکان و نوجوانان انجامیده است، نشان می‌دهد.

شورای کتاب کودک، بیشتر از آنکه نگران یافتن «پاسخ» برای کودکان باشد، نگران «پرسش» کودکان بوده است. این شورا به درستی دریافته که قبل از هر پاسخی، اول باید به کودک آموخت که چگونه پرسشگر خوبی باشد؛ چگونه می‌تواند با پرسش‌هایش راه را برای دستیابی به پاسخ باز کند و هر پاسخی مقدمه‌ای برای پرسش بعدی‌اش باشد و تنها از این طریق است که بالندگی و زایندگی اتفاق می افتد.

شورا، در این راه، کارهایی متفاوت و متنوع انجام داده است. اما سرآمد تمامی آن‌ها، فرهنگنامه کودکان و نوجوانان است. در ابتدای این نوشته، به دل قرصی بزرگترها در مقابل پرسش کودکان اشاره شده و این فرهنگنامه از همان‌هایی است که دل آدم را قرص می‌کند. اطمینان از اینکه می‌توانی اغلب پاسخ‌ها را بیابی و با زبان کودکانه برای کودکت بخوانی و خیالت راحت باشد که اطلاعات درست به او می‌دهی و کتاب را در آغوش کودک بگذاری تا هم تصاویر مناسبش را ببیند و هم با تورق آن، به زمینه‌های دیگری برای پرسشگری و پاسخ‌جویی برسد.

این فرهنگنامه همان میراثی است که فنا ندارد و تا سالیان سال، می‌تواند پدران، مادران و آموزشگران این سرزمین را برای ارائه پاسخ‌های صحیح به کودکان، دل قرص نگه دارد.

همچنین شورا به ما آموخته است که می‌شود در سخت‌ترین و بحرانی‌ترین شرایط هم پنجاه سال دوام آورد، پنجاه سال ریشه دوانید و قلمه‌های پرثمری داد که هر یک بتوانند روزی به درختانی تنومند بدل شوند. برای کار بی‌اجر و مزد و البته ماندگار و استوار برای کودکان این سرزمین، هیچ ماده خامی جز عشق خالصانه و ناب کارایی ندارد. و بر این سیاق، تنها چیزی که می‌توانیم درباره شورای کتاب کودک بگوییم این است: «پنجاه سال مدیریت عشق».

در این اثر آموزندگی شورا به شکل‌های مختلف منعکس شده است: از جمله نگاه کلی مهرناز خراسانچی که شورا را «خانه‌ی شوق، رفاقت و استقامت » توصیف کرده است.

به تعبیر نفیسه نفیسی: «اشکال متفاوت این روابط است که دائما خونی را که در رگ‌های شورا می‌چرخد، تازه و با طراوت می‌کند»

در بخشی از کتاب ارج نامه علم عاشقی می‌خوانیم:

منحرف کردن کودک. گروه دیگر، به قول خودشان، گروه زرنگ‌ها هستند. این‌ها نیز به نوعی واجد همان افکار قدیمی، اما با رنگ و لعابی جدیدترند و برای فرار از مخمصه پاسخگویی، راه حل را در منحرف کردن ذهن کودک یافته‌اند. این گروه، وقتی در مقابل پرسشگری کودک قرار می‌گیرند، سعی می‌کنند با طرح مسائل دیگر و پاسخ‌های نامرتبط یا صحبت در زمینه موضوعاتی که ممکن است کودک را بیشتر جذب کند، ذهن او را از مسئله منحرف و به تعبیر خودشان، خود را خلاص کنند. این‌ها نیز با رفتار خود، نه تنها به کودک کمکی نمی‌کنند، بلکه به نوعی به او می‌فهمانند که باید با زرنگی از زیر بار مسئولیت‌ها و پاسخ‌ها فرار کند و آسایش خود را مقدم بر هرگونه تفکر و تعمق به شمار آورد.