کتاب روسو اثر جیمز دلینی از نشر مرکز

کتاب روسو نوشته‌ی جیمز دلینی، درآمدی فشرده بر زندگی، آثار و اندیشه‌های ژان ژاک روسو، فیلسوف اثرگذار عصر روشنگری است. نویسنده با بررسی مهم‌ترین نوشته‌های روسو، تصویری منسجم از دیدگاه‌های او درباره‌ی جامعه، پیشرفت، آموزش، سیاست، نابرابری و طبیعت انسان ارائه می‌دهد و خواننده را با زمینه‌های شکل‌گیری فلسفه‌ی روسو آشنا می‌کند.

درباره‌ی کتاب روسو

ژان ژاک روسو یکی از فیلسوفان عصر روشنگری است که از یک سو به مقابله با برخی باورهای مسلط دوران خود پرداخت و از سوی دیگر، در نقد علم، هنر و تصور رایج از پیشرفت، در برابر بسیاری از آرمان‌های مدرنیته ایستاد. جیمز دلینی در کتاب روسو درباره‌ی جایگاه روسو در عصر روشنگری می‌گوید و نسبت پیچیده‌ی اندیشه‌ی او با جهان مدرن را بررسی می‌کند.

جیمز دلینی گستره‌ی وسیعی از اندیشه‌های روسو را از آموزش و تربیت تا سیاست و زندگی شخصی او دنبال می‌کند. در بررسی کتاب امیل، فلسفه‌ی تعلیم و تربیت روسو، نگاه او به پرورش طبیعی انسان و شکل‌گیری شخصیت کودک مطرح می‌شود؛ سپس در بخش فلسفه‌ی سیاسی، آثاری مانند «گفتاری درباره‌ی اقتصاد سیاسی» و «قرارداد اجتماعی» بررسی و زمینه‌ی بحث درباره‌ی آزادی، حاکمیت و نظم سیاسی فراهم می‌شود.

روسو؛ در عرصه‌ی سیاست و زندگی

در بخش پنجم این کتاب، نظریه‌ی قرارداد اجتماعی روسو در پیوند با مسئله‌ی اراده‌ی عمومی و شکل‌گیری جامعه‌ی سیاسی بررسی می‌شود؛ اندیشه‌ای که بعدها در تحول فلسفه‌ی سیاسی مدرن و برداشت‌های مختلف از انقلاب و حاکمیت مردم اهمیت پیدا کرد. دلینی با بررسی سه کتاب اعترافات، محاورات و خیال‌پردازی‌های رهرو گوشه‌نشین، به وجه خودزندگی‌نامه‌ای و شخصی اندیشه‌ی روسو می‌پردازد و تصویری کامل‌تر از پیوند میان زندگی و تفکر او ارائه می‌دهد.

سید مسعود آذرفام کتاب روسو را از متن انگلیسی به فارسی ترجمه کرده است. او برای دقت بیشتر، به متن اصلی فرانسوی نیز مراجعه کرده و از ترجمه‌های فارسی موجود نیز بهره برده است. همه‌ی این‌ها سبب شده تا متن حاضر ترجمه‌ای دقیق باشد و ارتباط مستقیمی با متون اصلی روسو داشته باشد.

مزیت کتاب جیمز دلینی در این است که تنها به یک جنبه از اندیشه‌های روسو محدود نمی‌شود؛ بلکه رابطه‌ی روسو و عصر روشنگری، نقد جامعه مدرن، نابرابری، آموزش، سیاست و آثار خودزندگی‌نامه‌ای او را در یک چارچوب واحد کنار هم قرار می‌دهد.

اگر می‌خواهید بدون ورود مستقیم به مجموعه‌ی گسترده و گاه دشوار آثار روسو، تصویری منسجم از مهم‌ترین ایده‌ها و نوشته‌های او به دست آورید، خرید کتاب روسو نشر مرکز منبعی مفید خواهد بود تا شما را با فلسفه‌ی روسو آشنا و درک درستی از جایگاه او در تاریخ اندیشه‌ی سیاسی و اجتماعی ارائه کند.

نکوداشت‌های کتاب روسو

• در هر صفحه از این کتاب می‌توان شور و اشتیاق جیمز دلینی در مواجهه با اندیشه‌های روسو را احساس کرد. دامنه‌ی موضوعاتی که این اثر در بر می‌گیرد چشمگیر است و به مسائل محوری در مجموعه‌ی آثار فلسفی روسو می‌پردازد... کتاب روسو درآمدی عالی برای آشنایی با متفکری است که در بسیاری از تاریخ‌نگاری‌های متعارف فلسفه کمتر مورد توجه قرار گرفته است. این کتاب همان کاری را انجام می‌دهد که یک شرح و تفسیر خوب باید انجام دهد: ما را با بینشی عمیق و نیرویی تازه به نوشته‌های خود روسو بازمی‌گرداند. (تیموتی شان کویین، دانشگاه خاویر ایالات متحده آمریکا)
• آیا جهان به تک‌نگاری‌های بیشتری درباره‌ی فیلسوفان بزرگ نیاز دارد؟ وقتی این آثار به‌خوبی در مجموعه‌ای نوشته شده باشند، پاسخ مثبت است... جیمز دلینی نشان می‌دهد که چگونه آموزه‌های مشهورترین اثر روسو، قرارداد اجتماعی، در دیگر نوشته‌های او نیز بازتاب یافته‌اند و آن‌ها را با دیدگاه‌های هابز مقایسه می‌کند. (مجله‌ی چویس)

کتاب روسو برای شما مناسب است اگر

• می‌خواهید درباره‌ی زندگی، اندیشه‌ها و آثار روسو مطالعه کنید.
• قصد دارید با فلسفه‌ی تعلیم و تربیت، فلسفه‌ی سیاسی و تحولات فلسفه‌ی سیاسی مدرن از نگاه ژان ژاک روسو آشنا شوید.
• می‌خواهید درباره‌ی نظریه‌ی قرارداد اجتماعی روسو بیشتر بدانید.
• در حوزه‌ی فلسفه و اندیشه‌ی سیاسی، ترجمه‌های سید مسعود آذرفام را دنبال می‌کنید.

در بخشی از کتاب روسو می‌خوانیم

امیل یا «در باب تعلیم و تربیت» در سال 1762 منتشر شد (همان سالی که قرارداد اجتماعی، کتاب اصلی روسو دربارۀ فلسفۀ سیاسی، به انتشار رسید) و یکی از مهم‌ترین آثار او تلقی می‌شود. این اثر همچنین در زمان انتشارش یکی از مناقشه‌برانگیزترین آثار روسو بود. امیل (همچون قرارداد اجتماعی) بلافاصله از سوی مقامات پاریس ممنوع اعلام شد و روسو برای اجتناب از دستگیری مجبور شد از فرانسه بگریزد. چنانکه در بحث‌مان راجع به کتاب چهارم امیل خواهیم دید، دیدگاه‌های مذهبی روسو اصول عقاید کلیسایِ کاتولیک را رد می‌کردند.

زمانی که برای نخستین بار کتاب را در دست می‌گیریم، قابل‌توجه‌ترین نکته دربارۀ آن حجم زیاد کتاب است که به پانصد صفحه می‌رسد. عنوان کتاب نیز شاید قدری گمراه‌کننده باشد. اگرچه بخش اعظم کتاب راجع به تعلیم و تربیت است، اما مطالب بسیاری نیز افزون بر آن وجود دارند و کتاب را به‌درستی آمیزه‌ای از چیزهای مختلف دانسته‌اند: امیل هم در باب تعلیم و تربیت است هم دربارۀ فلسفه؛ هم رساله است هم رمان؛ و تا حدی هم اثری تخیلی است، هم اثری شرح‌حال‌گونه. این رشته‌های گوناگون در سرتاسر متن به هم بافته شده‌اند، و اگرچه ممکن است برای خواننده‌ای که کتاب را برای نخستین بار در دست می‌گیرد قدری گیج‌کننده باشد، معتقدم این رویکردهای متفاوت در‌واقع به غنای متن افزوده و حتی به آن روح داده‌اند. شاید بد نباشد اندکی دربارۀ این زوایای مختلف و پرسش/پرسش‌های بنیادینی که هر یک معطوف به آنند توضیح دهیم.

روسو در این کتاب، به‌عنوان اثری در باب تعلیم و تربیت، به تشریح کارآمدترین شیوۀ آموزش یک دانش‌آموز می‌پردازد. او جنبه‌های مرسوم تعلیم و تربیت مانند ریاضیات و تاریخ را به بحث می‌گذارد، ولی بیشتر به تعلیم و تربیت اخلاقی توجه دارد؛ یعنی آموزش «خوب» بودن به کودک. او مطالب کتاب را، به‌عنوان اثری در باب فلسفه، با مداقه در این مضمون اساسی ادامه می‌دهد که انسان‌ها بالطبع بد نیستند و امکان خوب بودنِ شخص علیرغم زیستن در جامعه‌ای فاسد را بررسی می‌کند. علاوه بر این، در کتاب چهارم به مصرح‌ترین بحث روسو دربارۀ روابط میان متافیزیک، اخلاق، خدا و دین برمی‌خوریم.