کتاب ایلیاد اثر هومر با ترجمه میرجلال الدین کزازی از نشر مرکز (بهترین ترجمه)

کتاب ایلیاد اثر هومر، یکی از بزرگ‌ترین آثار ادبیات جهان و روایتی ماندگار از جنگ، خشم، افتخار و سرنوشت است. هومر در این حماسه‌ی یونانی، جنگ تروا را از زاویه‌ای انسانی و پرتنش روایت می‌کند؛ جایی که خشم آشیل، سرنوشت قهرمانان و خواست خدایان در هم می‌آمیزند. این شاهکار حماسی هومر شما را به جهان پهلوانان و خدایان یونان باستان می‌برد؛ جهانی که در آن عشق، انتقام، غرور و مرگ در کنار هم سرنوشت قهرمانان را رقم می‌زنند.

درباره‌ی کتاب ایلیاد

متن اصلی کتاب ایلیاد از همان نخستین سطرها با خشم آشیل آغاز می‌شود. هومر داستان را نه از آغاز جنگ تروا، بلکه از مقطعی در سال‌های پایانی این نبرد ده‌ساله آغاز می‌کند؛ زمانی که میان آشیل، بزرگ‌ترین جنگجوی سپاه یونانیان، و آگاممنون، فرمانده سپاه، اختلافی شدید شکل می‌گیرد. این نزاع باعث کناره‌گیری آشیل از نبرد می‌شود و غیبت او ورق جنگ را به سود تروایی‌ها برمی‌گرداند.

کتاب ایلیاد صرفا روایت مجموعه‌ای از نبردها نیست. هومر در پس زره‌ها، نیزه‌ها و میدان‌های خونین، پرسش‌هایی درباره‌ی غرور، قدرت، مرگ، وفاداری و معنای قهرمانی مطرح می‌کند. قهرمانان او موجوداتی شکست‌ناپذیر و دور از دسترس نیستند؛ می‌ترسند، خشمگین می‌شوند، اشتباه می‌کنند و در برابر مرگ و سرنوشت ناتوان‌اند. به همین دلیل داستان جنگ تروا در ایلیاد، با وجود فاصله‌ی چند هزارساله با جهان امروز، همچنان واجد نیرویی انسانی و قابل لمس است.

معرفی شخصیت‌های اصلی کتاب ایلیاد هومر؛ از آشیل تا هکتور

در مرکز کتاب ایلیاد هومر، آشیل قرار دارد؛ جنگجویی که نیروی خارق‌العاده‌اش در میدان نبرد با غرور و خشم شدیدش همراه شده است. تصمیم آشیل برای کناره‌گیری از جنگ، یکی از مهم‌ترین نقاط عطف داستان است و نشان می‌دهد در جهانی که سرنوشت سپاه‌ها به قدرت قهرمانان وابسته است، یک نزاع شخصی می‌تواند مسیر یک جنگ بزرگ را تغییر دهد.

در سوی دیگر، هکتور قرار دارد؛ شاهزاده‌ی تروایی و یکی از شریف‌ترین چهره‌های حماسه. در داستان جنگ تروا، هکتور فقط یک جنگجوی دلیر نیست؛ او هم‌زمان پسر، همسر، پدر و مدافع شهرش است و همین پیوند میان وظیفه‌ی خانوادگی و مسئولیت جنگی، شخصیت او را از یک قهرمان صرفا نظامی فراتر می‌برد. در کنار آشیل و هکتور، شخصیت‌هایی مانند آگاممنون، پاتروکل، آژاکس، پاریس و هلن نیز هر یک بخشی از شبکه‌ی پیچیده‌ی قدرت، عشق، رقابت و انتقام را شکل می‌دهند.

ویژگی‌های اثر جاویدان هومر

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های کتاب ایلیاد، ترکیب جهان انسان‌ها و خدایان است. زئوس، آتنا، آپولون، هرا و دیگر ایزدان در روند جنگ دخالت می‌کنند و گاه آشکارا از یک طرف حمایت می‌کنند؛ با این حال، حتی حضور خدایان نیز نمی‌تواند مسئله‌ی مرگ و سرنوشت را به سادگی از میان بردارد. در حماسه‌ی یونانی هومر، قهرمان ممکن است در میدان نبرد شکست‌ناپذیر به نظر برسد، اما همچنان با محدودیت‌های سرنوشت روبه‌روست.

کتاب ایلیاد همچنین از نظر ساختار روایی اثری چشمگیر است. این حماسه در 24 سرود شکل گرفته و برخلاف تصور رایج، تمام جنگ تروا را از آغاز تا پایان روایت نمی‌کند؛ بلکه بخش مشخصی از سال پایانی جنگ را در کانون قرار می‌دهد. از این رو، کتاب ایلیاد را نمی‌توان صرفا شرحی از جنگ یونانیان و ترواییان دانست؛ هسته‌ی اصلی اثر، تراژدی خشم آشیل و پیامدهای آن است.

درخشش شاهکار حماسی هومر تنها به داستان و شخصیت‌های آن محدود نمی‌شود. توصیف نبردها، گفت‌وگوهای طولانی، صحنه‌های سوگ و مرگ و حضور پررنگ تشریفات و آیین‌ها، جهانی گسترده و زنده می‌سازد. همین ویژگی‌هاست که ایلیاد را به یکی از پایه‌های سنت حماسی غرب تبدیل کرده و آن را در کنار دیگر کتاب‌های هومر، به‌ویژه ادیسه، در شمار آثار بنیادین ادبیات کلاسیک قرار داده است.

چرا باید کتاب ایلیاد هومر را با ترجمه میرجلال الدین کزازی بخوانیم؟

ترجمه‌ی میرجلال الدین کزازی از کتاب ایلیاد رویکردی متفاوت به بازآفرینی زبان حماسی هومر دارد. میرجلال الدین کزازی در برگردان آثار کلاسیک، به ظرفیت‌های زبان فارسی و واژگان کهن و ادبی آن توجه ویژه‌ای نشان می‌دهد و همین ویژگی به ترجمه‌ی او رنگ‌وبوی حماسی می‌بخشد.

اگر به دنبال بهترین ترجمه‌ی کتاب ایلیاد هستید، ترجمه‌ی میرجلال‌الدین کزازی برای خواننده‌ای که می‌خواهد با زبانی ادبی و نزدیک به حال‌وهوای حماسی به سراغ این اثر برود، انتخابی قابل توجه است. با خرید کتاب ایلیاد نشر مرکز اثری را خواهید خواند که پس از هزاران سال هنوز داستان خشم آشیل، نبرد هکتور و سرنوشت انسان در برابر مرگ را با قدرتی کم‌نظیر روایت می‌کند.

اقتباس‌های سینمایی و فرهنگی از کتاب ایلیاد هومر

• سقوط تروا (The Fall of Troy)، 1911: فیلم صامت ایتالیایی به کارگردانی جووانی پاسترونه؛ نخستین اقتباس سینمایی شناخته‌شده از حماسه‌ی هومر.
• ملکه‌ی اسپارت (The Queen of Sparta)، 1931: فیلم حماسی هشتاددقیقه‌ای هالیوودی که اقتباسی آزاد از ایلیاد به شمار می‌رود.
• هلن تروا (Helen of Troy)، 1956: فیلمی به کارگردانی رابرت وایز که داستان هلن را با تاکید بر بی‌گناهی او در ماجرای ربوده‌شدنش روایت می‌کند.
• خشم آشیل (The Fury of Achilles)، 1962: فیلم ایتالیایی به کارگردانی مارینو جیرولامی که بر شخصیت آشیل و نبردهای او تمرکز دارد.
• هلن تروا (Helen of Troy)، 2003: مینی‌سریال تلویزیونی که داستان را از نگاه منلائوس روایت می‌کند و تاثیر حضور هلن بر اطرافیانش را در مرکز توجه قرار می‌دهد.
• تروا (Troy)، 2004: فیلمی حماسی به کارگردانی ولفگانگ پترسن و اقتباسی آزاد از ایلیاد که روایت جنگ تروا را با تغییراتی نسبت به متن هومر به تصویر می‌کشد.
• کتاب ایلیاد هومر از پایه‌های ادبیات و فرهنگ کلاسیک غرب است و تاثیر آن قرن‌ها پس از سروده‌شدن همچنان ادامه دارد. این اثر نه‌تنها بر سینما، بلکه بر ادبیات، شعر، نمایشنامه‌نویسی، تئاتر، موسیقی، هنرهای تجسمی و حتی مطالعات مربوط به جنگ و آسیب‌های روانی ناشی از آن اثر گذاشته است. داستان جنگ تروا و شخصیت‌های ایلیاد بارها بازآفرینی و از زاویه‌های تازه روایت شده‌اند و ردپای این حماسه را می‌توان در آثار هنری و فرهنگی دوره‌های مختلف تا فرهنگ عامه امروز دنبال کرد.

کتاب ایلیاد هومر برای شما مناسب است اگر

• به حماسه‌ی یونانی، اساطیر یونان و ادبیات کلاسیک جهان علاقه‌مندید.
• می‌خواهید یکی از مهم‌ترین آثار ادبیات حماسی جهان را به فارسی بخوانید.
• داستان‌های پهلوانی، جنگی و اسطوره‌ای را دوست دارید و از روایت‌های پرتنش لذت می‌برید.
• ترجیح می‌دهید آثار کلاسیک را با ترجمه‌ای ادبی و متناسب با فضای حماسی اثر بخوانید.

در بخشی از کتاب ایلیاد می‌خوانیم

نستور، هر چند که گرمِ باده‌نوشى بود، هیاهوى سپاهیان را شنید. روى به سوى پورِ آسْکْلِپیوس آورد و این سخنانِ روشن و روان را با او در میان نهاد:

اى ماشائونِ مینوى! به شیوه‌اى بیندیش که این هنگامه و هیاهو بدان پایان پذیرد. فریادِ سره‌مردانِ نیرومند ما از کناره کشتیها برمى‌آید و درمى‌گسترد. تو اینک در همین جاى نشسته بمان و باده آتشفام بنوش و چشم بدار تا هِکامِدِ شکنجینه موى آبى گرم فراهم آورد و بدان، خون را از زخمِ خون چکانت بسترد. امّا من مى‌روم که گَشتى بزنم و از آنچه مى‌گذرد، آگاه شوم؛ به زودى، بازخواهم آمد.

او، بدین سان، سخن گفت. سپر پورش، تراسیمِد، آن چیره بر اسبان را، سپرى درخشان از برنز را که در خرگاه او بود، برگرفت؛ تراسیمد سپرِ پدرش را برداشته بود. نیز نیزه‌اى را که نوکى برنزینه و برّان داشت برگرفت، آن ابزار دلاورى را؛ آنگاه که از خرگاه بیرون آمد، بر جاى ایستاد؛ بى‌درنگ، نمایى خشم‌انگیز و جانْ‌آشوب را در برابر دید؛ جنگاورانِ شکست‌آورده و گریزان را ترواییان با تازش و توانى توفانى از برابرشان مى‌تاراندند و باروىِ آخاییان فروریخته بود. به همان شیوه که دریاى پهناور، در آن هنگام که خیزابه‌ها خاموشند، فرازآمدنِ ناگهانىِ بادها، بادهاىِ غریوان، را از پیش درمى‌یابد و حس مى‌کند؛ هنوز آرام است و به هیچ سویى نمى‌گراید و نمى‌غلتد؛ تا آن زمان که دَمِ بادى ناگزیر و چاره‌ناپذیر از سوى زئوس فرود مى‌آید؛ پیرمرد، به همان سان، سرگشته و دودل مانده بود و از خود مى‌پرسید که: آیا مى‌بایست به انبوهِ سپاهیانِ دانایى که اسبانى تیزپوى داشتند مى‌پیوست؛ یا به نزدِ شبانِ جنگاوران، آگاممنونِ آتره‌اى مى‌شتافت. این هر دو را نیک برسنجید و سرانجام بر آن شد که به جُستنِ آگاممنون برود. با این‌همه، جنگجویان در گرماگرمِ نبرد، یکدیگر را فرومى‌کشتند و برنزِ دُژَم و ناآمیزگار بر گِردِ پیکرِ آنان که به شمشیرها و نیزه‌هاىِ دوشاخ فروکوفته مى‌شدند، آوازى تیز و زیر برمى‌آورد.