کتاب شناخت خلاقیت

معرفی کتاب شناخت خلاقیت

کتاب شناخت خلاقیت یکی از آثار برجسته‌ی دیوید کاکس در حوزه‌های خلاقیت، روان‌شناسی و خودیاری است. نویسنده در این اثر می‌کوشد تا علاوه بر ارائه‌ی تعریفی جامع از خلاقیت، وجه تمایز آن را باورهای معمول و گهگاه اشتباه، تعیین کند. نگاه جدید نویسنده باعث شده که این کتاب به یکی از مهم‌ترین آثار در حوزه رشد فردی معرفی شود.

درباره‌ی کتاب شناخت خلاقیت

تنها نوابغ خلاق هستند! شاید شما هم این جمله را شنیده باشید، جمله‌ی کوتاهی که برخی افراد در جواب این که چرا خلاق نیستید، عنوان می‌کنند. دیوید کاکس (David Cox)، مدرس خلاقیت بریتانیایی، اما در کتاب شناخت خلاقیت (Creative Thinking for Dummies) این باور را به طور کامل زیر سؤال برده است.

نویسنده در این کتاب هوش و خلاقیت، ضمن پاسخ به این سؤال که هدف خلاقیت چیست؟ تعریف خلاقیت از نظر دانشمندان را مطرح می‌کند و در ادامه به خوانندگان خود ثابت می‌کند که خلاقیت عنصری است که در اختیار همه قرار دارد؛ بنابراین سؤال جدیدی که در کتاب شناخت خلاقیت مطرح می‌شود این است که آیا خلاقیت تنها در لحظات الهام پدید می‌آید؟ اگر بله چگونه می‌توانیم لحظات الهام را خلق کنیم؟

برای شناخت خلاقیت به چه چیزهایی نیاز داریم؟

برای پاسخ به این سؤال لازم است در ابتدا به ابزاری برای شناخت خلاقیت مجهز باشیم. دیوید کاکس، با تجربه‌ی سال‌ها آموزش خلاقیت در محیط‌های گوناگون، ابزارهای مختلفی را برای شناخت خلاقیت معرفی کرده. او در لابه‌لای سطرهای کتاب شناخت خلاقیت، ابزارهایی را پنهان کرده تا مخاطب پس از مطالعه‌ی این اثر به آن‌ها مجهز شود.

شاید اولین و مهم‌ترین ابزاری که برای شناخت خلاقیت نیاز داریم، سؤال کردن و جستجوکردن باشد. ما از سنین کودکی موجودات جستجوگری بوده‌ایم و همین امر باعث رشد خلاقانه‌ی ما شده است. اما به‌مرورزمان، یاد گرفته‌ایم که بیشتر پاسخ‌دهنده باشیم و دقیقاً از همین‌جا مسیر خلاقیت را گم کرده‌ایم. کتاب شناخت خلاقیت چندین عامل دیگر را نیز عنوان می‌کند که هریک برای شناخت خلاقیت مهم هستند.

جواب یک سؤال: خلاقیت یعنی چه؟!

شاید در نگاه اول «خلاقیت یعنی چی؟» یک سؤال ساده باشد؛ اما برای پاسخ‌دادن به این سؤال، نیاز به تجربه‌ی نیم‌قرنی دیوید کاکس داریم. او فصل اول از کتاب شناخت خلاقیت را تنها به پاسخِ همین سؤال اختصاص داده است. نویسنده در این فصل کمکمان می‌کند که بتوانیم مصادیق خلاقیت را در همه‌جا تشخیص دهیم و سپس، راه‌هایی برای پاسخ به نیاز کنجکاوی در اختیارمان قرار می‌دهد.

در ادامه‌ی کتاب شناخت خلاقیت، راهبردهایی آموزش داده می‌شود که مخاطب در دنیای خلاقانه خود باقی بماند. یکی از نقاط برجسته‌ی کتاب، پایان‌بندی فصل اول است. دیوید کاکس که علاوه بر روان‌شناسی در حوزه‌ی NLP نیز تحصیل‌کرده، از مفاهیم این رشته در مدون کردن یک استراتژی برای خلاق ماندن بهره می‌برد و ضمن ارائه‌ی یک دستورالعمل واقعی، کلیدهایی را در اختیار مخاطب می‌گذارد تا بتواند از بن‌بست عدم خلاقیت رهایی یابد.

فراتر از نوآوری؛ خلاقیت در بطن زندگی!

طبق مفاهیمی که در کتاب شناخت خلاقیت عنوان می‌شود، مخاطبِ دور شده از قدرت خلاقه، رفته‌رفته به این باور می‌رسد که نه‌تنها نوابغ خلاق‌اند؛ بلکه او هم دقیقاً به اندازه‌ی آن‌ها خلاقیت دارد. براین‌اساس، خلاقیت نه به‌عنوان یک عنصر تزیینی و متمایز که به‌عنوان یک شیوه‌ی نگاه به جهان آموزش داده می‌شود.

در این نگاه خلاقیت پیش از هر چیز به نحوه‌ی تفسیر افراد از موقعیت‌ها مربوط می‌شود. مثلاً در یک موقعیت یا چالش یکسان، فردی که صرفاً محدودیت‌ها را می‌پذیرد و قدرت پرسش‌گری خود را از یاد برده، کم‌تر احتمال دارد که پاسخ‌های خلاقانه را پیدا کند. کتاب شناخت خلاقیت سعی دارد این مفهوم را به مخاطب یادآوری کند که خلاقیت بیش از آنکه محصول استعدادهای فردی باشد، ماحصل عادات ذهنی و تمرین‌های آموختنی است.

شناخت خلاقیت در دل ابهام!

یکی از مهم‌ترین نکاتی که در کتاب شناخت خلاقیت به آن پرداخته شده این است که ذهن خلاق ذهنی نیست که تنها گاهی خلاق باشد؛ خلاقیت یک وضعیت همیشگی است. دیوید کاکس معتقد است که برای رسیدن به وضعیت خلاقیت، لازم است ابتدا به موقعیت ابهام عادت کنیم. به باور او، تحمل ابهام و رسیدن به جمله‌ی «نمی‌دانم» است که ذهن را جستجوگر کرده و به سمت خلاقیت سوق می‌دهد.

بر همین اساس، نویسنده در این کتاب برای افزایش خلاقیت از خواننده‌ی خود می‌خواهد که نسبت به نادانسته‌ها بردبار باشد و به‌جای تکرار جمله‌ی «من که خلاق نیستم»، از جملات ذهنی که تأکیدکننده‌ی خلاقیت‌اند استفاده کند. البته برای تغییر این الگوی ذهنی نیز ابزارهای مختلفی چون مهارت تصویرسازی ذهنی و ساخت الگوهای جدید رفتاری به مخاطبان آموزش داده می‌شود.

انواع خلاقیت چیست؟

بخش پسین کتاب شناخت خلاقیت، به این پرسش بنیادین اختصاص‌یافته که: «انواع خلاقیت چیست؟» دیوید کاکس، در این بخش با ارجاع به نظریات یونگ، انواع خلاقیت را بر اساس تیپولوژیِ یونگی تقسیم‌بندی می‌کند. او در این فصل با بهره‌گیری از دانش روان‌شناسی، تقسیم‌بندی جذابی از انواع خلاقیت ارائه داده که می‌تواند برای مخاطبان و پژوهشگران این حوزه جالب‌توجه باشد.

کتاب شناخت خلاقیت با ترجمه‌ی فیروزه زارع فراشبندی و خسرو زارع فراشبندی به پارسی برگردانده شده و به همت انتشارات آوند دانش در مجموعه کتاب‌های دامیز به دست علاقه‌مندان رسیده است.

با خرید کتاب شناخت خلاقیت برای افزایش خلاقیت خود گامی مطمئن و روبه‌جلو خواهید برداشت. این کتاب در مورد تفکر خلاق هرآنچه مورد نیاز است، در اختیار خوانندگان قرار داده است.

کتاب شناخت خلاقیت برای شما مناسب است اگر

• احساس می‌کنید خلاقیت‌تان مثل گذشته نمی‌جوشد.
• به روان‌شناسی و شناخت خلاقیت در انسان علاقه‌مند هستید.
• نوجوان یا کودکی در خانه دارید و می‌خواهید خلاقیت را در او بیدار کنید.
• می‌خواهید روشی واقعی و عملی برای فعال کردن خلاقیت خود پیدا کنید.

در بخشی از کتاب شناخت خلاقیت می‌خوانیم

وقتی فیلم می‌بینید یا تلویزیون تماشا می‌کنید، به موسیقی گوش می‌دهید یا پای رایانه نشسته‌اید، در تماس مستقیم با تفکر خلاق هستید. تمام این فیلم‌ها، آهنگ‌ها و بسته‌های نرم‌افزاری از یک ایده شروع شده‌اند. بسیاری از مردم فقط محصول نهایی را تجربه می‌کنند که هیچ مشکلی ندارد، زیرا پدیدآورندگان این محصولات چنین چیزی می‌خواهند. اما جالب است که بتوان عمیق‌تر شد، فکر کرد و فهمید که این محصولات چگونه به وجود آمده‌اند. بعضی‌ها از بررسی پشت‌صحنه‌ی یک محصول تمام‌شده لذت می‌برند. این کار یکی از روش‌های موجود برای تقویت توجه به فرایند خلاقانه است. دفعه‌ی بعد که جذب محصولی خلاق مانند فیلم، آهنگ، برنامه، اثر هنری یا حتی بادنما یا آویز شدید، آن را تا ریشه‌هایش دنبال کنید. ایده‌ی پشت آن چه بوده است؟ این ایده ممکن است از کجا آمده باشد؟ چگونه به محصول نهایی تبدیل شده است؟ آیا خودتان می‌توانید یکی مثل آن بسازید؟ اگر بخواهید از آن کپی‌برداری کنید، از کجا شروع می‌کنید؟

فهرست مطالب کتاب

مقدمه
درباره‌ی این کتاب
قواعد رعایت شده در این کتاب
آنچه لازم نیست بخوانید
نمادهای به‌کاررفته در این کتاب
فصل 1: خلاقیت چیست؟
دیدن خلاقیت در همه‌جا
یافتن راه‌های جالب برای ارضای حس کنجکاوی
سازگار کردن راهبردها برای ماندن در دنیایی خلاق
داشتن چارچوب ذهنی خلاق
برنامه‌ریزی برای خلاقیت به کمک برنامه‌ریزی عصبی کلامی
مبارزه در زمان‌های غیر خلاق
فصل 2: زندگی‌کردن در دنیای خلاقیت
جست‌وجو برای بیان معنوی
ملاقات با الهه‌ی شعر و موسیقی
همراهی با موسیقی و خلاقیت
به چالش کشیدن وضع موجود به کمک تفکر خلاق
ارتباط مذهب سیاست و خلاقیت
روشن‌کردن قسمت تاریک خلاقیت
فصل 3: بررسی ذهنیت خلاق
خلاق بودن در همه‌وقت
شناخت لحظه در برابر شناخت نتیجه
کشف حالات مختلف آگاهی
شناخت افراد متفاوت و انواع خلاقیت