کتاب متدولوژی تحقیق در مدیریت

کتاب متدولوژی تحقیق در مدیریت نوشته تورج صادقی، با تمرکز بر علم مدیریت و روش‌های تحقیق مرتبط با این علم نگارش شده است. تمرکز بر شناسایی درست روش‌های تحقیق، علاوه‌ بر حل مسائل علم مدیریت، می‌تواند در توسعۀ این علم نیز کاربرد فراوانی داشته باشد.

با توجه به رشد فزآیندۀ علم مدیریت و تمایل روزافزون برای ورود به تحصیل در رشته‌های مرتبط با مدیریت در مقاطع تحصیلات تکمیلی، به‌ نظر می‌رسد نقش تحقیق به‌ عنوان ابزاری برای حل مسائل مدیریتی، روزبه‌روز برجسته‌تر می‌شود.

در کشور ما نیز توجه به امر پژوهش می‌تواند بسیاری از مشکلات و مسائل مدیریتی پیرامون ما را در مرحلۀ اول درست شناسایی کرده و در مرحلۀ بعد، راه‌حلی مناسب برای آن ارائه کند، لذا لازم است که امر تحقیق را جدی گرفته و در این راستا تلاش بیشتری کنیم. در این میان، یکی از دغدغه‌های اساسی محققان، استادان و دانشجویان آشنایی با چهارچوب‌ها و روش‌های کاربردی تحقیق در این علم است.

روش تحقیق، مجموعه‌ای از قواعد و ابزارهای معتبر و نظام یافته برای بررسی واقعیت‌ها، کشف مجهولات و دستیابی به راه‌حل مشکلات است. به طور کلی می‌توان گفت که روش تحقیق، به منزله انسجام تحقیق مد نظر و دقت در علمی و عقلی بودن آن است. روش تحقیق یک منطق است که در همه عرصه‌ها، تحقیق غیرقاعده‌مند را از تحقیق قاعده‌مند تفکیک می‌کند و بر علمی بودن و روشمندی آن صحه می‌گذارد. چنانچه روش متناسبی با موضوع تحقیق انتخاب شود، کار تحقیق سریع‌تر و مطمئن‌تر انجام می‌شود؛ از این روست که روش تحقیق اساسی‌ترین مقوله تحقیق است.

محقق اهمیت تحقیق خود را با نوع مسئله‌ای بیان می‌کند که انتخاب کرده؛ اما مشخص کردن اینکه تحقیق در چه زمینه‌ای اهمیت دارد، مشکل اصلی در برابر محقق است. همین امر می‌تواند در ارائه طرح تحقیق، بررسی ادبیات و پیشینه تحقیق نقشی اساسی ایفا کند.

توجه به ضرورت تحقیق برای این است که مشکلی را در جامعه برطرف کند. با وجود کتاب‌های بسیار در زمینه پژوهش و روش‌های آن، شمار کتاب‌هایی که به روش پژوهش در مدیریت با تکیه بر چهار چوب و روش‌های کاربردی آن توجه کند، اندک است. باتوجه به اهمیت تناسب روش تحقیق با موضوع تحقیق، کتاب حاضر به شناسایی درست روش‌های تحقیق در علم مدیریت توجه دارد و از سه قسمت مهم تهیه شده است:

- در قسمت نخست، پس از اشاره‌ای اجمالی به علم مدیریت، به تفصیل به کلیات روش تحقیق پرداخته می‌شود؛
- در قسمت دوم، انواع تحقیق‌ها بر حسب روش، همراه کاربرد و نمونه‌هایی از آن آورده شده است؛
- در قسمت سوم نیز به گونه‌های مختلف تحقیق‌ها بر مبنای هدف و نکته‌های ضروری هر یک پرداخته می‌شود.

در بخشی از کتاب متدولوژی تحقیق در مدیریت می‌خوانید:

بعد از جمع‌آوری داده‌ها از نمونۀ معرف جامعه، قدم بعدی تجزیه‌ و تحلیل داده‌ها است. چنانچه داده‌ها به‌ صورت واژه (و نه به‌ صورت ارقام) به توصیف واقعیت‌ها بپردازد، آن‌ها را داده‌های کیفی می‌نامند و تحلیل کیفی روی آن‌ها انجام می‌شود. در حالت‌هایی که داده‌های حاصل از اجزای تحقیق به‌ صورت عدد و رقم جمع‌آوری شود، تحلیل کمی صورت می‌گیرد که در تحلیل داده‌های کمی از روش‌های آماری توصیفی و استنباطی استفاده می‌شود. داده‌های حاصل از اجرای این تحقیق به‌ صورت کمی گردآوری شده است و هر دو روش آمار توصیفی و استنباطی به کار گرفته شده است.

پس از شناسایی و جمع‌آوری اطلاعات و داده‌های آماری به‌ دست‌ آمده، داده‌ها تجزیه‌ و تحلیل می‌شوند تا بتوان از این طریق به نتایج مدنظر رسید. هدف اساسی از تجزیه‌ و تحلیل داده‌ها، بررسی دقیق پدیده‌ها و روابط بین متغیرهای موضوع تحقیق است.

تجزیه‌ و تحلیل داده‌ها فرآیندی چند مرحله‌ای است که طی آن داده‌هایی که از طریق به‌ کارگیری ابزارهای جمع‌آوری در جامعۀ آماری فراهم آمده‌اند، خلاصه، کدبندی، دسته‌بندی... و در نهایت پردازش می‌شوند تا زمینۀ برقراری انواع تحلیل‌ها و ارتباط‌ها بین این داده‌ها به‌ منظور آزمون فرضیه‌ها فراهم آید. در این فرآیند، داده‌ها از لحاظ مفهومی و هم از جنبۀ تجربی پالایش می‌شوند و تکنیک‌های گوناگون آماری نقش به‌ سزایی در استنتاج‌ها و تعمیم‌ها به عهده دارند.

تجزیه‌ و تحلیل به‌ معنای طبقه‌بندی، تنظیم، پردازش، دست‌ کاری و خلاصه‌ کردن داده‌ها برای یافتن پاسخ برای پرسش‌های تحقیق است. هدف از تحلیل، تقلیل داده‌ها به شکل فهمیدنی و تفسیر شدنی است، به‌ نحوی‌ که بتوان روابط متغیرهای گوناگون مرتبط با مسئلۀ تحقیق را مطالعه کرد. روش‌های مختلف تجزیه‌ و تحلیل را می‌توان به چهار نوع کلی تقسیم کرد که هر یک روش‌های خاص خود را دارد و در ادامه به آن‌ها اشاره می‌کنیم.