مجله سینما و ادبیات - شماره 73

مجله سینما و ادبیات - شماره 73، منتشر شد. گذر از فاجعه، آنیس واردا: نامیرایی در سیالیت قاب‌ها، معماری صحنه به روایت معمار صحنه و سینمای ژانر؛ تهدید یا فرصت، از جمله عناوینی هستند که در این شماره از مجله می‌خوانید.

تارکوفسکی با حفظ نوعی ابهام سیاسی موفق شد آزادی خلاقه‌ای برای خود ایجاد کند. او حتی در فیلم‌هایی که در خارج از شوروی ساخت به شکلی رازآلود و پوشیده این اصل را مراعات کرد. از سوی دیگر علاقه ژرف او به تصویر موجب تلاش خستگی‌ناپذیرش برای به تصویر کشیدن مفاهیمی مثل زمان و ایمان بود که اساسا با چشم دیده نمی‌شوند.

سینما را به هر شکلی ببینیم و هر تعریفی از آن ارائه بدهیم، جایگاه و منزلت سینماگران شاعر و اندیشه‌ورز، طرز نگرش‌شان به جهان و تعبیرشان از چیستی هنر سینما، تامل‌بر‌انگیز و جذاب است. سینماگرانی از این دست چه در صنعت و چه در هنر سینما شاخص و اغلب ستودنی هستند.

«سینمای شوروی از همان سال‌های اولیه‌ی سینما صاحب فرم خاص خود بوده است. اختراع مونتاژ آیزنشتاینی زبان یگانه و پیچیده‌ای به وجود آورد که در خدمت ساده‌سازی مفهوم‌های اجتماعی بود. آندری تارکوفسکی اما با ایجاد روایتی پیچیده و تو در تو با فرم نیز برخوردی متفاوت داشت.» خود او در جایی می‌گوید: «روایت‌های سرراست و ارتباطات منطقی را دنبال نمی‌کنم و به دنبال تایید اعمال شخصیت اصلی داستان نیستم. سینمای تارکوفسکی با طرح پرسش‌های عمیق فلسفی به سینمایی پرسشگر تبدیل شد. پرسشگری‌ای که بیش از هر چیز در فرم سینمای او نمود دارد.»

تارکوفسکی در کشور ما و در سال‌های دهه 1360 به شدت بر سر زبان‌ها افتاد. نگاهش به دنیا، ایمان، عشق و ایثار مورد سوال قرار گرفت و حتی برای عده‌ای الگو شد. حالا پس از چند دهه بر آن شدیم که با سوالات امروزمان به سراغ تارکوفسکی برویم و پاسخ پرسش‌های جامعه کنونی‌مان را در تصاویر رویایی «منطقه»، «سولاریس» و خانه‌های شعله‌ور آثار او جست‌وجو کنیم.