بله
روانکاوی کودک برای آنتونینو فرو، نویسنده‌ی کتاب میدان دونفره، صرفا تلاشی برای کشف لایه‌های پنهان ذهن کودک یا تفسیر نشانه‌های رفتاری او نیست، بلکه بر رابطه‌ی زنده و پویایی متمرکز است که میان کودک و تحلیلگر شکل می‌گیرد. نویسنده در این کتاب مفهوم میدان دونفره را به‌عنوان فضایی مطرح می‌کند که در آن احساسات، خیال‌ها، روایت‌ها و تجربه‌های روانی هر دو طرف، به شکل واضحی حضور دارند و از طریق تعامل میان آن‌ها، معنا می‌یابند.
درباره‌ی کتاب میدان دونفره
آنتونینو فرو از روانکاوی کلاسیک و نظریه‌های معاصر برای بسط اندیشه‌ی خویش، بهره برده است؛ اندیشه‌های زیگموند فروید، روانکاوی کودک ملانی کلاین، روانکاوی ویلفرد بیون و نظریه‌ی میدان تحلیلی و مدلین بارانژه، پایه‌های نظری این کتاب را تشکیل می‌دهند. با این حال، هدف او در کتاب میدان دونفره صرفا بازگویی دیدگاه‌های پیشین نیست؛ بلکه تلاش می‌کند چارچوبی ارائه دهد که بتواند تجربه‌ی پیچیده و سیال کار با کودک را بهتر توضیح دهد.
در نگاه نویسنده، تحلیلگر تنها مشاهده‌گری بیرونی نیست که معنای پنهان رفتار کودک را کشف می‌کند، بلکه بخشی از فرایندی فعالانه است که در جریان آن، تجربه‌های خام و پراکنده‌ی کودک به تدریج قابلیت معنا یافتن پیدا می‌کنند. او معتقد است آنچه در فضای درمان میان کودک و تحلیلگر شکل می‌گیرد، صرفا بازتاب دنیای درونی کودک نیست، بلکه محصول تعامل میان دو ذهن است. تعاملی که در آن احساسات، خیال‌ها و تجربه‌های هنوز پردازش نشده فرصت می‌یابند به شکلی قابل فهم‌تر سازمان پیدا کنند.
از این منظر، نقش تحلیلگر ایجاد فضایی برای درک تجربه‌هایی است که پیش از این برای کودک مبهم، تحمل‌ناپذیر یا دسترس‌ناپذیر بوده‌اند؛ فرایندی که به رشد ظرفیت ذهنی و هیجانی کودک کمک می‌کند.
آنتونینو فرو و بازاندیشی در اصول روان‌درمانی کودک
ویلفرد بیون، روانکاو مشهور انگلیسی معتقد بود ذهن انسان برای تبدیل تجربه‌های هیجانی دشوار به افکار قابل درک، به ظرفیت خاصی برای دریافت، نگهداری و دگرگون‌سازی این تجربه‌ها نیاز دارد. آنتونینو فرو نیز با تکیه بر این دیدگاه، نقش تحلیلگر را در فراهم کردن چنین فضایی برجسته می‌کند. مفاهیمی مانند مهارکنندگی، عملکرد آلفا و تبدیل تجربه‌های خام به عناصر قابل تفکر، از جمله ایده‌هایی هستند که توسط بیون مطرح شده‌اند و نویسنده آن‌ها را در کتاب میدان دونفره مورد استفاده قرار داده است.
نویسنده در بخش‌های مختلف این کتاب روانکاوی کودک نشان می‌دهد که زبان بچه‌ها تنها به کلمات محدود نیست. بازی، نقاشی، رویاپردازی و روایت‌هایی که کودک در جلسه درمان می‌آفریند، راه‌هایی برای بیان جهان درونی او هستند. او بر این نکته تاکید دارد که تحلیلگر باید بتواند تجربه‌های شکل‌گرفته در حین درمان و تعامل با کودک را به درستی دریافت کند، پیرامون آن‌ها بیندیشد و به رشد ظرفیت ذهنی کودک کمک کند.
خرید کتاب میدان دونفره به شما این فرصت را می‌دهد تا پیرامون روانشناسی کودک، اطلاعاتی ارزشمند را یاد بگیرید. آنتونینو فرو نشان می‌دهد که جلسات درمانی با کودکان فرصتی‌اند تا کودک به‌واسطه‌ی آن‌ها بتواند تجربه‌های درونی خود را بهتر بشناسد و ظرفیت بیشتری برای فکر کردن، ارتباط برقرار کردن و مواجهه با جهان ذهنی و درونی خود به دست آورد. این اثر توسط عقیله موسوی به فارسی ترجمه شده و نشر قطره آن را منتشر کرده است.
در نکوداشت کتاب میدان دونفره
- آنتونینو فرو گفت‌وگوی روانکاوانه را مواجهه‌ی دو ذهن، یعنی ذهن بیمار و تحلیلگر، می‌داند؛ مواجهه‌ای که داستانی تازه می‌آفریند و از تاکید سنتی فرویدی بر شبکه‌ی روابط تاریخی و واقعی بیمار فراتر می‌رود. در نگاه نویسنده، این گفت‌وگو در میدان بیناذهنی رخ می‌دهد؛ جایی که تجربه‌ای هیجانی و مشترک میان بیمار و تحلیلگر شکل می‌گیرد و مسیر رشد هیجانی بیمار را از طریق تجربه‌های عاطفی تازه و دسترس‌پذیر شدن تجربه‌های پیش‌تر ناشناخته برای تفکر، هموار می‌کند. این تعامل‌ها زمینه‌ساز دگرگونی‌هایی هستند که راه‌های تازه‌ای برای فهم می‌گشایند و امکان شکل‌گیری تجربه‌هایی جدید از رابطه و شناخت خود را فراهم می‌کنند. (آتول هیوز، مجله بین‌المللی روانکاوی)
کتاب میدان دونفره برای شما مناسب است اگر
- به دیگر کتاب‌های آنتونینو فرو مثل از کاناپه تا پول علاقه دارید.
- روانشناس بالینی یا روان‌درمانگر کودک هستید و می‌خواهید پیرامون اصول کار با کودک در اتاق درمان بیشتر بدانید.
- دوست دارید در خصوص روانکاوی ویلفرد بیون و روانکاوی کودک ملانی کلاین اطلاعات بیشتری کسب کنید.
در بخشی از کتاب میدان دونفره: تجاربی در تحلیل کودک می‌خوانیم
بحث درباره‌ی گفتگو را تا اینجا به تعویق انداختم، چراکه گفتگو در همه‌جا حاضر است: در بازی، در گفتن از رؤیاها، در نظرهایی که درباره‌ی نقاشی‌ها بیان می‌شود و البته در همه‌ی تعاملات کلامی. ازآنجایی‌که این شیوه‌های بیان به‌شدت درهم‌تنیده‌اند و اغلب نیز با یکدیگر هم‌پوشانی دارند، پرداختن جداگانه به نقاشی‌ها، رؤیاها، بازی و گفتگوها صرفاً برای آن است که به توصیف شفاف‌تری از آن‌ها دست پیدا کنیم.
ازسوی‌دیگر، همان‌طور که برگرداندن تعاملات کودک به زبان بزرگسال و مطرح کردن این سؤال برای خودم که چگونه ممکن است کودک آنچه را بزرگسال با کلمات خود می‌گوید با بقیه در میان بگذارد و بالعکس چیزهای زیادی به من آموخت، احساس می‌کنم تبدیل شکلی از بیان به شکل دیگر و باز به نمود دیگری از بیان فواید زیادی داشته باشد. به‌عبارت‌دیگر، از خودم می‌پرسم چگونه گفتگو می‌تواند به شکل نقاشی درآید، چگونه نقاشی می‌تواند روایت شود، چگونه بازی می‌تواند در قالب رؤیا یا نقاشی ظاهر شود و... چنین تمرینی کمک می‌کند ابزارهای تعبیری بیشتری داشته باشیم که منعطف‌ترند و هم‌زمان ایده‌ی یگانگی واقعیت‌های ذهنی را تأیید می‌کنند. درواقع، شیوه و مسیر بیان براساس نیاز ویژه‌ای که در آن لحظه‌ی خاص مطرح است تغییر می‌کند.
در گفتگوی تحلیلی، رویکردهای مختلفی برای شنیدن در اختیارمان است. برای مثال، می‌توانیم بر سطح تاریخچه و ارجاع تاریخی تمرکز کنیم. این سطح اطلاعاتی درباره‌ی واقعیت بیرونی و واقعیت عاطفی کودک برایمان فراهم می‌کند. پس آنچه کودک به ما می‌گوید فرصتی است تا با جهان واقعی و بیرونی او و نیز با احساساتی که این جهان در او به راه می‌اندازد ارتباط برقرار کنیم.
