کتاب ادب نان و نانوایی اثر سید محسن پاک نهاد به امور رفتاری، اعم از رفتار با نان و رفتار با مشتریان و مصرفکنندگان و نیز آداب تهیه، فروش، خرید و مصرف آن را مطرح، و همچنین بایدها و نبایدهای مربوطه و نیز مستحبات و مکروهات وارده و جایگاه و ارزش نان را بیان مینماید.
اگرچه تهیه نان، دیروز، جزء کارهای خانه به شمار میآمد و از امور خانگی بود و نان فروشی و کاسبی از طریق تهیه نان، رایج نبود؛ اما امروز کاسبی از طریق تهیه نان و داشتن نانوایی، یک موضوع عادی در جامعه و بلکه امری ضروری در اجتماع است.
امروز، نانفروشی و نانوایی به عنوان یک شغل مطرح است که نیاز به جواز کسب دارد و از صنف و اتحادیه و ضوابط و مقررات برخوردار است و دستگاه حکومتی در امورش دخالت نموده، امر و نهی دارد و با شرایطی، جواز کسب میدهد و در صورت تخلف جواز را باطل میکند در صورت عملکرد خوب، تشویق میکند و در صورت تخلف، آن را مسدود مینماید.
حاصل آنکه پخت نان که دیروز یک کار خانگی بود امروز وسیله کاسبی، شغل، حرفهوفن است و صنایعی برای فرایند پخت، پیشبینی گردیده است.
بله















تنوع بسته به مواد اولیه مورد نیاز، سبک زندگی پزندگان نان و مورد استفاده آن متفاوت است. گاهی نیاز بود نان سریع و زود مصرف شود به همین علت نانهای تخت و سبک پخته میشد و گاهی قرار بود یا نانها زمان بیشتری بمانند قدرت سیرکنندگی بالایی داشته باشند که باید حجیمتر تهیه میشد. برای مثال اقوام بختیاری در هنگام کوچ از نوعی نان بلوط استفاده میکردند. آنان به دلیل موقعیت جغرافیاییشان و زندگی در بلوطستانهای گسترده زاگرس دسترسی مناسبی به میوه بلوط داشتند و در زمان کوچ هم نمیتوانستند هر جایی آتش روشن کنند یا هر روز این کار را انجام دهند. برای همین به نانهایی احتیاج داشتند که به اندازه کافی مغذی باشد که کار سنگین کوچ را به پشتوانه آن بتوانند انجام دهند و هم این که احتیاج به پختوپز هر روزه نداشته باشند. این نانها که از بلوط تهیه میشدند خیلی دیرهضم و همچنین مغذی بودند و به این ترتیب کار را برای عشایر در زمان کوچ راحتتر میکرد. شکل و اندازه نان به محل پخت آن بستگی داشت و بر این اساس در هر منطقه تعداد زیادی از نامها برای نان رایج بود. از این رو امکان طبقهبندی نان بر اساس انواع آن فراهم شد؛ مانند نانهای پهن در مقابل نانهای غیر پهن یا گرد در برابر بیضی.
از نان گندم تا نان ماهی
این که نانها از چه چیزی تهیه میشدند هم بخش مهمی از فرهنگ پختن نان در ایران و سایر نقاط جهان بود. بهترین نانی که در ایران و سایر نقاط جهان تهیه میشد از گندم بود. در بیشتر موارد برای پخت نان از آرد گندم بدون اختلاط با سایر آردها استفاده میشد ولی بسته به سطح اقتصادی خانوادههاست