معرفی و دانلود کتاب به سوی معرفت شناسی انتگرال

معرفی کتاب به سوی معرفت شناسی انتگرال

کتاب به سوی معرفت شناسی انتگرال اثری در حوزه‌ی فلسفه‌ی معاصر است که به رویکرد نوینی در متدولوژی معرفت‌شناسی می‌پردازد. این اثر که به قلم کلینت فوس به نگارش درآمده، بر اندیشه‌های کِن ویلبر، فیلسوف معاصر تکیه دارد که با ارائه‌ی فرانظریه‌ی IPM یا کثرت‌گرایی روش‌شناختی انتگرال، به دیدگاه جدیدی در ادغام پوزیتیویسم و پساپوزیتیویسم دست پیدا کرد.

درباره‌ی کتاب به سوی معرفت شناسی انتگرال

موضوعی که این کتاب در پیرامون آن بحث می‌کند را می‌توان از پیشتازترین صحبت‌ها در فلسفه‌ی سده‌ی بیست‌ویکم دانست. نخست به نگارنده و آبشخورهای فکری او بنگریم تا محلی که اکنون در آن ایستاده‌ایم بر ما روشن‌تر شود. کلینت فوس (Clint Fuhs)، فعال آمریکایی در حوزه‌ی سیستم‌های سازمانی‌ست. او که خود دکترا در رشته‌ی توسعه‌ی انسانی و سازمانی دارد، از جمله‌ی شاگردان کن ویلبر (Ken Wilber)، فیلسوف و روان‌شناس آمریکایی و معاصر است.

کتاب به سوی معرفت شناسی انتگرال (Towards an Integral Epistemology)، که به‌تازگی هم توسط فوس به تحریر درآمده، مبتنی بر آراء و اندیشه‌های ویلبر نگاشته شده است. زمینه‌ی این کتاب در عالم فلسفه‌ی علم و متدولوژی معرفت‌شناسی جای می‌گیرد. موضوع آن، همان‌گونه که از نامش هم پیداست، نظامی نو در اپیستمولوژی یا معرفت‌شناسی است که به نظریه‌ی انتگرال / Integral Theory نام‌گذاری شده است.

این نظریه را که [از فرط جدید بودنش] در ایران هنوز معادلی قطعی برای نام آن انتخاب نشده می‌توان به نظریه‌ی جامع یا یکپارچه ترجمه کرد. در کتاب به سوی معرفت شناسی انتگرال خواهیم خواند که دعوی جامعیت این نظریه از آن روست که خود را به‌منزله‌ی سنتز یا وضع مجامعی میان دو رویکرد فکری و معرفت‌شناختیِ اثبات‌گرایی / Positivism و پسااثبات‌گرایی / Post-Positivism می‌بیند. در دهه‌های پایانی سده‌ی بیستم بود که ضرورت وجود نظریه‌ای که به قول پوکینگهورن واسطه‌ای میان افراط پوزیتیویسم و تفریط پست-پوزیتیویسم باشد حس شد. ظهور اندیشه‌های کن ویلبر و نظریه‌ی بزرگ او، کثرت‌گرایی روش‌شناختی جامع، شاید مصداقی از مصادیق ممکن برای حاجتی بود که در پی آن بودیم.

از پوزیتیویسم تا گذار از آن

اگر مطابق آنچه که گفتیم نظریه‌ی انتگرال، سنتز و درهم‌آمیزی اثبات‌گرایی و پسااثبات‌گرایی است، پس نخست تذکار کوتاهی از خصایص دو تز اولیه خواهیم داشت تا موقعیت و هدف تز سوم بر ما هویدا شود. این یادآوری پیش از خواندن کتاب به سوی معرفت شناسی انتگرال، برای درک بهتری از مباحث است.

پوزیتویست‌ها یا اثبات‌گرایان، نحله‌ای فلسفی بودند که در آغاز سده‌ی بیستم ایجاد شدند. باور آنان در بیانی خلاصه این است که تنها آن‌چه که کاملا قطعی، مسلم و متمایز است در زمره‌ی دانش تلقی شده و اسباب و داده‌های چنین دانشی هم فقط از محسوسات به‌دست می‌آید. دیری نگذشت که رویکردهای انتقادی و اصلاحی نسبت به پوزیتیویسم مطرح گشت. در دعاوی جدید که مجموعاً با عنوان پست-پوزیتیویسم شناخته می‌شوند، این دیدگاه اثبات‌گرایان، که تنها یک روش برای دستیابی به حقیقت وجود دارد، مورد شک قرار می‌گیرد.

همچنین تلاش جدی پسااثبات‌گرایان بر این است که نقش سوژه را به فرآیند شناخت برگردانده و بر عوامل پس‌زمینه‌ای در محقق همچون سوگیری‌های شخصی وی، تاکید کنند. این مسئله سبب بازگرداندن روش کیفی، در کنار نگاه کمی اثبات‌گرایانه به معرفت‌شناسی شد. اما ازآنجاکه جاده‌ی حکمت و دانش بشری را انتهایی نیست و نظریه‌ها یکی پس از دیگری می‌آیند و روند روبه‌تکامل اندیشه‌ی ما را به پیش می‌برند، به نظریه‌ی سومی هم می‌رسیم که پس از اثبات‌گرایی و پسااثبات‌گرایی قرار می‌گیرد.

نظریه‌ی IMP

در مطلب کنونی بر آن نیستیم به بسط این نظریه بپردازیم؛ چراکه، شرح مفیدی از آن در کتاب به سوی معرفت شناسی انتگرال قابل مطالعه است. اما در حد اشاره‌ای کوتاه به جستار کلینت فوس می‌توان این را گفت که روش سوم، یا Integral Methodological Pluralism که به کثرت‌گراییِ روش‌شناختیِ جامع/انتگرال قابل ترجمه است، هم [مطابق باور پوزیتیویستی] ضرورت شواهد و تجارب عینی را بدیهی می‌داند؛ و هم آن‌که [هم‌سو با پساپوزیتیویست‌ها] نیاز به بستری بیناذهنی را به رسمیت می‌شمارد.

مبالغه‌آمیز نیست اگر کتاب به سوی معرفت شناسی انتگرال را به‌عنوان یکی از نخستین، و یا دقیقا نخستین اثر ترجمه‌شده در ایران در زمینه‌ی نظریه‌ی انتگرال معرفی کنیم. این اثر که به‌دست کلینت فوس نوشته شده، با ترجمه‌ی مجید گل‌پرور و مقدمه‌ای از محمد توحیدفام، در انتشارات علمی و فرهنگی به چاپ رسیده است.

کتاب به سوی معرفت شناسی انتگرال برای شما مناسب است اگر

• علاقه‌مند به فلسفه‌ی علم هستید.
• موضوعات جدید فلسفه، که عمدتاً مباحث التقاطی و میان‌رشته‌ای، با رنگ‌وبویی فلسفی - علمی هستند برای شما جذاب است.
• می‌خواهید با روش‌شناسی انتگرالِ کن ویلبر آشنا شوید و به دنبال منبعی معتبر می‌گردید.

در بخشی از کتاب به سوی معرفت شناسی انتگرال می‌خوانیم

مفهوم سطوح پیشرفت یکی از کشفیات سنت‌های حکمایی پیشامدرن شرقی و غربی بود. تقریباً طی دوهزار سال اکثریت قریب به اتفاق این سنت‌های فکری به ‌نوعی روایتِ قائل به زنجیرۀ عظیم هستی باور داشتند. آن‌ها سلسله‌مراتبی از وجود (هستی‌شناسی) و شناخت (معرفت‌شناسی) را که از سطح بدن شروع می‌شد و به ذهن و به جان و به روح می‌رسید مسلم می‌انگاشتند. این سنت‌ها از متافیزیکی گسترده بهره می‌جستند که در آن سطوح مسلماتی فرازمانی و ابدی دانسته می‌شدند که در هر امر عینی یا هستی‌شناسانه‌ای وجود داشت. این کشف سنت‌های پیشامدرن تقریباً به ‌طور کامل به پدیده‌هایی مربوط می‌شد که در چارک چپ بالا رخ می‌دهد. با اینکه فنون درون‌بینانه و مراقبه‌ای این سنت‌ها تقریباً بی‌نظیر است، برداشت‌های اثبات‌گرایانه از مدرنیته ادعاهایشان مبنی بر دستیابی به شناختی جهان‌شمول (در کنار حقایق موجه)، و بی‌توجهی‌شان به فهم سایر چارک‌ها را کاملاً رد کردند.

تا زمان حملۀ انتقادی کُنت به نظریات و گمانه‌های فلسفی، مسیر حکمت پیشامدرنی خارج از دایرۀ گفتمان جدی در غرب مدرن قرار داشت. مدرنیته، که بر الزامات تجربی و اثباتی صدق در چارک‌های سمت راست تمرکز داشت، تنها نیمی از حملات انتقادی به چارک چپ بالا را بیان می‌کرد. مدرنیته به تخریب پیشامدرنیته در زمینه‌هایی که عاجز از ارائۀ شواهد عینی برای دعاوی صدق بود مبادرت می‌ورزید. حال آنکه انتقادات فرااثبات‌گرایانۀ پسامدرن هر دو، یعنی پیشامدرنیته و مدرنیته، را در ‌ضعف‌های مشترکشان (شکست در اذعان به حقایق بیناذهنی چارک چپ پایین) تخریب نمود. روش‌های پیشامدرنی که پیش از این گفته شد (درون‌بینی، مراقبه، تعمق) از سوی آنچه هابرماس آن را «فلسفۀ خودآگاهی» نامید آسیب دید (ناتوانی در درک اینکه یک فاعل منفرد که به گشایش پدیده‌ها در نزد خود آگاهی دارد ممکن است از بافت فرهنگی شکل‌دهندۀ تجربۀ خود کاملاً ناآگاه باشد).

فهرست مطالب کتاب

سخن مترجم
سپاس‌گزاری
پیش‌گفتار بر ترجمه
درآمد
کثرت‌گرایی روش‌شناختی انتگرال
سه اصل راهنما
چارک‌ها
سطوح
مراتب
یکپارچه‌سازی حقایق پیشامدرن، مدرن و پسامدرن
فرامتافیزیک انتگرال
از ادراکات تا چشم‌اندازها
رشد گرایش‌های کیهانی
نشانی کیهانی
هر چیزی در کجا قرار گرفته است؟
نتیجه‌گیری
یادداشت‌ها
منابع