سرطان از این خانه نمیرود؛ یک روز به شکل فقر میآید و یک روز به شکل مرگ. کتاب یک مرد معمولی خاطرات ایو سیمون از دوران کودکی تا جوانی اوست؛ خاطراتی که در فقر سپری میشوند و با غم به پایان میرسند؛ اما در میان تمام آنها عشق استوار محور تمام وقایع است. این کتاب خاطرات به شکل واگویهها و گفتوگوی ذهنی نویسنده با پدرش که او را «تو» خطاب میکند، تحریر شدهاند.
دربارهی کتاب یک مرد معمولی
نام محلهی فقیرنشین، فاقد آب لولهکشی و با دستشویی اشتراکی که ایو سیمون و خانوادهاش در آن زندگی میکنند، «شاه ایران» است! یادگار حضور و تفریحات پادشاهان قاجاری که برای آبتنی به این منطقه میآمدند، هنوز بر در و دیوارهای این محله نمایان است و مردم ساکن در این محله بدترین شرایط زیستی ممکن را تجربه میکنند. آنچه ایو سیمون در کتاب یک مرد معمولی روایت کرده است، خاطرات خود اوست؛ خاطراتی که آمیخته با رنج، شرم و دلتنگی است.
این کتاب خاطرات نه قصهای غمبار، نه بیانیهای علیه ظلم و نه تقدیرنامهای برای کارگران جهان است که پدر ایو یکی از آنها بوده؛ بلکه اثری لطیف و عاطفی و برای فرودستانی که آن را میخوانند، قابل لمس است. (این کتاب خاطرات برای ثروتمندان چندان ملموس نیست، اما با خواندن آن میتوانند از وضعیت قشری از اجتماع که آنها را فقط در فیلمهای ژانر اجتماعی دیدهاند، باخبر شوند.)
واگویه ذهنی ایو سیمون با پدر مرده
کتابهای خاطرات خود بخشی از تاریخ را روایت میکنند و ایو سیمون نیز شرایط مردمانی جنگزده را که مشغول دستوپنجه نرم کردن با فقری کُشنده هستند، روایت میکند؛ اما نباید به کتاب یک مرد معمولی به چشم اثری تاریخی نگاه کنیم. این خاطرات با نگریستن نویسنده به عکس سیاهوسفید پدر و مادرش آغاز میشود. تاریخ عکس متعلق به زمان پیش از تولد اوست و ایو را در خاطرات خردسالیاش غرق میکند؛ زمانی که خانوادهی سهنفرهی سیمون در فقر مطلق بودند.

حقوق پدر کفاف هیچچیز را نمیدهد. مغازهی پایین آپارتمان آنها دیگر نسیه نمیدهد و این وضعیت باعث نمیشود تا پدر سبک زندگیاش را تغییر دهد و زندگی فرزند و همسرش را بهتر کند. پدر هر شب در کافه همراه با رفقایش شراب مینوشد و خیلی اوقات با دیگران دستبهیقه میشود؛ اما با همهی اینها، مرد مهربانی است. ایو به یاد میآورد هنگامی که فقط پنج سال داشت و با چکش روی شیشهی شراب کوبید، پدرش سر او داد نزد. هیچ نگفت و با سکوت، پسرش را متوجه اشتباهش کرد.
کتاب یک مرد معمولی نشر هرمس روزهای یکشنبه را که بدترین روزهای زندگی راوی بودند نیز روایت میکند؛ روزهایی که پدر از عصر به کافه میرفت و مست، منگ و بیرمق به خانه برمیگشت. با همهی اینها، او هیچوقت روی همسر و پسرش دست بلند نکرد و همیشه آن دو نفر را دوست داشت. ایو سیمون در خلال همین خاطرات تلخ روزهای یکشنبه، کادوی تولد 9 سالگیاش را به یاد میآورد؛ یک آکاردئون سبز براق که راوی را با دنیای موسیقی و معجزهی نُتها آشنا کرد.
سرطان، فقر و جنگ؛ خاطرات کودکی ایو سیمون
پدر، کارگر راهآهن بود و اختلاف طبقاتی بین کارگران و مهندسان را تجربه کرده بود؛ به همین دلیل پسرش را به دانشگاه میفرستد تا مهندس راهآهن شود و همچون پدرش کارگری فقیر و مستمند نباشد؛ اما ایو از این رشته متنفر است. او تمام چهار سال تحصیل مهندسی خود را به رمان خواندن و داستان نوشتن گذرانده است. کتاب خاطرات یک مرد معمولی با ترجمهی حمیده لطفینیا و رومینا طاهری ما را بهطور همزمان هم به مدرسهی شبانهروزی که ایو قرار است در آنجا مهندس شود میبرد و هم به آپارتمان پدر و مادرش در محلهی شاه ایران.
سرفههای خشک پدر تمامی ندارد. روزبهروز بدتر میشود و پزشکان تشخیص دادهاند که سرطان دارد؛ این واقعیتی است که مادر و ایو از آن باخبرند و پدر چیزی نمیداند. این نخستینباری است که در این خانه سکوت حکمفرما شده و این سکوت از سر بیاعتنایی نیست؛ بلکه به خاطر ترحم و از سر عشق و محبت است. این اتفاقی است که زندگی خانوادهی سیمون و سرنوشت ایو را برای همیشه تغییر میدهد.
با خرید کتاب یک مرد معمولی به بدترین محلهی پاریس جنگزده، در خانهای بدون آب تمیز و محروم از کمترین امکانات خواهیم رفت که عشق پدر و فرزندی به همدیگر در آن جاری است و غم و رنج به خاطراتی باشکوه تبدیل میشوند.
کتاب یک مرد معمولی برای شما مناسب است اگر
- به خواندن کتابهای زندگینامه که نویسنده خاطرات دوران کودکیاش را با شما به اشتراک میگذارد، علاقهمندید.
- میخواهید با زندگی واقعی انسانها و وضعیت کارگران و فقیرترین مردمان اروپا پس از جنگ جهانی دوم و بخشی از تاریخ فرانسه آشنا شوید.
در بخشی از کتاب یک مرد معمولی میخوانیم
زندگی تو راه فراری نداشت، اما از دهسالگی میدانستم که زندگی من این گریزگاه را دارد.
وقتی وارد کلاس ششم شدم، یک بار دیگر لطف و محبت تو به خودم برایم آشکار شد. پیش از همه، برایم یک دوچرخه خریدی تا از مدرسهام واقع در مرکز شهر ویتل16 که در پنج کیلومتری اینجا بود با وسیلۀ شخصی بازگردم. ساعت هفتونیم صبح برمیخاستم برای رفتن سرِ کلاسهایم که یک ساعت بعد شروع میشد. به این وضع عادت کرده بودم. اما یک بار زمستان که تردد در جادهها بهسبب خطر یخبندان و توقف ماشینهای برفروب غیرممکن شده بود باید سوار قطار محلیِ ساعت شش و پنجاه دقیقه میشدم.
برای من که شبها تا دیروقت کتاب میخواندم صبح خیلی زود بیدار شدن مثل کابوس بود. اما تو با هنرمندی کاری میکردی که این لحظات ناخوشایند برایم رضایتبخش شوند. با احتیاط، با ملایمت، و با بوسه زدن بر پیشانیام ساعت یکربع به شش از خواب بیدارم میکردی تا خبرم کنی باید شش صبح بلند شوم. این کار را میکردی تا از آخرین دقایق در تخت ماندنم لذت ببرم. عاشقانه، مثل یک دایۀ سیاهپوست مهربان و فداکار، برایم شیرقهوۀ خامهای و تارت کرهای تزیینشده با مربای زردآلو آماده میکردی، کفشهایم را واکس میزدی، و کیف مدرسهام را در ورودی خانه میگذاشتی. در یک کلام، هر کاری میکردی که آن دقایق نفرتانگیز صبحگاهی برایم دوستداشتنی شوند.
حالا که اینها را مینویسم، در مقابل پنجاه درخت میدان دوفین، اعتراف میکنم که شرمسارم. شرمسارم که گاه جلوی همکلاسیهایم که همان قطار محلیِ ما را سوار میشدند بهخاطر تو خجالت میکشیدم. لباس فرم بدریخت راهآهن را که دوست داشتم از جلوی چشمم محو شود به تن میکردی و من انگار که تو وجود نداشتی، بدون نگاه کردنت، از تو دور میشدم. نمیدانم که این موضوع آزارت میداد یا نه.
بله

















