کتاب شهیدان دیالمه و آیت در چند پرده

کتاب شهیدان دیالمه و آیت در چند پرده به قلم رضا اکبری آهنگر و وحید خضاب جلد هفتم از مجموعه «آنچه گذشت»، که در چهار مقاله جمع‌آوری شده به مواضع و زندگی شهید دیالمه و سید حسن آیت پرداخته است.

در طول نهضت امام خمینی‌ و به‌ ویژه بعد از تثبیت نظام جمهوری اسلامی تاریخ انقلاب اسلامی شخصیت‌هایی را به خاطر سپرده که کارنامۀ درخشانی را از خود به یادگار گذاشته‌اند که متأسفانه به علت‌های مختلف برای نسل‌های بعدی، بازخوانی نشده و بنابراین اسم این شخصیت‌ها کم‌کم به دست فراموشی سپرده شده است.

کتاب حاضر در مقالۀ اول به بررسی مفصلی از زندگی و مواضع شهید دیالمه از تولد تا شهادت، پرداخته است و بیشتر منابع این مقاله، برگرفته از مصاحبه‌هایی است که آقایان حجت احمدی و محمدمهدی خالقی با خانواده و دوستان شهید انجام دادند.

دومین مقاله اختصاص دارد به بررسی خلاصه‌ای از زندگی سید حسن آیت. این مقاله به صورت مروروار به بررسی مهم‌ترین نقاط زندگی سید حسن آیت پرداخته تا بتواند تصویری کلی از روند زندگی این شخصیت در ذهن شما ایجاد کند.

در سومین مقالۀ از این مجموعه، به موضوع همسویی آیت و مظفّر بقایی که یکی موضوعات مهمی است که منتقدان در مورد شهید آیت مطرح می‌کنند، پرداخته شده. نویسنده علیرغم وجود خاطرات فراوان برای ردّ این اتهام با تلاش بر آن بوده تا اختلافات اساسی آیت و بقایی را به اثبات برساند. این مقاله در گذشته در برخی از سایت‌ها منتشر شده است.

مقالۀ چهارم به ماجرای «نوار آیت» که یکی از کلیدی‌ترین اتهاماتی است که در زمان حیات سید حسن آیت و بعد از شهادت او و حتی تا به امروز، همواره برای ایشان استفاده می‌شده پرداخته و به صورت خلاصه، به اتهام اصلی آیت در این قضیه پاسخ داده است.

در بخشی از متن کتاب شهیدان دیالمه و آیت در چند پرده می خوانیم:

در سوم تیر 1317 در نجف‌آباد به دنیا آمد. هم پدرش سید بود و هم مادرش. گرچه خانواده فقیرشان با درآمد کشاورزی پدر سر می‌کرد ولی جد مادری‌اش از علمای به نام بود و همین، رگه‌ای از جویندگی علم را در این خانواده نهادینه می‌کرد. شاید به همین جهت بود که سید حسن نوجوان حاضر می‌شد از خرج روزانه و پول توجیبی اندکش مقداری را پس‌انداز کند تا بتواند روزنامه بخرد. طرفه آنکه برخی از روزنامه‌ها در آن دوران به نجف‌آباد نمی‌آمدند و او با اصرار از کسانی که به اصفهان رفت و آمد داشتند می‌خواست آن روزنامه‌ها را برایش بخرند.

گرچه در دوره نهضت ملی بسیار سن کمی داشت و تا پایان دوره دبیرستان هم در همان شهر کوچک نجف‌آباد ماند، ولی با ذهن دقیق و پشتکار مثال زدنی‌ای که داشت چنان جریان‌های سیاسی را خوب شناخته بود که وقتی در دانشگاه قبول شد و به تهران آمد تکلیفش با خودش روشن بود و می‌دانست باید خط سیاسی آیت‌الله کاشانی را دنبال کند.

وقتی که آیت به تهران آمد، اواخر دهه سی، همزمان بود با رقابت‌های انتخابات ریاست‌جمهوری در آمریکا و بعد، انتخاب کندی به ریاست‌جمهوری آن سامان. در داخل ایران هم برخی احزاب و اشخاص ملی‌گرای پایبند به قانون اساسی مشروطه و قائل به مبارزات پارلمانتاریستی فرصت را غنیمت شمرده و با توجه به فشار کندی به شاه برای دادن فضای باز سیاسی (در جهت جلوگیری از نفوذ کمونیسم) اقدام به تأسیس جبهه ملی دوم کرده بودند.