کتاب آنتیگونه‌ها

جورج اشتاینر، نویسنده و نظریه‌پرداز در کتاب آنتیگونه‌ها به یکی از اثرگذارترین آثار نمایشی یونان باستان، یعنی آنتیگونه نوشته‌ی سوفوکل می‌پردازد. نویسنده در این کتاب تاثیرهای عدیده‌ی این نمایشنامه را بر فرهنگ غرب، ادبیات و فلسفه از حیث تاریخ‌شناسی، زبان‌شناسی، بررسی و تحلیل می‌کند.

درباره‌ی کتاب آنتیگونه‌ها

کتاب آنتیگونه‌ها (Antigones) نوشته‌ی جورج اشتاینر (George Steiner)، نمایشنامه‌ی آنتیگونه‌ی سوفوکل را یکی از ماندگارترین و بااصالت‌ترین دستاوردهای تاریخ ادبیات، فلسفه و سیاست می‌داند. هدف او در این کتاب، تلاش برای پاسخ به این پرسش حیاتی است که چرا هنوز برخی از اسطوره‌های یونان باستان در شکل‌دهی به درک و فهم ما از جهان، نقشی حیاتی ایفا می‌کنند؟ علت تاثیرگذاری آنتیگونه چیست و به چه علت تا این حد ابدی و ماندگار شده است؟

نمایشنامه‌ی آنتیگونه روایت قصه‌ی دختر اودیپوس شاه است که در برابر کرئون می‌ایستد. کرئون دستور می‌دهد که جسد برادر آنتیگونه به‌خاطر خیانت به تبای، به خاک سپرده نشود، اما دختر، از این فرمان سرپیچی می‌کند و تن بی‌جان برادر را دفن می‌کند. این دو شخصیت، دو نیروی متضادی هستند که در طول تاریخ هنر و فلسفه، تحلیل‌های بسیاری درخصوصشان نوشته‌اند. کتاب آنتیگونه‌ها انتشارات نیماژ جست‌وجویی در تاریخ و بررسی تاثیر این نمایشنامه بر دوران پس از خود است.

بهای آزادی در کتاب آنتیگونه‌ها

آنتیگونه‌ی سوفوکل جدای از غنای ادبی و و زیبایی‌شناسی شگرفش، از حیث فلسفی و اخلاقی نیز دارای پیچیدگی‌ها و جزئیات عدیده و قابل توجهی است که این امر سبب شده در طول تاریخ، بارها و بارها دستمایه‌ی بحث، اقتباس و اجراهای گوناگون متعددی قرار بگیرد. به همین علت، جورج اشتاینر در کتاب آنتیگونه‌ها، با تحلیلی تطبیقی، دقیق و جامع از تحلیل‌های مختلف و با تاکید بر اهمیت اسطوره‌های یونان، این اثر را از زاویه‌های مختلف مورد بررسی قرار داده است.

طی تاریخ ترجمه‌ها و اجراهای زیاد و متعددی از آنتیگونه انجام شده. بازآفرینی‌های مختلفی تحت تاثیر فرهنگ، سیاست و شرایط اجتماعی، بارها و بارها آنتیگونه و روایت تلاش برای حفظ استقلال و آزادی‌اش را بر روی صحنه برده. اجراهای متعددی که حاکی از قابلیت ویژه‌ی این داستان در تطبیق‌پذیری با شرایط روز است که هر نسل از مخاطبین و هنرمندان، با توجه به اوضاع و احوال حاکم، تحلیل و تفسیر مخصوص به خود را در خصوص این اثر داشته‌اند.همین امر، سبب شده تا لزوم انجام پژوهشی تطبیقی و دقیق در خصوص این نمایشنامه بیش از پیش مهم جلوه کند و همین امر بر اهمیت کار جورج اشتاینر می‌افزاید.

با خرید کتاب آنتیگونه‌ها جورج اشتاینر با اثر پژوهشی دقیق و جامعی مواجه می‌شوید که ظرفیت‌ها و پتانسیل‌های نمایشی فوق‌العاده‌ی آنتیگونه‌ی سوفوکل را بررسی کرده و درخصوص وجوه مختلف آن نکات عدیده و بسیار کاربردی را ذکر کرده است. این کتاب توسط اشکان غفاریان دانشمند به فارسی ترجمه شده و انتشارات نیماژ آن را منتشر کرده است.

کتاب آنتیگونه‌ها برای شما مناسب است اگر

• به تاریخ فلسفه و نمایشنامه‌های یونان باستان علاقه دارید و قصد دارید آگاهی خود را پیرامون آن افزایش دهید.
• دانشجوی رشته‌ی ادبیات نمایشی هستید و می‌خواهید دانش خود را درخصوص یکی از اثرگذارترین نمایشنامه‌های تاریخ بالا ببرید.
• به کتاب‌های تحلیلی تاریخ هنر و فلسفه علاقه دارید و می‌خواهید درمورد نقش اثرگذار نمایشنامه‌ی آنتیگونه بیشتر بدانید.

در بخشی از کتاب آنتیگونه‌ها می‌خوانیم

سرنوشت تلخ (فاتوم) از درک و مفهوم تهی شده و در همان فضای انتزاعی و غیرملموس است که عدالت و ناعدالتی، مفاهیم انسانی و مصداقی خودشان را از دست می‌دهند و در انتزاع محو می‌شوند. اما برعکس، در تراژدی، سرنوشت در حوزه‌ی عدالت اخلاقی محقق می‌شود که در تراژدی‌های سوفوکلس والاترین تجلی‌اش را شاهدیم. در همین آثار است که تقدیر و ضرورت در مرکزِ توجه قرار می‌گیرند. تقدیری که دامنِ شخصیت‌ها را می‌گیرد ورای درک است، اما ضرورت دلایلِ خودش را دارد و جلوه‌ای عادلانه و منطقی پیدا می‌کند: به همین علت است که آثار سوفوکلس آثاری جاودانه‌اند که روح انسان را متجلی می‌شوند و درک اخلاقی بشر را به گونه‌ای به تصویر می‌کشند که محدود به دوره‌ای خاص نمی‌شود. این‌که سرنوشت بی‌دلیل بر سر کسی فرود بیاید (تقدیرِ کور)، توجیه‌پذیر نیست و در تراژدی‌های سوفوکلس، عدالت با تفکر و اندیشه درک می‌شود. در این بین، تداخل و تقابل میانِ نیروهای اخلاقی در آنتیگونه به اوج خود می‌رسد و تبدیل می‌شود به نمونه‌ی بارز یک تراژدی. در این اثر، عواطف درونی، عشق به خانواده که در قلمروی خدایانِ زیرِ زمین است، در برابرِ حقِ دولت قرار می‌گیرد. کرئون ظالم نیست، بلکه تجسم نیرویی اخلاقی‌ست و اعتقاد دارد که قوانین دولت باید بی کم‌وکاست اجرا شود و مورداحترام باشد، هرکس هم که تخطی کند مجازات می‌شود. هرطرف مسئول فعال‌سازی یکی از نیروها و ارزش‌های اخلاقی‌ست و درونِ خود تنها یکی از نیروهای اخلاقی را حمل می‌کند. این مسئله، یک‌سویه بودنشان را نشان می‌دهد. به‌این‌ترتیب، مفهوم عدالت ابدی آشکار می‌شود: هردو سو ناعادلانه‌اند چون یک‌سویه هستند‌، ولی درون خود عدالت را هم دارند. در چارچوبِ اخلاق، هردو سوی جدال اعتبار قابل‌قبول‌بودنِ خود را دارد، اما اعتباری یک‌طرفه و نباید فراموش کرد که عدالت اگر رسالتی داشته باشد، تقابل با همین یک‌سویه‌نگری‌ست.