کتاب اوکراین و روسیه اثر آگنیشکا پیکولیکا ویلچوسکا و ریچارد ساکوا مجموعهای از تحلیلهای سیاسی دربارهی بحران اوکراین و تیره شدن روابط روسیه و اوکراین در سالهای پس از یورومیدان است. این اثر به جای آنکه بحران را نتیجهی یک عامل واحد بداند، آن را در پیوند میان سیاست داخلی، هویت، رسانه و سیاست خارجی روسیه و اوکراین بررسی میکند و نشان میدهد که چگونه مجموعهای از تنشهای به هم پیوسته به یکی از مهمترین بحرانهای سیاسی اروپا انجامید.
دربارهی کتاب اوکراین و روسیه
کتاب اوکراین و روسیه از نقطهای آغاز میکند که در آن تحولات سیاسی داخلی اوکراین با رقابتهای بزرگتر میان روسیه و غرب گره خورد. نویسندگان تلاش میکنند نشان دهند که برای فهم بحران اوکراین باید همزمان به ساختار سیاسی اوکراین، شکافهای منطقهای و اجتماعی، نقش قدرتهای خارجی و جایگاه اوکراین در نظم امنیتی اروپا توجه کرد. از این نظر، بحران نه حادثهای ناگهانی، بلکه نتیجهی برخورد چند روند سیاسی و ژئوپلیتیکی است.

روابط روسیه و اوکراین؛ فراتر از دوگانهی شرق و غرب
یکی از نکات مهم کتاب اوکراین و روسیه این است که جامعهی اوکراین را نمیتوان با دوگانهی ساده طرفدار روسیه و طرفدار غرب توضیح داد. تنوع زبانی، قومی و منطقهای، الگوهای رای دادن و تفاوت برداشت مردم از هویت اوکراینی و رابطه با روسیه بخشی از زمینهی سیاسی بحران را شکل میدهند. در این میان وضعیت مناطق روس زبان و مسئلهی هویت اهمیت ویژهای پیدا میکند؛ زیرا روابط روسیه و اوکراین فقط میان دو دولت نیست و با برداشت مردم دو کشور از یکدیگر نیز پیوند خورده است.
کتاب اوکراین و روسیه در بررسی بحران کریمه نیز یک نگاه تک بعدی فاصله میگیرد و مسئله را در زمینهی پیچیدهی روابط روسیه و اوکراین، هویت سیاسی و ژئوپلیتیک منطقه قرار میدهد. کریمه در سال 2014 به روسیه ملحق شد و همین رویداد به یکی از نقاط اصلی تشدید اختلاف میان روسیه، اوکراین و کشورهای غربی تبدیل شد. بررسی این رخداد در کنار تحولات شرق اوکراین نشان میدهد که مسائل سرزمینی، هویت جمعی و منافع ژئوپلیتیکی چگونه میتوانند در شرایط بحرانی یکدیگر را تقویت کنند.
وقتی سیاست به جنگ روایتها تبدیل میشود
بخش مهمی از کتاب اوکراین و روسیه به چیزی میپردازد که اغلب در تحلیل بحرانهای سیاسی نادیده گرفته میشود: اینکه مردم وقایع را چگونه میبینند و تفسیر میکنند و چه مقدار از واقعیت به آنها ارائه میشود. نویسندگان با بررسی تبلیغات، رسانه و گفتمان سیاسی روسیه و بازنمایی بحران در رسانههای غربی نشان میدهند که روایتسازی خود بخشی از میدان سیاست است.
این مجموعه به جای ارائهی یک روایت یکپارچه، نوشتههای پژوهشگران مختلف را کنار هم قرار میدهد؛ از تحلیل سیاست داخلی و ملیگرایی گرفته تا بررسی سیاست خارجی اوکراین و روسیه، تحریمهای اقتصادی، رابطهی روسیه با غرب و آیندهی روسیه. اهمیت کتاب اوکراین و روسیه هم در همین چند صدایی بودن آن است و ما به جای مواجههی صرف با شرح رویدادها، با مجموعهای از پرسشها روبهرو میشویم: چرا روابط روسیه و اوکراین تا این اندازه متشنج شد؟ نقش ناتو و غرب چه بود؟ و رسانهها چگونه به شکلگیری روایتهای رقیب دربارهی بحران کمک کردند؟
خرید کتاب اوکراین و روسیه: مردم، سیاست، تبلیغات و چشمانداز از انتشارات شناخت پژوه میتواند تصویری چندلایه از بحران اوکراین در سالهای 2013 تا 2015 به شما بدهد؛ دورهای که بحران کریمه، درگیری در شرق اوکراین و تشدید اختلافات میان روسیه و غرب، نظم سیاسی و امنیتی اروپا را تحت تاثیر قرار داد. این مجموعه مقالات سیاسی به ویراستاری آگنیشکا پیکولیکا ویلچوسکا و ریچارد ساکوا منتشر شده و محمدحسین قربانی زواره آن را به فارسی ترجمه کرده است.
کتاب اوکراین و روسیه برای شما مناسب است اگر
- به کتابهای علوم سیاسی، روابط بینالملل و تحلیل ژئوپلیتیک علاقه دارید.
- میخواهید روابط روسیه و اوکراین را فراتر از روایتهای خبری و از زاویهی سیاست، جامعه، هویت و تبلیغات بررسی کنید.
- به بررسی نقش رسانه و تبلیغات در شکلگیری روایتهای سیاسی علاقهمندید.
در بخشی از کتاب اوکراین و روسیه: مردم، سیاست، تبلیغات و چشم انداز میخوانیم
به نظر میآید که روایتهای «اوراسیا» و «دنیای روسیه» با هم رقابت میکنند و تعریفی چندملیتی و قومگرایانه از نقش روسیه در اوراسیا را ارائه میدهند؛ بااینحال، چندین لایه باید درواقع از هم جدا شوند. یکی اینکه اگر «دنیای روسیه» همانند «پروژه تمدنی» و «صدای روسیه» در جهان، با ادعای احترام رژیمهای مستقر ضد انقلابهای خیابانی مانند سوریه یا ارزشهای مسیحی خانوادهمحور ضد ازدواج همجنسگرایان شناخته شود، اتحادیه اوراسیا تنها جنبه اقتصادی کشورها را در برمیگیرد که بهعنوان یک «هنگ منطقهای» مطرح میشود. اگر «دنیای روسیه» در پوشش دفاع از روسهای قومی یا جمعیت روسیزبان در خارج از کشور در نظر گرفته شود، اقدامی صرفاً ابزاری است که در صورت شکست جذابیت اوراسیا استفاده خواهد شد. درضمن فقط کشورهایی که از ادغام در استراتژی هژمون منطقهای روسیه امتناع میورزند، مانند گرجستان، مولداوی و اوکراین پس از یانوکوویچ اقلیتهای روسی خود را «فعال» میبینند و کسانی که طبق قوانین بازی میکنند، مانند قزاقستان نظربایف، مجبور نیستند با حمایت مسکو در برابر اقلیتهای روسی خود قرار گیرند. در هر دو مورد، روایتهای «اوراسیا» و «دنیای روسیه» بیش از آنکه در تضاد باشند، در یکدیگر تلفیق شده و یک ترکیب شناختی تبدیل شدهاند.
بنابراین، نقطه متناقض واقعی در روایت ناسیونالیستهای روسی به مسائل مربوط به خارج از کشور یا مسائل سیاست خارجی مربوط نمیشود؛ بلکه صرفاً به مواضع داخلی مرتبط است. اینکه چگونه روسیه میتواند به یک هژمون (امپراتوری) منطقهای تبدیل شود؛ درحالیکه جامعه بهشدت بیگانههراس است؟ دو سوم جمعیت، درخواست رژیمهایی با جمهوریهای آسیای مرکزی و قفقاز جنوبی را داشتهاند و مایل هستند که مهاجرت متوقف شود. درباره آن موضوع، تنها «ناسیونال - دموکراتها» به راهحل منطقی دست یافتهاند و با پذیرش ایده روسیه و «عقبنشینی»، به دنبال ادغام با غرب و ایجاد پرده آهنین جدید با آسیای مرکزی و آسیا در سطح جهانی، برای اجتناب از آن و «تهاجم» گسترده مهاجران هستند.
بله




















