کتاب وصف طعام: دیوان اطعمه مولانا ابواسحاق حلاج شیرازی، بر اساس نسخه تصحیح‌شده‌ی میرزا حبیب اصفهانی

کتاب وصف طعام مجموعه‌ای از اشعار، حکایت‌ها و رساله‌های طنزآمیز ابواسحاق حلاج شیرازی، مشهور به بسحاق اطعمه است که توسط محسن آزرم و براساس نسخه‌ی تصحیح شده‌ی میرزا حبیب اصفهانی در اختیار شما قرار گرفته است. شاعر در این اثر، خوراک و آشپزی را به موضوع اصلی شعر خود بدل می‌کند و با استفاده از نام غذاها، ابزارهای آشپزخانه و آداب سفره، کتاب شعر خیال‌انگیزی را می‌سازد.

درباره‌ی کتاب وصف طعام

کتاب وصف طعام نوشته‌ی ابواسحاق حلاج شیرازی از بخش‌های گوناگونی تشکیل شده که در آن، قالب‌های مختلف شعر فارسی، مثل قصیده، غزل، قطعه، رباعی و مثنوی همراه با چند حکایت، در کنار هم قرار گرفته‌اند. در این کتاب شعر طنز فارسی، غذاها جان می‌گیرند، سخن می‌گویند، با یکدیگر رقابت می‌کنند و برای اثبات برتری خود به استدلال، تهدید یا نبرد روی می‌آورند.

نکته‌ی قابل توجهی که در کتاب وصف طعام اثر ابواسحاق حلاج شیرازی به چشم می‌خورد، استفاده‌ی خلاقانه از نقیضه‌پردازی است. نویسنده وزن، قافیه، لحن و ساختار رایج شعرهای آن دوره را حفظ می‌کند، اما مضمون و دست‌مایه‌ی متداول شعر کلاسیک فارسی را تغییر می‌دهد. معشوق در شعر بسحاق اطعمه، گاه به غذایی خوش‌طعم شباهت پیدا می‌کند، رنج دوری به محرومیت از خوردن بدل می‌شود و میدان نبرد جای خود را به رقابت میان غذاها می‌دهد.

از معشوق و پهلوان تا آش و حلوا در ادبیات فارسی

ابواسحاق حلاج شیرازی در بسیاری از اشعار کتاب وصف طعام خود، به سراغ شعر شاعران پیشین می‌رود و مضامین شعر این بزرگان را با واژگان مرتبط به خوراک بازنویسی می‌کند. اما طنز کتاب تنها به ارجاع و شوخی با نمونه‌های شاخص شعر فارسی وابسته نیست، بلکه تضاد میان زبان فاخر شاعر و دست‌مایه‌ی موضوعی کتاب مثل خوردن، گرسنگی و پخت‌وپز نیز موقعیتی خنده‌آور به وجود می‌آورد.

ارزش کتاب وصف طعام نشر چشمه صرفا محدود به جنبه‌ی ادبی و طنزآمیزش نیست، بلکه تعدد اسامی خوراک‌ها، مواد غذایی و شیوه‌های پخت و آماده‌کردن غذا، سبب شده تا این اثر به منبعی قابل استناد و ارزشمند برای شناخت غذاها در تاریخ ایران بدل شود. فرهنگ واژگان مفصل کتاب نیز بسیاری از این نام‌ها و مواد مختلف سازنده‌شان را به تفصیل توضیح می‌دهد.

خرید کتاب وصف طعام شما را با یکی از نمونه‌های متفاوت شعر طنز فارسی روبه‌رو می‌کند که با استفاده از نقیضه‌‌پردازی‌های هوشمندانه‌اش، لبخند بر صورتتان می‌نشاند. این کتاب بر اساس نسخه‌ی تصحیح‌شده‌ی میرزا حبیب اصفهانی و به ویرایش محسن آزرم کار شده و نشر چشمه آن را منتشر کرده است.

کتاب وصف طعام برای شما مناسب است اگر

• می‌خواهید با نقیضه‌پردازی در ادبیات فارسی و بازآفرینی آثار شاعران پیشین آشنا شوید.
• به آثاری علاقه دارید که در آن‌ها غذاها شخصیت پیدا می‌کنند، سخن می‌گویند و وارد ماجراهای عاشقانه یا حماسی می‌شوند.
• می‌خواهید با گوشه‌ای کمتر شناخته‌شده از میراث ادبی فارسی آشنا شوید.

در بخشی از کتاب وصف طعام: دیوان اطعمه مولانا ابواسحاق حلاج شیرازی، بر اساس نسخه تصحیح‌شده‌ی میرزا حبیب اصفهانی می‌خوانیم

گوش و هوش و دل و جان یک نفسی با من دار
تا بدانی که غرض چیست مرا زین اشعار
دلبری هست مرا لب‌شکر و پسته‌دهن
گل‌رخِ سروقدِ سیم‌تنِ لاله‌عذار
دوش آمد به بَرَم همچو مریضی گفتا
مُمتَلی گشته‌ام و چاره بجویم زنهار
اشتهایم نبُوَد هر چه مرا پیش آرند
بیمِ آن است کزین غصّه بگردم بیمار
گفتمش این مَثَلِ اوست که عِنّین شده بود
رفت و کرد او مرضِ خود به حکیمی اظهار
آن حکیم از جهتِ رغبتِ شهوت کردن
ساخت الفیه و شلفیه برای آن یار