کتاب چیزهای شفاف اثر ولادیمیر ناباکوف از نشر چشمه

کتاب چیزهای شفاف نوشته‌ی ولادیمیر ناباکوف، داستان هیو پرسون، ویراستاری آمریکایی با خاطراتی گره‌خورده به مکان‌ها، آدم‌ها و اشیای سال‌های گذشته است. رمان از رفت‌وآمد او میان آمریکا و سوئیس شکل می‌گیرد و ناباکوف در آن با زمان، زاویه‌ی روایت و جزئیات روزمره بازی می‌کند. نثر دقیق و طنز تیره حال‌وهوایی خاص به این اثر کوتاه بخشیده است. این رمان در سال 1973 نامزد نهایی جایزه‌ی ملی کتاب آمریکا شد.

درباره‌ی کتاب چیزهای شفاف

این کتاب، داستان هیو پرسون، ویراستار جوان آمریکایی، است که زندگی‌اش با چهار سفر به سوئیس گره می‌خورد. نخستین سفر را همراه پدرش انجام می‌دهد که با مرگ پدر پایان می‌گیرد. سال‌ها بعد، هیو از طرف ناشرش برای دیدار با نویسنده‌ای مشهور و گوشه‌گیر به سوئیس می‌رود. در همین سفر با آرماند آشنا می‌شود؛ زنی که به زندگی او راه پیدا می‌کند و این آشنایی، مسیر سال‌های بعد زندگی هیو را تغییر می‌دهد.

هشت سال بعد، هیو و آرماند دوباره راهی سوئیس می‌شوند. هیو می‌خواهد نویسنده را برای تغییراتی در دست‌نوشته‌اش متقاعد کند و آرماند نیز در این سفر همراه اوست. پس از بازگشت، هیو سرگرم ویرایش دست‌نوشته می‌شود و شبی عجیب را پشت سر می‌گذارد؛ شبی که خواب، خاطره و واقعیت در هم می‌آمیزند. کمی بعد پلیس سراغ هیو می‌آید و او پس از این ماجرا مدتی را در بیمارستان‌های روانی می‌گذراند. سال‌ها بعد، هیو به‌تنهایی راهی سوئیس می‌شود و به هتل‌ها و مکان‌هایی بازمی‌گردد که خاطرات گذشته‌اش را در خود دارند. در این سفر، او میان خاطراتش پرسه می‌زند و به جهان کتاب چیزهای شفاف ولادیمیر ناباکوف معنا می‌بخشد.

جهان عجیب و چیزهای شفاف

عنوان چیزهای شفاف به شیوه‌ی خاص ولادیمیر ناباکوف در نگاه کردن به جهان مربوط می‌شود؛ اشیا در این رمان سطحی خاموش دارند و در عین حال تاریخچه‌ی آدم‌هایی را که از کنارشان گذشته‌اند در خود نگه می‌دارند. راوی گاهی از میان این اشیا عبور می‌کند و گذشته را آشکار می‌سازد؛ خواب‌ها و خاطرات نیز در روایت هیو با اتفاقات واقعی درهم می‌آمیزند. زبان دقیق و بازیگوش ناباکوف، طنزی سرد و لحظاتی وهم‌آلود پدید می‌آورد که خواندن داستان را به تجربه‌ای چندلایه و عمیق تبدیل می‌کند.

خرید کتاب چیزهای شفاف برای خواننده‌ای که به روایت‌های روان‌شناختی، ساختارهای روایی تجربی و بازی‌های ادبی با زمان و حافظه علاقه دارد، انتخابی قابل توجه است. ترجمه‌ی فارسی حاضر از محمدحسین واقف در نشر چشمه با پانویس‌ها و پیوست‌هایی همراه شده که به درک لایه‌های ادبی و تفسیری اثر کمک می‌کنند؛ از جمله نقد جان آپدایک، مصاحبه‌ی مکتوب ناباکوف درباره‌ی ساختار رمان و نوشته‌هایی درباره‌ی مضمون‌های آن.

نکوداشت‌های کتاب چیزهای شفاف

• این اثر به همان اندازه‌ی نبوغ ولادیمیر ناباکوف، خودمانی، غیرقابل‌پیش‌بینی، نامتعارف و هراس‌انگیز است. (مِیوِس گالانت، نیویورک تایمز بوک ریویو)
• حاصل نهایی در کتاب چیزهای شفاف، هم سرد و وهم‌انگیز است و هم طنزآمیز؛ و این شفافیت‌ها در عین زیبایی، هراس‌آورند. (تایمز لندن)

کتاب چیزهای شفاف برای شما مناسب است اگر

• به ادبیات کلاسیک جهان علاقه دارید.
• از رمان‌های کوتاه با روایت تجربی و ساختار غیرخطی لذت می‌برید.
• خواندن آثار ولادیمیر ناباکوف و تجربه‌ی زبان ادبی، طنز ظریف و روایت چندلایه برایتان جذاب است.
• به رمان‌های روان‌شناختی با فضای رازآلود علاقه دارید.

در بخشی از کتاب چیزهای شفاف می‌خوانیم

این چهارمین دیدارش از سوییس بود. نخستین‌بار هجده سال قبل بود، وقتی چند روزی با پدرش در ترو مانده بود. ده سال بعد، در سی و دوسالگی، دوباره به آن شهر قدیمیِ کنارِ دریاچه سر زد و با رفتن و دیدن هتل‌شان درگیر لرزشی عاطفی، نیمی شگفتی و نیمی پشیمانی شد و به کام دلش رسید. از ایستگاهی بی‌هیچ ویژگیِ خاصی که قطار محلی به آن‌جا رسانده بودش و هم‌سطح دریاچه بود، راهی سرازیری و پلکانی کهنه به هتل می‌رسید. نام هتل را در خاطر نگه داشته بود: لاکوئت، که شبیه نام خانوادگی مادرش بود، یک فرانسوی کانادایی که پس از مرگش پرسونِ پدر کم‌تر از یک سال زنده ماند. همچنین به یاد داشت که هتلْ دلگیر و محقر بود و خواروخفیف کنار هتلی بسیار بهتر افتاده بود که از پنجره‌های طبقه‌ی هم‌کَفَش می‌شد اشباح میزهای رنگ‌پریده و پیشخدمت‌های زیر آب را تشخیص داد. هر دو هتل حالا از بین رفته‌اند و جای‌شان ساحل آبی قد کشیده، عمارتی آهنین، با نمای آراسته، شیشه‌ی تخت و گیاهان گلدانی.

در نیمچه شاه‌نشینی خوابیده بود که با راهرو طاق‌دار و یک چوب‌رختی از تختِ پدرش جدا می‌شد. شب همیشه هیولاست، اما این یکی عجیب هولناک بود. هیو همیشه در خانه اتاق خودش را داشت، از این گور مشترک برای خواب متنفر بود، با ترش‌رویی به وعده‌ی اتاق‌خواب‌های مجزا، که در منزلگاه‌های بعدی سفرِ سوییس‌شان در مهی منقوش سوسو می‌زدند، امید بسته بود. پدرش، مردی شصت‌ساله، کوتاه‌تر و همین‌طور خپل‌تر از هیو، در بیوگیِ اخیرش بدجوری فرتوت شده بود؛ وسایلش رایحه‌ای خاص می‌پراکندند، خفیف اما اشتباه‌نگرفتنی. در خواب خُرخُر می‌کرد و آه می‌کشید، خوابِ توده‌ی عظیمِ بدهیکلِ سیاهی را می‌دید که باید مرتب می‌کرد و از سر راه کنار می‌گذاشت یا باید با حال رنج‌آور ناتوانی و نومیدی از آن بالا می‌رفت. در سالنامه‌ی تورهای اروپایی که پزشکان خانواده برای فرونشاندن سوگ بی‌کسی سال‌خوردگانِ بازنشسته تجویز می‌کنند، حتی یک سفر را هم پیدا نمی‌کنیم که به این هدف دست یافته باشد.